PlusAchtergrond

De bijzonder uitvoering van Schuberts Winterreise door bariton Martijn Cornet

Uitvoeringen van Schuberts Winterreise bestaan in allerlei soorten en maten, maar de versie die bariton Martijn Cornet met het Ragazze Quartet maakte, is wel een heel bijzondere.

Martijn Cornet: ‘Dat heen en weer rijden begon me steeds zwaarder te vallen. Alles draaide om mijn carrière.’ 
 Beeld Bowie Verschuuren
Martijn Cornet: ‘Dat heen en weer rijden begon me steeds zwaarder te vallen. Alles draaide om mijn carrière.’Beeld Bowie Verschuuren

Bariton Martijn Cornet (38) heeft samen met de vier dames van het Ragazze Quartet een dot van een cd ­gemaakt. Schuberts Winterreise, zoals niemand hem ooit nog hoorde. Niet voor stem en piano, maar voor stem met strijkkwartet. Cornet is terecht zeer gelukkig met het resultaat. “We zijn er al

in 2017 mee begonnen. Het moest de knaller ­worden van September Me, het festival dat het Ragazze organiseert. Het was een onmiddellijk succes, dat om herhaling schreeuwde. Inmiddels hebben we het een keer of twintig live ­gespeeld, totdat corona roet in het eten begon te gooien.”

Gelukkig is er ter compensatie nu de cd, opgenomen afgelopen september in Muziekgebouw Frits Philips in Eindhoven.

Cornet heeft Schuberts Winterreise meermaals gezongen met pianist Hans Eijsackers. Wat is anders aan werken met een strijkkwartet? “Als ik de cyclus met Hans zing, hoef ik maar een elleboog te bewegen of hij weet al wat er gaat gebeuren. Andersom weet ik op mijn beurt wat hij gaat doen als ik een pedaal hoor piepen. Met een strijkkwartet is dat allemaal veel minder flexibel, want je bent opeens met z’n vijven. Elke ­muzikale beslissing is dus meer werk.”

“Toch kom je samen op den duur op een punt waarop er ruimte komt voor ‘het moment’, waarop je werkelijk met elkaar kunt ademen, kleuren en nuances aanbrengen. Dat worden dan elementen waar je constant mee speelt. Elke uitvoering wordt zo een gezamenlijke schets, waarbij elke muzikale daad afhankelijk is van

de akoestiek, van de manier waarop er wordt geïntoneerd, de energie waarmee iets wordt ­gespeeld en noem maar op. Dat heeft allemaal onmiddellijk gevolgen voor de manier waarop ik een lied of een frase zing.”

De belangrijkste beslissing was de stemligging die zou worden gebruikt. Cornet was gewend ­alles in de middenligging te zingen (‘bijna alle zangers doen dat’), maar nu kwam dat soms voor de strijkers niet goed uit. “Sommige tonen zaten er dan domweg niet op. Dus zing ik sommige liederen hoger of lager, waarbij we er altijd voor hebben gewaakt de toonsoortverhou­dingen te handhaven. Dat luistert nauwer dan je denkt. Je hoort het meteen als er iets niet mooi aansluit, of muziektheoretisch onlogisch is.”

Favorieten

Voor de arrangementen tekenden Wim ten ­Have, voormalig hoofdvakdocent altviool aan het Gronings Conservatorium en zijn vrouw Marianne Hedin. “Fantastische mensen. We gingen bij hen op bezoek en hebben toen gesproken over alle denkbare uitvoeringen die er bestaan, over de Urtextuitgave, over de edities die bij Peters en Breitkopf zijn verschenen, over toonsoorten en alles wat we konden bedenken. Buitengewoon leerzaam.”

Een favoriete opname heeft hij niet. “Elke opname heeft zijn eigen waarde. Peter Mattei, die alles echt vanuit zijn binnenste zingt; Dietrich Fischer-Dieskau in zijn gestileerde tijd of juist zijn vroegere jaren, waarin hij nog veel emotioneler zong; Thomas Hampson met zijn Amerikaanse parfum; Robert Holl – ze hebben me allemaal geïnspireerd. Het is ook allemaal veel te subjectief om één favoriete opname te hebben.”

Een Winterreise is een altijd weer verrassende reis en zoektocht, zegt Cornet. “Elke keer kom je weer anders aan bij dat hartverscheurende laatste lied Der Leiermann.”

Hij hoorde de 24 liederen voor het eerst in Santpoort. “Mijn vader nam me mee naar een recital van een docent aan de muziekschool van Alkmaar. Ik snapte er eerlijk gezegd niks van. Een paar weken later nam mijn vader me mee naar het Concertgebouw, waar Udo Reinemann Winterreise zong. Dat vond ik een onvergetelijke ervaring, die aan diepte won omdat ik kort daarvoor die andere uitvoering had gehoord. Ik leerde daarvan dat je muziek beter kunt leren begrijpen of voelen als je er vaker naar luistert.”

Voor de klas

Cornet was tot vorig jaar in dienst van het Aalto-Musiktheater in Essen, als lid van het opera-­ensemble. Hij zong er rollen als Almaviva (Le nozze di Figaro), Papageno (Die Zauberflöte) en Guglielmo (Così fan tutte). Bij De Nationale ­Opera was hij te horen als He in Louis Andriessens Theatre of the World en in Legende van ­Peter-Jan Wagemans.

“Ik heb zeven jaar in Essen gewerkt. Ik had daar een appartementje. Mijn vrouw en kinderen woonden in Amsterdam. Dat heen en weer rijden begon me steeds zwaarder te vallen. Alles draaide om mijn carrière. Ik voelde dat het ­moment was gekomen om een stap zijwaarts te zetten en meer onderdeel te worden van ons ­gezinsleven. Ik wilde ook meer kamermuziek maken. Op 1 februari werd ik zelfstandige in ­Nederland, net een dag te laat om in aanmerking te komen voor financiële ondersteuning in de coronatijd. Toen ben ik mijn huis gaan verbouwen en zelfs een tijdje bij mijn aannemer in dienst gegaan. Dat was zwaar werk! Ik hield dat niet vol. Nu ben ik via een zij-instroomtraject het onderwijs in gegaan. Parttime voor de klas, groep 6. Erg leuk werk. En het gaat goed samen met zingen.”

Martijn Cornet, Ragazze Quartet – Winterreise (Channel Classics), nu te koop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden