Plus

De duisternis is niet zwart in de werken van Daniel Bodner

Daniel Bodner schilderde de bomen in het Vondelpark bij invallende duisternis. 'We kijken naar de natuurlijke wereld door een bril van kunstmatige, menselijke middelen.'

Het Vondelpark in de schemer, geschilderd door Daniel Bodner Beeld Daniel Bodner

'Het Vondelpark was bij oprichting een particuliere onderneming, wist je dat? En dat het 'een wandelpark' werd genoemd? Dat is toch bijzonder, dat mensen eind negentiende eeuw zo'n stuk land cultiveerden om er rond te lopen. Dat zegt veel over de manier waarop wij naar de natuur kijken en die definiëren, in plaats van andersom."

Daarmee is Daniel Bodner meteen bij de kern van zijn tentoonstelling Schemer, nu in Galerie Roger Katwijk. Te zien zijn bomen, planten en struiken bij invallende duisternis, aangelicht door lantaarnpalen en andere lampen. De natuur staat hier in een kunstmatige schijnwerper, tegelijkertijd herkenbaar en onwerkelijk.

Het centrale werk toont het Blauwe Theehuis. "Een magische draaimolen," noemt Bodner het paviljoen. "Dit werk roept bij iedereen herinneringen op maar niemand kan het zo gezien hebben. Het is gebaseerd op foto's vanuit drie verschillende hoeken."

Bodner komt al meer dan dertig jaar in het Vondelpark. De Amerikaan verliet in 1988 New York, waar de kunstscene verregaand vercommercialiseerd raakte, en reisde naar Berlijn omdat hij de Duitse cultuur en schilderkunst bewonderde. Op de weg terug belandde hij in Amsterdam en dat beviel zo dat hij vijftien jaar bleef.

"Ik werkte heel anders in die tijd, veel abstracter," vertelt hij. "Ik smeerde de verf dik op het doek en beeldde solitaire figuren af in onbestemde ruimtes. Het was nooit duidelijk of het nu binnen of buiten was, of juist een ruimte in mijn hoofd. Het zal iets te maken hebben gehad met mijn positie als outsider."

Nog nooit zo gevarieerd
Dat veranderde in 2005 toen Bodner terugkeerde naar New York. In eerste instantie voor een kort bezoek, maar hij plakte er maand na maand aan vast en zocht op een gegeven moment zelfs een studio. Sindsdien woont hij de helft van het jaar in Amsterdam en de andere helft in New York.

"Naarmate je ouder wordt, ga je je meer verbonden voelen met de wereld. Het was alsof die eenzame figuur in de ruimte om zich heen keek, de stad zag en plots wist waar hij was."

Het had een enorm effect op zijn werk. Hij smeerde zijn verf niet meer dik en dicht op het canvas maar in veel dunnere lagen. De abstractie maakte plaats voor herkenbare straten en gebouwen in New York. Toch is de term realisme maar beperkt van toepassing, legt Bodner uit.

"Ik schilderde de architectonische achtergrond en de schaduwen op de voorgrond in één keer, in hetzelfde vlak. Het zijn eigenlijk platte, ­modernistische schilderijen die zich verstoppen in traditioneel ogende doeken."

Bodners stadslandschappen, die eerder ook te zien zijn geweest in Amsterdam, knallen bijna uit elkaar van het licht. Het is alsof je continu tegen de zon inkijkt, waardoor alles verbleekt. Voor zijn nieuwste serie schilderijen wilde hij juist het tegengestelde doen: de duisternis vangen.

"Mijn palet is nog nooit zo gevarieerd geweest", zegt hij. "De duisternis is schildertechnisch erg interessant. Ik heb er tinten blauw, paars, bruin, groen en rood in gestopt. Allesbehalve zwart."

Ook in zijn nieuwste werk volgt Bodner ogenschijnlijk de conventies maar speelt hij intussen subtiel met stijlen en technieken. Dat is goed te zien in zijn verbeelding van het Vondelparkvijver met de spits van de Vondelkerk op de achtergrond.

Het Vondelpark in de schemer, geschilderd door Daniel Bodner Beeld Daniel Bodner

"De bovenkant van het schilderij ziet er uit als een 17de-eeuws landschap, inclusief de compositie waarbij je rechts eindigt met een dominante bosschage. Maar als je naar beneden gaat, zie je allerlei gekke soorten blauw en paars, en moet je misschien zelfs denken aan de abstracte vormen van Robert Motherwell. Je kijkt twee keer naar hetzelfde ding maar op verschillende manieren."

Geen politieke duiding
Hoe verleidelijk dat misschien ook is, gezien het presidentschap van Donald Trump en de wereldwijde opkomst van populisme, wil Bodner zijn schemerschilderijen liever niet politiek duiden.

"Dan wordt het te didactisch. Je kunt wel stellen dat die bomen symbool staan voor de natuur als geheel en dat we ze alleen nog maar zien door de bril van de menselijke wereld. Het is het soort lezing die zich pas opdringt als een werk af is. Met een beeld komt een betekenis. Anders is en wordt het niets."

Daniel Bodner: Schemer, t/m 16 februari in Galerie Roger Katwijk, Prinsengracht 737

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden