Plus

De bijna vergeten kunst van Arend Holm

Kunstenaar, barman en 'luisterend oor' Arend Holm kreeg met zijn schilderijen nauwelijks erkenning. Toen hij vorig jaar stierf, besloten zijn beste vrienden een expositie van zijn werk te organiseren.

Arend Holm in zijn atelier, ergens tussen 2010 en 2013Beeld Floris Leeuwenberg

Arend Holm (1946-2017) was als een magneet. Hij trok mensen aan, bood een luisterend oor en maakte in een mum van tijd een onuitwisbare indruk. Met zijn 'setje' - borrel en bier - was hij iedere dag te vinden in café 't Loosje op de Nieuwmarkt, waar hij het middelpunt was van een groep mensen die niet bij een groep wilden horen.

De Jongensclub, met onder anderen componist Peter Schat en kunstenaar Bart Kleen, zo noemden ze zichzelf, à la De Herenclub van Harry Mulisch, Cees Nooteboom en Hans van Mierlo. Later veranderden zij hun naam in De Fuckersclub, met Arend Holm als directeur. Slechts een handjevol - stoere - vrouwen was er welkom. "Arend was een plek waar je naar toe kon gaan," stelt vriendin Beth Massa.

Deze week hebben zijn vrienden een eer­betoon georganiseerd. Ze hebben in een leegstaande woning aan de Passeerdersgracht een expositie ingericht van Holms schilderijen. "Arend heeft als kunstenaar nauwelijks erkenning gekregen. Nooit is er iets in druk verschenen over hem. Zijn werken moeten gezien worden," zegt vriend Arjan van Wissen.

Divers gezelschap
Zelf was Holm geen type om galeries te benaderen. Hij wilde, zegt Van Wissen, een vrije kunstenaar zijn, een vrije geest zonder banden: "Hij hield niet van poespas, hij noemde zichzelf ­sociaal gehandicapt." De drukte eromheen zag hij niet zitten. "Hij werkte ook niet mee als we hem wilden helpen," zegt kunstenaar Kleen.

De Laatste Dag van de RenaissanceBeeld Arend Holm

Na Holms dood haalden zijn vrienden de schilderijen uit zijn woning. "Ze stonden ­tegen de muur, lagen onder zijn bed of waren ­ergens in zijn schuurtje gestopt. Sommige schilderijen waren er slecht aan toe en moesten ­worden gerestaureerd," zegt Kleen.

In de woning, tussen de figuratieve schilderijen, halen de leden van De Fuckersclub graag herinneringen op aan hun geliefde vriend. Het is een divers gezelschap.

"Allemaal buitenbeentjes," zegt Iris van der Reijden, voormalig regiodirecteur van zorginstelling Amsta. Ze ontmoette Holm tien jaar terug in 't Loosje: "Als hij zijn setje voor zich had staan, kon je hem veilig aanspreken. Hij kon luisteren en de essentie van een verhaal goed samenvatten. Een wijs en clever man."

Arends Angels
Van Wissen, 'bagagegooier' op Schiphol, leerde Holm kennen in café Tisfris. Holm mocht daar de pilaren op het terras schilderen, net als de zuilen aldaar van brillenwinkel Azijnman en boekhandel Pantheon.

In de cafés wist Holm serveersters zover te krijgen half ontbloot voor hem te poseren. De door hem gedoopte 'Arends Angels' hangen in het souterrain van het woonhuis. Het zijn er 32 in totaal. "Hij hield van mooie borsten, van ­verschillende borsten ook. Hij noemde zich ­tietosoof," zegt Van Wissen.

Over het verleden van Holm, geboren in Bunschoten, weten zijn vrienden niet meer dan dat hij op driejarige leeftijd zijn vader verloor. Over zijn jeugd, met stiefvader, liet hij weinig los. "Het was een no-goarea," zegt Van der Reijden.

Moeder Hansje
Holm, die een opleiding tot instrumenten­maker volgde, verliet op 17-jarige leeftijd het ­ouderlijk huis om er nooit meer terug te keren. In Zeist runde hij enige tijd een jeugdhonk, waar hij ook sliep. Toen het jeugdhonk door de plaatselijke motorclub werd vernield, nam de moeder van clublid Robert van Boeschoten hem in huis. Moeder Hansje, die hij zijn tweede moeder noemde, begreep hem.

"Hij heeft tijdens een vakantie ons trappenhuis prachtig geschilderd. Nauwgezet, met de mooiste kleuren. Hij bracht letterlijk kleur in ons huis," zegt Van Boeschoten, inmiddels filosoof.

Sleeping with the FishesBeeld Arend Holm

Na enige tijd wilde Holm naar de grote stad, naar Amsterdam. Hij kreeg er verschillende baantjes bij Casa Rosso op de Wallen, als verkoper in een schoenenzaak en uiteindelijk, eind jaren zeventig, achter de bar van café De Pels. Later werd hij bedrijfsleider in De Balie, waar hij Jessica Durlacher leerde kennen. Daarnaast was hij de kapper van verschillende beroemdheden uit de jetset. "Hij was volledig auto­didact," zegt Van Boeschoten.

Dagdrinker
Holm raakte ook bevriend met wijlen filmregisseur Adriaan Ditvoorst, met wie hij een zolderetage aan het Vondelpark deelde. Hij schuimde cafés af, had talloze vriendinnen en streek uiteindelijk neer in café 't Loosje, waar hij vaak op de achterkant van een bierviltje nog wat schetsen maakte. Hij was er, als dagdrinker, slechts tussen 17.15 en 19.30 uur.

Zijn 'laptop', een leren map met zijn tekeningen, droeg hij vaak bij zich. Vrienden of andere cafébezoekers kochten zijn schilderijen. "Uit charitatieve overwegingen."

In de zomer van 2017 overleed Holm aan de ­gevolgen van alvleesklierkanker. Zijn vrienden hebben een boekje over Holm en zijn schilderijen gemaakt. Van Wissen: "Arend mag niet ­zomaar verdwijnen. Zijn schilderijen moeten de wereld in. Daar maken wij ons nu hard voor."

De expositie Arend is tot en met zaterdag te zien op de Passeerdersgracht 3: donderdag en vrijdag van 15 tot 20 uur en zaterdag van 12 tot 20 uur. Diverse werken zijn te koop, evenals het boekje Arend. Een Afscheid in Woord en Beeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden