PlusInterview

‘De dood van zijn zoon was Shakespeares grootste drama’

19de-eeuwse illustratie van William Shakespeare met zijn gezin.Beeld The Picture Art Collection / Alamy Stock Photo

De Iers-Britse Maggie O’Farrell schrijft in haar nieuwe roman over de dood van Shakespeares zoontje Hamnet. Het inspireerde de schrijver tot wat zijn beroemdste toneelstuk zou worden.

Het boek begint met een ­korte uitleg: Hamnet en Hamlet zijn twee versies van dezelfde naam, die eind 16de en begin 17de eeuw in de archieven van Stratford-upon-Avon volstrekt inwisselbaar waren. De zoon van William Shakespeare heette dus Hamnet/Hamlet – en Maggie O’Farrell koos de eerste schrijfwijze als titel voor haar nieuwe roman. Centraal daarin staat een zomerdag in 1569, waarop de elfjarige Judith ziek wordt. Haar tweelingbroertje Hamnet zoekt vergeefs om hulp, en uiteindelijk is hij het die zal sterven aan de builenpest, en niet zij.

O’Farrell (47) verdiepte zich voor haar roman grondig in het privéleven van ‘the Bard of Avon’, die op 23 april 1616 op 52-jarige leeftijd overleed. Ook verdiepte ze zich in de verspreiding van de builenpest, een keten van toevalligheden die Hamnet fataal werd. Ze beschrijft in een intermezzo hoe de pest in de zomer van 1596 het Engelse Warwickshire kon bereiken. Daarbij zijn in hun volle onwetendheid hoofdrollen weggelegd voor een glasblazer in Venetië en een scheepsjongen op een koopvaardijschip dat ­onderweg is naar Alexandrië.

Het is bizar om nu zo’n gedetailleerd relaas te lezen over een pandemie in het verleden.

“Ja, dit had ik natuurlijk niet zien aankomen. Het is zo vreemd, ik heb die saga over de overspringende vlooien drie jaar geleden geschreven. Ik vond dat mijn boek te sterk gefocust was op alleen dat huis van Shakespeares familie in Stratford-upon-Avon. Ik bedacht dat ik afstand moest nemen, en zo zien te begrijpen hoe dat jongetje besmet was geraakt. Op mijn muur had ik kaarten hangen van alle handelsroutes waarop die ziekte meereisde. Ik kon het spoor volgen van de manier waarop die zich via toevallige contacten verspreidde. Ik heb zo lang naar die kaarten zitten staren – en nu staren we allemaal naar de wereldkaart van nu.”

In uw nawoord bedankt u uw docent Engels, meneer Henderson, bij wie u in 1989 voor het eerst van het bestaan van Hamnet hoorde. U was gelijk geïntrigeerd?

“Ja, dat is altijd blijven hangen. Tijdens mijn studie Engelse literatuur las ik veel van en over Shakespeare. Er zijn onnoemelijk veel biografieën over hem geschreven, maar Hamnet wordt er zelden in genoemd. Dat is zoveel minder dan het toneelstuk waartoe Hamnets dood Shakespeare inspireerde. De focus ligt altijd op Shakespeares carrière in Londen, waar hij woonde terwijl zijn gezin was achtergebleven in Stratford. Het grootste drama off stage in zijn leven was echter de dood van zijn kind – dat is een verhaal dat de geschiedschrijvers over het hoofd hebben gezien. Ik heb Hamlet nog eens herlezen; ik was vergeten dat Hamlets dode vader, de geest, ook de naam Hamlet droeg. Het is niet niks om een stuk te vernoemen naar je vier jaar eerder gestorven zoon – voor mij was dat een belangrijke aanwijzing.”

Waarom heeft u er zo lang over gedaan dit verhaal als schrijver op te pakken?

“Ik ben drie keer aan dit boek begonnen, maar het lukte niet. Ik kon het pas toen mijn eigen zoon ouder was dan elf – hij is nu zeventien. Ik kon gewoon niet in de huid kruipen van een vrouw aan het sterfbed van haar kind. Na mijn vorige boek, Ik ben ik ben ik ben, over de bijna-doodervaringen die ik heb gehad, heb ik een hartig woordje met mezelf gesproken: schrijf die roman! Of kap ermee! Ik had al zo’n 20.000 woorden, maar die heb ik na lezing weggegooid en ik ben opnieuw begonnen. En kennelijk stonden de planeten nu wel goed.”

U schrijft uitgebreid over Shakespeares vrouw Anne Hathaway, die 26 en zwanger was toen hij haar op 19-jarige leeftijd huwde – bij u heet ze Agnes. U kleurt haar in als een vrije geest, een natuurgeneeskundige. Hoe kwam u daarbij?

“Over haar is weinig bekend. Ze wordt in de biografieën Anne genoemd, maar in haar vaders testament staat Agnes. Als je dat op z’n Frans uitspreekt, als Agnès, ligt dat heel dicht bij ­Anne. Ik kreeg het gevoel dat ze eeuwenlang bij de verkeerde naam is genoemd en besloot haar de echte terug te geven. En voor een schrijver zijn de leemten in wat we weten over haar bestaan natuurlijk heerlijk. Binnen de contouren kon ik alles vrijelijk invullen. Bij elk boek dat je schrijft loop je weleens tegen een muur op, maar als ik hierbij vast zat, kon ik iets doen waardoor ik zonder te schrijven toch verder kwam. Ik heb leren valkenhouden, zoals Agnes in het boek; en ik heb een medicinale kruidentuin aangelegd. Wat me intrigeerde is dat in Hamlet veel metaforen over de jacht en de valkenhouderij voorkomen. Ophelia heeft het over planten en wat ze zegt klopt allemaal. Waar had Shakespeare dat van? Van Agnes wellicht?”

U schetst ook het beeld van een grote liefde, hoewel Shakespeare goeddeels gescheiden leefde van zijn gezin.

“Alles rondom hun huwelijk is eigenlijk altijd negatief geïnterpreteerd. Ook dat ze ouder was – ze zou door zwanger te worden Shakespeare tot een huwelijk hebben gedwongen. Ik was postuum verontwaardigd voor haar. Het is goed denkbaar dat het wel echte liefde was. Twee dingen moet je bedenken. Een: je wordt niet zomaar zwanger. En twee: Londen was de plek waar Shakespeare zijn geld kon verdienen. Hij leefde daar heel bescheiden, maar hij groeide uit tot het equivalent van wat nu een multimiljonair is. En al dat geld investeerde hij in Stratford, ook in een groot huis voor Agnes en hun dochters. De laatste drie jaar van zijn leven, nadat hij met pensioen was gegaan, woonde hij bij hen. Dat lijkt me niet het gedrag van een man die niet van zijn gezin houdt.”

Maggie O’Farrell, de 47-jarige auteur werd geboren in Noord-Ierland en groeide op in Wales en Schotland.Beeld -
Maggie O’Farrell, Hamnet, Vertaald door Lidwien Biekmann, Nijgh & Van Ditmar, 398 blz.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden