PlusFilmrecensie

Dau. Natasha: een angstaanjagend, verontrustend psychologisch portret

Regisseur Ilya Khrzhanovskiy en coregisseur Jekaterina Oertel.Beeld NurPhoto via Getty Images

Met de jongere, mooiere Olga runt de losbandige, in het leven teleur­gestelde Natasha de kantine van een Sovjetonderzoekscentrum, waar ­medewerkers, wetenschappers en buitenlandse gasten samenkomen. Overdag loopt ze zich het vuur uit de sloffen, na sluitingstijd drinkt ze met Olga grote hoeveelheden wodka.

Op een met drank overgoten avond belandt Natasha (Natasha Berezj­naja; in het echte leven is zij marktkraamster) in bed bij een Franse gastwetenschapper. De volgende ochtend wordt ze ontboden bij een hoge officier van het ministerie van Staatsveiligheid. Hij hoort haar eerst uit over de wetenschapper en zegt haar vervolgens dat hij een vraag heeft waarop hij het antwoord al weet. Hij raadt haar aan goed na te denken voordat ze antwoordt.

Als Natasha niet het antwoord geeft dat hij wil horen, is de boot aan. De bullebak sleurt Natasha mee naar een isoleercel, waar hij haar onderwerpt aan een psychologische én ­fysieke marteling.

De aanloop is lang, en veel meer ­gebeurt er ogenschijnlijk niet in ­Natasha, de eerste van twaalf speelfilms uit het megalomane project Dau van de Russische provocateur-regisseur Ilja Chrzjanovski.

In 2004 won hij op het Rotterdamse filmfestival een Tiger Award voor zijn speelfilmdebuut 4. Toen was hij al bezig met Dau, een biopic over de Russische natuurkundige en Nobelprijswinnaar Lev Landau, die door de Sovjetautoriteiten in een van de buitenwereld afgesloten instituut was geplaatst om ontdekkingen te doen.

Gaandeweg raakte Chrzjanovski ervan overtuigd dat hij alleen écht over Landaus leven kon vertellen door de tijd waarin hij leefde minu­tieus te herscheppen. Met steun van de ­Russische ondernemer, miljardair en filantroop Sergej Adonjev liet hij een ministad verrijzen, ­gebaseerd op de instituten waar wetenschappers zoals Landau werkten.

Er werden 392.000 audities gehouden, er waren uiteindelijk 400 personages en 10.000 bijrollen. Het leverde 700 uur 35mm-film op. De opnamen duurden ruim twee jaar.

Dau. Natasha ging in februari in wereldpremière op het festival van Berlijn, samen met het zes uur durende Degeneration, en is nu te zien op een site waarop ook al een groot aantal andere Dauproducties is aangekondigd. Wie inlogt, moet eerst aangeven dat hij 18 jaar of ouder is.

Die ondergrens is niet voor niets. Dau. Natasha is een angstaanjagend, zeer verontrustend psychologisch portret van een vrouw die moet zien te overleven in een totalitair systeem waarin niets geheim blijft en elke daad gevolgen heeft. In lange, ­opmerkelijk intieme takes en vale tinten vangt de formidabele Duitse cameraman Jürgen Jürges het leven in het instituut.

Volgens Chrzjanovski cum suis ­gebeurde alles op de set vrijwillig, en had iedereen de mogelijkheid uit het project te stappen. Die wetenschap maakt de beelden van de seks van ­Natasha met de oudere Franse ­wetenschapper en haar marteling ­alleen maar naargeestiger, verontrustender en verwarrender.

Als Dau een encyclopedie is van menselijk gedrag; van hiërarchische verhoudingen en de invloed die ­onderdrukking heeft op moraal, geldt dat ook op ­metaniveau, voor de (machts)verhoudingen op de set, tussen de regisseur en zijn stropoppen.

DAU. Natasha
Regie Ilja Chrzjanovski, Jekaterina Ertel
Met Natasha Berezjnaja, Olga Sjkabarnja, Vladimir Azjippo
Te zien via dau.movie/en

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden