Han Lips kijkt tv

Dat ze de Tweede Wereldoorlog heeft overleefd, is een wonder

Han Lips schrijft elke dag over wat hij ziet op tv. Vandaag: de 92-jarige Femma Fleijsman vertelde haar zoons pas onlangs over haar leven in de oorlog.

Het raadsel van Femma, prooi van een mensenredder, NPO2.Beeld EO

De 2Doc Het raadsel van Femma, prooi van een mensenredder die maandag bij de NPO werd vertoond, begon vrolijk. In een pizzeria in Slotervaart wordt de 92ste verjaardag van Femma Fleijsman gevierd, met een speciaal voor deze gelegenheid bereidde pizza quattro generazione: vier generaties.

Dat Femma Fleijsman deze gezegende leeftijd heeft bereikt en überhaupt de Tweede Wereldoorlog heeft overleefd, is een wonder. Ze werd in januari 1944 op haar 15de opgepakt door de Duitsers en afgevoerd naar Westerbork. “De Amsterdamse ambtenaren hielpen een handje mee bij mijn afscheid van de Derde Oosterparkstraat,” zegt ze fijntjes, bij monde van Karin Bloemen in de voice-over.

Na twee maanden strafkamp in Westerbork belandde ze via Bergen-Belsen in Auschwitz-Birkenau. Over die periode heeft de frêle maar kordate Fleijsman haar zoons na de Tweede Wereldoorlog nooit veel verteld. “Jarenlang heb ik mijn verleden afgesloten met een betonnen deksel. Maar nu moet het er toch maar eens van komen.”

Het meest tragische is dat Femma per abuis werd afgevoerd. “Ik ben half-Joods en dan hoefde je niet naar Duitsland toe.” Maar toen ze werd geboren was haar moeder officieel nog getrouwd met een Joodse man, dus stond ze op zijn naam ingeschreven. 

Haar biologische vader deed een dwingend beroep op Hans Calmeyer, bureauchef van de Entscheidungsstelle. Die instantie bepaalde wie wel en wie niet Joods was. Calmeyer redde zo 3500 Joden. Het Holocaustinstituut Yad Vashem in Jeruzalem had hem daarvoor onderscheiden. Na het horen van Femma’s verhaal, begon men zich daarover toch achter de oren te krabben.

Lips zag weer een mooi, persoonlijk verhaal uit WOII. Maar het mooiste vond hij de vrolijke montage van de tweede, derde en vierde naoorlogse generatie Joden waarmee de documentaire werd afgesloten, onder het opbeurende muzikale motto ‘l’chaim, op het leven!’

Reageren? hanlips@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden