PlusEen nieuw begin

De Appel moet kleiner, minder gesloten en minder autoritair worden

Kleiner, minder gesloten en minder autoritair. Dat moet De Appel worden, vindt directeur Niels Van Tomme (39). Het kunstcentrum verhuist naar Nieuw-West.

Niels Van Tomme: 'Nieuw publiek vind je niet door op dezelfde plek te blijven'Beeld Marc Driessen

Vanaf eind februari zit De Appel niet meer in het bekende pand aan de Prins Hendrikkade in hartje centrum, maar in Broedplaats Lely in Nieuw-West.

De Appel (thinks) heet dit onderdeel van het kunstcentrum, dat het kantoor, archief en de curatorenopleiding omvat. De tentoonstellingen zullen onder de naam De Appel (acts) een nomadisch karakter krijgen en door de stad zwerven. Een eerste tentoonstelling van deze De Appel 'nieuwe stijl' staat vanaf 11 februari gepland in de Rozenstraat.

Juist wel gunstig
Is De Appel dan niet bang dat het kunstcentrum uit beeld zal raken zonder eigen duidelijke plek in het centrum? Nee, zegt de nieuwe directeur Niels Van Tomme.

Eigenlijk is het misschien juist wel gunstig dat die plek financieel niet meer haalbaar is, denkt hij. Van Tomme moet De Appel weer op koers krijgen nadat de vorige directeur werd ontslagen na slechts vijftien maanden dienstverband.

Hij moet ook zien te leven met de financiële aderlating doordat het rijk vorig jaar de subsidie introk. In plaats van in totaal negen ton ontvangt De Appel met ingang van dit jaar nog 'slechts' vier ton uit gemeentelijke middelen.

Nutellafication
"Ik vind het centrum niet zo boeiend op dit moment," zegt Van Tomme. "De periferie is voor mij de plek waar de Nutellafication voorlopig nog geen vat op heeft, waar nieuwe gemeenschappen kunnen ontstaan. We willen namelijk nieuwe publieken aanspreken en die gaan we niet vinden door op dezelfde plek te blijven."

Met 'nieuwe publieken' moeten we denken aan een bredere kring van geïnteresseerden dan de vaste bezoekers van De Appel. De instelling gold de laatste jaren als weinig toegankelijk en slechts aantrekkelijk voor een select gezelschap.

"Ik hoop dat we kleiner, minder gesloten en minder autoritair worden. Kunstenclaves zijn saai, hun tijd is voorbij. Ik heb een organisatie voor ogen die zich bewust is van zijn eigen socio-politieke potentieel."

Van Tomme vindt het daarom belangrijk dat De Appel zich goed nestelt in wat hij de 'unieke biotoop' van Nieuw-West en Broedplaats Lely noemt.

In dat complex huizen meerdere kunstenaars, deels met een vluchtelingenachtergrond. Verder onderzoekt hij het potentieel van het nomadische tentoonstellingsprogramma dat zich door de stad verspreidt. Een eerste tentoonstelling borduurt voort op de Maagdenhuisbezetting door studenten in 2015 en hun ideeën over een Nieuwe Universiteit.

Experimenteel
Wat Van Tomme betreft hoeven mensen dan ook niet een 'traditionele' De Appelaanpak te verwachten in de toekomst. "Allereerst vraag ik me af wat het 'traditionele idee' van De Appel is, maar als je het hebt over een gevestigd kunst­instituut dat verkondigt een wereldleider te zijn op het gebied van hedendaagse kunst: nee, dan liever niet. Als je een plek bedoelt die risico's durft te nemen en experimenteel is? Dan graag."

Als uitwerking van dat laatste staat er komend jaar bijvoorbeeld een samenwerking met de Koreaans-Amerikaanse kunstenares Christine Sun Kim op het programma. Zij is doof, maar werkt met ideeën rond geluid. De expositie die uit de samenwerking voort zal komen, zal op verschillende plekken in de stad te zien zijn.

"De Appel mag gerust meer een stoorzender worden," zegt Van Tomme.

"Iets wat weigert weg te gaan - in tegenstelling tot wat sommige beleidsorganen voor ogen hadden. We willen constant tegen de stroom in een eigen plek op­eisen en onze stem laten horen. Juist omdat we klein zijn, hebben we niets te verliezen."

Dit is de vierde aflevering van een serie over culturele instellingen die het dit jaar door (goede of slechte) omstandigheden heel anders willen aanpakken.

Lees ook de vorige afleveringen: 2017 moet hét jaar van de kleinkunst gaan worden [+], Veem Huis voor Performance kiest voor kwaliteit door minder voorstellingen [+] en Oostblok wil een van de 'cultuurhuizen' van Amsterdam worden [+]

Start in Rozenstraat

De Appel opent op 11 februari de eerste tentoonstelling in nieuwe vorm. Dat gebeurt in Rozenstraat 59, in het voormalige Stedelijk Museum Bureau Amsterdam: een project­ruimte voor contemporaine kunst.

De Spaanse kunstenaar Muntadas laat er zijn visie zien op het Amerikaanse hoger onderwijs. De tentoonstelling Activating Artifacts: About Academia gaat onder andere over gentrificatie en privatisering in het universiteitswezen. De expositie is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam en het Center for Art, Design and Visual ­Culture Baltimore.

Gekortwiekt

Vorig jaar schrapte de Raad voor Cultuur De Appel uit het Kunstenplan. De instelling verloor de subsidie van een half miljoen van het rijk. De gemeente Amsterdam kende nog wel de jaarlijkse vier ton toe. In december vorig jaar sloot De Appel daarom de deuren aan de Prins Hendrikkade, waar de instelling sinds 2012 zat. Tentoonstellingen zullen vanaf dit jaar verspreid door de stad te zien zijn.

Overigens krijgt De Appel ook nog vanuit het Mondriaan Fonds subsidie om de komende twee jaar programma's te maken. De Appel bestaat sinds 1975.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden