Plus Interview

David Lagercrantz: ‘Ik gooide honderd pagi­na’s en maanden werk weg’

Met Zij die moet sterven, het zesde deel in de Millennium-reeks, neemt David Lagercrantz afscheid van de hitserie rond punkhacker Lisbeth Salander. De personages van Stieg Larsson zijn inmiddels in zijn dna verankerd.

Lisbeth Salander, gespeeld door Claire Foy, in The Girl in the Spider’s Web Beeld x

Hij bezit een privé-eiland voor de kust van Helsinki en woont met vrouw en drie kinderen in een penthouse zo groot als een voetbalveld. Zijn uitzicht daar blijkt eersteklas: Gamla Stan, het sfeervolle stadshart van Stockholm waar Millennium-personage Lisbeth Salander met haar opgevoerde motor al jaren de verkeersregels aan haar laars lapt. Kortom: David Lagercrantz’ boeken scoren. Van zijn opvolgers Millennium 4 (Wat ons niet zal doden) en 5 (De man die zijn schaduw zocht) gingen 20 miljoen exemplaren over de toonbank. Misschien logische aantallen na het immense succes van Stieg Larssons trilogie, waarvan er 80 miljoen werden verkocht. Lagercrantz’ biografie Ik, Zlatan – over het leven van voetbal-dwarsligger Ibrahimovic – was eveneens een wereldwijd succes, daar staat de teller op 14 miljoen en er zijn plannen voor een Hollywoodverfilming.

Lagercrantz weet dan ook twee talenten feilloos te combineren: hij voelt de tijdgeest aan en beschikt over een toegankelijke, pakkende schrijfstijl. Zo draait Millennium 6 niet alleen om de voortdurende en genadeloze vete tussen Lisbeth en haar zus Camilla, maar ook om de opmars van Russische troll factories, haat op sociale media en een fatale expeditie op de Mount Everest. Tegelijkertijd kruipt hij in het brein van de biseksuele hacker en beschrijft hij haar angsten en onzekerheden, en haar moeizame relatie met journalist Mikael Blomkvist.

Lucratieve business

Na vijf boeken en evenzoveel verfilmingen is de mensenschuwe Lisbeth Salander, door criticasters de lelijkste en engste vrouw op aarde genoemd, uitgegroeid tot een iconisch figuur met eigen fanclubs, tattooshops en kledingwinkels. Tours in Stockholm langs de Millennium-locaties blijken een lucratieve business en de interesse in Zij die moet sterven is zo groot dat de uitgever doodsbang was dat het script voortijdig zou uitlekken. Lagercrantz werd verzocht maatregelen te nemen.

De broodmagere Zweed – ‘ik wandel en roei veel om na te denken’ – toont zijn werkruimte in een afgescheiden hoek van de woonkamer: drie computers en twee laptops worden er omringd door stapels papier en een enorm portret van Zlatan. “Op twee computers kon ik online, zodat ik informatie kon opzoeken en kon mailen. De andere waren niet aangesloten op het internet en op een daarvan tikte ik al mijn aantekeningen en het uiteindelijke verhaal van Millennium 6.”

“De Amerikaanse uitgever was zo paranoïde, dat ik onder een andere naam moest googelen op onderwerpen in het boek, zoals het beklimmen van de Mount Everest en dna-onderzoek.”

Dit deel kostte hem meer moeite dan de vorige twee. “Het begin van een verhaal is voor mij ontzettend belangrijk. Het fundament van het complete boek. Klopt dat niet, dan stort alles in. Ik wilde de vete tussen de twee zussen naadloos laten overgaan in een breder thema, maar kon aanvankelijk het verbindende element niet vinden. Ik bleef doorgaan op de weg die ik zelf gekunsteld vond, maar op een gegeven moment heb ik hard ingegrepen: ik gooide honderd pagi­na’s en daarmee vijf maanden werk weg. Dat deed pijn. Maar ik kan het iedere schrijver aanraden: begin bij twijfel opnieuw, je werk wordt er alleen maar beter van.”

Dat verbindende element bleek de introductie van een sherpa die op een tragische manier in Stockholm aan zijn einde komt. “Met hem kon ik de rijkste aan de armste milieus in de samenleving koppelen, een internationaal plot geloofwaardig maken en tegelijkertijd eigentijdse thema’s en activiteiten naar voren brengen. Zeer actueel: ik zag onlangs die foto van de file op de Mount Everest. Een stoet rijken die allemaal 70.000 euro betalen om omhoog te kunnen. Die klimpartij heeft niets meer met passie te maken, maar alles met ego en status. In plaats van een dure Porsche aan te schaffen om hun succes te etaleren, kopen ze nu een plek in een expeditie en zigzaggen ze omhoog langs de lichamen van omgekomen voorgangers. Bizar.”

Duistere toekomst

Lagercrantz vermoedt dat ons een duistere toekomst te wachten staat door opkomend extremisme, nepnieuws en klimaatverandering. “Ik probeer zelf wat bij te dragen. Ik eet geen vlees meer, heb mijn auto weggedaan en koop minder kleding. Aan de andere kant: ik tour straks drie maanden door Amerika, Europa en Azië om Millennium 6 te promoten en lezers en uitgevers te ontmoeten. Vliegtuig in, vliegtuig uit, ik slaap in grote hotels en zit in dure restaurants. Ik zie de paradox.”

Als opvolger van Stieg Larsson (de auteur overleed in 2004) vroeg Lagercrantz zich aanvankelijk steeds af of hij de personages wel recht deed. Nu zijn ze inmiddels in zijn dna verankerd. “Ik durf nu ook meer met hen. Zowel Lisbeth als Mikael is in de loop der jaren veranderd. Hij is gestopt met roken en drinkt wijn in plaats van whiskey, net als ik. In plaats van een vaderfiguur is hij nu een middelbare man die zich afvraagt wat zijn plek is. Zij is nog steeds een einzelgänger, in het begin was ik bang voor haar. Nu durft ze zich kwetsbaarder op te stellen, ze ziet bijvoorbeeld dat haar zus het in haar jeugd ook moeilijk heeft gehad.”

Of er een zevende deel komt van een andere auteur, is nog onduidelijk. Lagercrantz is inmiddels begonnen aan een nieuw misdaadverhaal met twee hoofdpersonen die de wereld recht willen doen. “We willen het zelf niet ervaren, maar we willen wel lezen en schrijven over moord, tragedies, doodslag en wraak om onszelf beter te voelen, bij wijze van therapie.”

“Ik had een nieuwe uitdaging nodig om niet te vervallen in routine. Daarom was ik een beet­je opgelucht dat ik afscheid kon nemen van Lisbeth. Het verdriet zal later komen, als ik besef dat ik er definitief een punt achter heb gezet. Dan drink ik een glas wijn op haar.” 

Thriller David Lager-Crantz Millennium 6 - Zij die moet sterven Vertaald door Geri de Boer, Uitgeverij Signatuur, €22,99, 305 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden