Plus

De boekenkast van Puck Kooij wordt een doodskist

In museum Tot Zover is de fototentoonstelling De Kist Al In Huis te zien. Fotograaf Saskia Aukema portretteerde er mensen met hun doodskist voor. 'Deze serie gaat heel erg over het leven nog.'

Puck Kooij voor haar doodskist die nu nog dienst doet als boekenkast. Beeld Saskia Aukema

De doodskist is nu een boekenkast, maar de boekenkast wordt onherroepelijk een doodskist. Dat weet de 83-jarige Puck Kooij ook. Het weerhield haar er niet van om, voor haar kist-kast zittend, voluit lachend op de foto te gaan.

Die foto hangt nu levensgroot in museum Tot Zover op de Nieuwe Oosterbegraafplaats. Het is een van de tien foto's op de tentoonstelling De Kist Al In Huis. De serie werd gemaakt door Zilveren Camerawinnaar Saskia Aukema.

Willekeurige mensen
Op de foto's zien we volgens Guus Sluiter, directeur van Tot Zover, 'willekeurige mensen die midden in het leven staan, maar zich toch al enigszins hebben voorbereid op het naderende overlijden'.

Behalve deze 'onbevreesde' foto's zijn er ook de verhalen - Aukema interviewde ook de door haar gefotografeerden - achter deze foto's. Naast de afbeeldingen hangt een kleine tekst. Zo lezen we bij Puck Kooij dat ze het niet macaber vindt haar doodskist al in huis te hebben. "Het feit dat je doodgaat, geeft betekenis aan je leven. Ik kan bijna niet wachten tot het zover is. Spijtig dat ik er zelf niet bij kan zijn.'

Er is ook een door de geportretteerden zelf ingesproken audiotour, en als hand-outs zijn er langere teksten. Want de verhalen, aldus Sluiter, zijn minstens zo belangrijk als de foto's.

Los als het leven zelf
Die foto's zijn bijna intimiderend groot. "We hebben goed nagedacht hoe we ze moesten presenteren. Niet mooi op dibond geprint, of in een fraaie lijst. Juist niet gestileerd, dat paste niet bij het onderwerp, dan zou het doodslaan. Het gaat om de mensen, om de kracht die die mensen uitstralen. Deze serie gaat heel erg over het leven nog. Dus zijn de foto's groot uitgeprint, als posters, en hangen ze los aan de muren. Los als het leven zelf. Het is nu alsof die mensen hier echt aanwezig zijn, en je je tot die personen kunt verhouden."

Tot Ibrahim Wijbenga, die de kafan, de islamitische lijkwade, al klaar heeft liggen, of tot Marjolijn Keijser, die haar lichaam ter beschikking heeft gesteld aan Body World. Of neem Aart Elkink, die op de foto over een grafsteen gebogen zit. Zijn eigen grafsteen. Want Elkink is steenhouwer en hij vindt dat hij zelf de steen voor hem en zijn vrouw moet bewerken, dat is hij aan zijn stand verplicht. "Al was het alleen al om te voorkomen dat het toch zo'n goedkope, gepolijste steen uit China zou worden."

Saskia Aukema. Beeld Richard Bank

Saskia Aukema
De winnares van de Zilveren Camera exposeert met tien foto’s van mensen met hun doodskist of lijkwade in museum To Zover op De Nieuwe Ooster.

Sluiter: "Door een voorschot te nemen op de naderende dood, willen deze mensen ook zeggen: we vallen niemand lastig. Zo hoeft de familie geen keuzes te maken. Bij tachtig procent van de uitvaarten is iets aan de hand in de familie. Omdat de uitvaart nog niet geregeld was, zijn er verschillende meningen over hoe het zou moeten."

Geen nare gedachten
Sluiter staat even stil bij een foto van een vrouw die een lang kleed op schoot heeft. Het is Linda Rose Smit wier vriend twintig jaar geleden op zee vermist is geraakt. "Ze heeft geen afscheid van hem kunnen nemen. En wat moest ze met zijn kleding doen? Ze heeft van zijn broeken, stropdassen en truien een groot doek laten maken. Die doet nu dienst als sprei, maar zal na haar dood als lijkwade worden gebruikt. Op deze manier heeft ze haar vriend toch nog bij zich."

Wat opvalt aan de foto's is hoe zelfverzekerd iedereen erop staat. "Het is totaal niet somber! Niemand heeft nare gedachten, wat niet wil zeggen dat ze naar de dood verlangen. Ze staan juist heel positief in het leven. Realistisch en krachtig genoeg om te zeggen: dit wil ik alvast doen, hier heb ik over nagedacht. Deze mensen hebben al voorgesorteerd, dat vind ik een mooi idee."

De kist al in huis, t/m 26/5 in museum Tot Zover op begraafplaats De Nieuwe Ooster, Kruislaan 124.

Puck Kooij voor haar doodskist die nu nog dienst doet als boekenkast. Beeld Saskia Aukema
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden