PlusInterview

Daan Doesborgh: ‘Ted Hughes kijkt rouw recht in het gezicht’

null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

Dichter Daan Doesborgh maakte de eerste Nederlandse vertaling van de gedichtencyclus Crow van Ted Hughes (1930-1998).

Hij haalt het even van boven, een van de boeken die hij kreeg uit de nalatenschap van Eddie Egan, zijn docent Engels op het tweetalige vwo op College Den Hulster in Venlo. Diens exemplaar van de dichtbundel Crow van Ted Hughes, een uitgave uit 1970.

“Toen hij was overleden, bleef dit achter in zijn archiefkast,” zegt Daan Doesborgh, voormalig stadsdichter van Venlo (32). “Mijn oude docent aardrijkskunde dacht dat het bij mij beter af zou zijn. Nu ben ik extra blij dat ik uit juist dit exemplaar mijn vertaling heb kunnen maken.”

Crow wordt gezien als een stilistisch experiment waarin Hughes rouw en verdriet probeerde vorm te geven. Hij begon de gedichtencyclus in de tweede helft van de jaren zestig, na de suïcide van zijn vrouw Sylvia Plath. Hij voltooide de gedichten in 1969, toen hij zijn partner Assia Wevill verloor – ook zij pleegde zelfmoord en nam daarbij hun vierjarig dochtertje mee de dood in. Vijftig jaar na het verschijnen van Crow in Groot-Brittannië is nu – in een tweetalige editie – de eerste Nederlandse vertaling verschenen

Turbulente gevoelens

Doesborgh was blijven zitten, en docent Egan bedacht voor hem een alternatief lesprogramma. “Hij dacht: als ik die jongen nog een keer hetzelfde laat afdraaien, wordt hij alleen maar irritant. Dus gaf hij me poëzie te lezen, die moest ik analyseren. Op vorm, metrum, rijmschema, metaforen, klankrijm. Zo ging het ook in zijn lessen, dan hadden we een sonnet onder de loep genomen en moesten we er de week daarna zelf een schrijven. Ik was niet de enige in de klas die ontdekte dat je daar je turbulente puberale gevoelens in kwijt kon én er iets van kon maken. Al ben ik de enige die daar zijn levensvervulling in heeft gevonden.”

Inmiddels is hij – ‘ik roep altijd tien jaar, maar ik bedenk nu dat het al vijftien jaar is’ – bijna zijn halve leven bezig geweest met Crow. From the Life and Songs of a Crow; vanaf het begin dat hij de gedichten onder ogen kreeg. De aantrekkingskracht voor hem, formuleert hij, is wat wellicht voor anderen die van death metal is. “De dood hangt er omheen. Eng, griezelig, macaber. Het is doem en noodlot, maar tegelijk ook energiek en soms misselijkmakend vrolijk. Romantic gothic. Hughes kijkt rouw en neerslachtigheid recht in het gezicht. Met een explosie van gevoel, een enorme samengebalde energie.”

Zoetsappig

De kraai, zegt Doesborgh, is eigenlijk het meest clichématige symbool als het gaat om de dood. “Op het zoetsappige af. En toch is het mooi hoe Hughes daarmee weg komt. Misschien omdat zijn gedichten zo vreemd en briljant zijn dat het werkt. Maar ik ben nog steeds op onderzoek, ik wil zelf die kant ook op. Zijn poëzie heeft een vanzelfsprekendheid alsof het er niet anders had kunnen staan. Ze zijn zorgvuldig gecomponeerd maar lijken toch in een rush geschreven.”

Waarom Crow niet eerder is vertaald? De dood van Plath werd hem zwaar aangerekend, dat Wevill dezelfde dood koos eveneens. Mogelijk schuilt daarin een reden? Doesborgh: “Je kunt moeilijk heen om zijn reputatie. Toch is hij in Groot-Brittannië ook een zeer gewaardeerde dichter geweest, een Poet Laureate.

Hij liep bij het vertalen tegen woorden en context op die vandaag de dag onacceptabel zijn, zoals negro in een vergelijking tussen de zwartheid van de kraai en andere vormen van zwart-zijn. Hij liet het onvertaald, zette het woord wel cursief. ‘Daar blijft de lezer aan haken, en dat is ook goed,’ schrijft hij in zijn nawoord, ‘het is een moeilijk verteerbaar gedicht.’

“Ik vond het wel jammer dat dat er in zat,” vertelt Doesborgh, “maar zo zijn veel dingen van Ted Hughes een beetje jammer. Het is niet de ideale auteur om voor het voetlicht te brengen. Maar er is zo veel wel heel goed, dat ik onder de streep toch ten zeerste bereid was dat te doen.”

null Beeld Het Parool
Beeld Het Parool

Ted Hughes: Kraai, uit het leven en de liederen van de kraai. De Bezige Bij, €24,99

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden