Plus Analyse

De campagneteams van VVD en PVV werken prima samen

RTL schrapte het 'premiersdebat' nadat VVD en PVV zich uit onvrede over de opzet hadden teruggetrokken. Het legt de felle strijd bloot tussen partijen en media: wie bepaalt het verloop van de campagne?

Mark Rutte en Geert Wilders tijdens de voortzetting van de Algemene Politieke Beschouwingen Beeld ANP

Al weken werd gesteggeld over de eerste politieke krachtmeting op televisie en zondag was het binnen een uur opeens over en uit: het premiersdebat van RTL Nieuws gaat definitief niet door.

De VVD en de PVV trokken zich terug nadat niet vier maar vijf partijen waren uitgenodigd om op 26 februari in de Rode Hoed de degens te kruisen. Daarmee had RTL volgens hen eerdere afspraken geschonden.

Dat klinkt principieel, maar is vooral een strategisch besluit: VVD en PVV willen van de verkiezingen een tweestrijd maken tussen Mark Rutte en Geert Wilders. Een debat met te veel deelnemers is simpelweg niet in hun belang.

Dus toen naast Sybrand Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66) ook Jesse Klaver (GroenLinks) mocht komen, trokken de twee de stekker eruit.

'Kan nu naar carnaval!' twitterde Wilders.

Een half uurtje later zegde de VVD ook af. Rutte beweert bij hoog en bij laag dat hij niet met Wilders gaat regeren, maar de campagneteams van de VVD en de PVV werken prima samen.

Virtueel in de lift
Aan de opzet van het debat schortte wel het een en ander. Allereerst de naam die RTL sinds 2010 hanteert en die ten onterechte suggereert dat de premier in Nederland wordt verkozen.

Ook het uitnodigingsbeleid was arbitrair: RTL koos ervoor om de partijen uit te nodigen die het grootste waren in de peilingen. Dit terwijl na de onvoorziene brexit en de verkiezingswinst van Donald Trump alle media, RTL Nieuws incluis, zich plechtig hadden voorgenomen minder belang te hechten aan de peilingbureaus.

En toch viel bij het premiersdebat de PvdA (38 zetels bij de vorige verkiezingen) buiten de boot en mocht GroenLinks (4 zetels in de Kamer) wel komen, omdat die partij virtueel in de lift zit.

De felle strijd die achter de schermen is uitgevochten tussen RTL Nieuws en de campagneteams van de VVD en PVV is exemplarisch voor de veranderende verhouding tussen media en politiek.

Partijen zijn steeds minder afhankelijk van de traditionele media om hun boodschap aan de kiezer over te brengen. Wilders communiceert het liefst via Twitter, en als hij zich bij hoge uitzondering laat interviewen, zoals zondagochtend bij WNL, krijgt hij een uur lang de vloer voor zichzelf.

Mark Rutte

De VVD houdt de campagne rond de lijsttrekker in eigen hand met paginagrote advertenties in kranten en gelikte filmpjes.

Ook Rutte weet dat hij in televisiedebatten meer te verliezen dan te winnen heeft en hij houdt het aantal, net als in 2012, het liefste zo beperkt mogelijk.

In de uitgekiende campagnestrategie van de VVD kiest men liever voor gelikte filmpjes en paginagrote advertenties, die controle over de eigen boodschap garanderen.

Poot stijf houden
Dat RTL Nieuws niet zwicht voor de eisen van campagneteams valt te prijzen. Juist in een tijd waar de journalistiek wordt verweten te veel vervlochten te zijn met de macht, is het goed dat een nieuwsorganisatie zijn poot stijf houdt.

Dat het debat niet door kon gaan na de afzeggingen van VVD en PVV, is ook goed voor te stellen: een premiersdebat waarbij de twee grootste partijen in de peilingen ontbreken, is absurd.

Kind van de rekening is de zwevende kiezer, die op basis van de televisiedebatten zijn stem bepaalt. Bij verkiezingen hoort een ideeënstrijd die voor een zo groot mogelijk publiek wordt uitgevochten. Tactische manoeuvres om die strijd uit de weg te gaan sieren partijen niet.

Geert Wilders

De leider van de PVV laat zich zo min mogelijk interviewen. Twitter is zijn favoriete medium. 'Kan nu naar carnaval!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden