PlusBoekrecensie

De dwaler van Roos van Rijswijk bevat 21 idiote werelden, net zo idioot als de onze

Surrealistische decors worden in De dwaler overtuigend gecombineerd met universele irritaties. Beeld Getty Images/iStockphoto
Surrealistische decors worden in De dwaler overtuigend gecombineerd met universele irritaties.Beeld Getty Images/iStockphoto

In het eerste verhaal wordt de mens door een superieure ­buitenaardse levensvorm ge­deklasseerd van kroon op de schepping tot meelijwekkend klungelwezen, met nog minder bewustzijn dan ‘een bepaald bladgroen (…) bij ons’.

In het laatste, 21ste verhaal probeert een vrouw, of nee ‘een instantie’ die elke pagina van vorm verandert, te schrijven over leven in coronatijden. Vergeet Kafka en die slappe Gregor Samsa: deze vrouw verandert binnen krap acht pagina’s in Matt Damon, een reiger, het groene stoplichtmannetje en terug.

Tussen die twee verhalen vol gedaanteverwisselingen komen we in De dwaler allerlei kunstmatige intelligenties en bewustzijnsvormen tegen. Menselijke dieren, geestverschijningen, wonderlijke aandoeningen en vreemde apparaten, stofjes en technologieën met namen als de uSoul, EmpEnhance en babypods.

De surrealistische, sciencefiction-achtige decors en voorwerpen worden overtuigend gecombineerd met universele irritaties en tijdloos geploeter: de hoofdpersoon van Schoon ergert zich evenzeer aan het stompzinnige taalgebruik van haar hemeltergend suffe date, als aan ‘het plebs’ dat ‘drinkwater met EmpEnhance’ lurkt, waardoor iedereen griezelig empathisch is. De hoofd­ persoon van het titelverhaal probeert haar weg te vinden door een ziekenhuis waarvan het personeel bestaat uit vogelgestalten, waar vissen over de vloer spartelen en draken door de sluizen zwemmen. Maar wat haar het meest dwarszit is die blauwe lijn, ‘een Ikea-kleurige strook’ die naar haar vaders afdeling leidt.

Het zijn sterk uiteenlopende verhalen, variërend van compleet absurd of surrealistisch, tot een uit het leven gegrepen schets van een stukgelopen relatie. Ook zo’n op zichzelf simpel gegeven wordt in poëtische, volstrekt unieke zinnen gevat, waardoor de stukgelopen relatie niet normaler of vreemder is dan pakweg een veerdienst vol gestorven zielen.

En hoe verschillend de verhalen ook zijn, ze zijn stuk voor stuk herkenbaar als Roos van Rijswijk-werk. Dat zit ‘m in een speelse, ritmische stijl; een toon die het midden houdt tussen lyrisch en venijnig. Het zit ‘m in een manier van vertellen waarbij plot en spanning er niet toe doen, maar die geen tel verveelt. Elk moment kan elk verhaal een bizarre – of juist doodnormale – wending nemen. Niks is voorspelbaar, een wandeling door een troosteloze buitenwijk kan even vervreemdend zijn als een enorme stadsbrand terwijl je zelf in een hijskraan zit. De dwaler bevat 21 idiote werelden, die nauwelijks minder idioot zijn dan de onze.

De dwaler
 Beeld Querido
De dwalerBeeld Querido

Fictie

Roos van Rijswijk
De dwaler
Querido, €18,99
208 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden