Curator Vincent van Velsen: ‘Stedelijk sluit kunstenaars van kleur uit’

Het Stedelijk Museum doet te weinig tegen het stelselmatig uitsluiten van kunstenaars van kleur en niet-westerse kunstenaars. Dat stelt schrijver en curator Vincent van Velsen in een open brief aan wethouder Touria Meliani van Cultuur.

Beeld ANP

Van Velsen reageert daarin op een verklaring van het Stedelijk om zich te committeren aan de strijd tegen racisme. Directeur Rein Wolfs wil beduidend meer aankoopbudget reserveren voor werk van kunstenaars van kleur en kunstenaars met een niet-westerse achtergrond. Het museum wil van 2021 tot en met 2024 minstens 50 procent van het aankoopbudget voor dergelijke aankopen reserveren.

Ook het tentoonstellingsprogramma voor de komende jaren gaat veranderen. Het museum wil zich meer richten op het presenteren van kunstenaars van kleur of kunstenaars met een niet-westerse achtergrond, met als leidraad een solotentoonstelling per jaar of een tentoonstelling die vraagstellingen rondom dekolonisatie en globalisering thematiseert.

Eigen belang

Dat is volgens Van Velsen niet genoeg. Hij vindt dat het Stedelijk alleen uitgaat van het eigen belang en voorbijgaat aan het feit dat zwarte kunstenaars en kunstenaars van kleur jarenlang zijn ondervertegenwoordigd en buitengesloten.

“Dit heeft invloed gehad op hun carrière en persoonlijke levens, de kwaliteit daarvan en de mogelijkheden – van het huren van een atelier tot het kopen van behuizing, het reizen ter oriëntatie en het vergroten van de potentiële richtingen binnen hun praktijk, naast een structurele zichtbaarheid en mogelijkheid tot tonen.”

Hetzelfde geldt volgens Van Velsen voor curatoren met een gelijksoortige achtergrond die geen mogelijkheden hebben gekregen om in het Stedelijk te werken. Dat het museum nu van plan is om nieuwe curatoren en andere personeelsleden van kleur aan te nemen lost volgens hem niets op. “De vraag is niet wie er aangenomen moet worden, maar wie er moet worden ontslagen.”

‘Personeel is verantwoordelijk’

Van Velsen stelt het personeel direct verantwoordelijk voor het beleid waarin kunstenaars van kleur werden uitgesloten. “Sommige curatoren werken er sinds de jaren tachtig, anderen sinds enkele jaren. Zij dienen verantwoordelijkheid te nemen en conclusies te verbinden aan de eigen woorden. Als het Stedelijk extra geld zou krijgen, zou dit worden gespendeerd door dezelfde personen die verantwoordelijk zijn voor de structurele weeffouten in het programma en de aankopen voor de collectie.”

Vorige week maakte het Stedelijk de aanstelling bekend van twee ‘curators-at-large’, een een nieuwe positie binnen het museum. Het is de bedoeling dat Yvette Mutumba en Adam Szymczyk ‘verhalen ontsluiten die het West-Europese modernisme overstijgen.’

Zulke buitenlandse curatoren missen volgens Van Velsen echter de kennis van context, taal en cultuur van de kunstenaars die in het Amsterdamse en Nederlandse veld aanwezig zijn. “Tentoonstellingen dienen gemaakt te worden vanuit een voeling met de maatschappij en artistieke omgeving. Ook kunnen gastcuratoren de structurele lacunes niet opvullen.”

‘Meerstemmigheid komt langzaam’

Rein Wolfs, directeur van het Stedelijk Museum, zegt in een reactie dat hij het noodzakelijk vindt om iets te ondernemen. “Stil blijven zitten en niets doen kan geen oplossing zijn.”

“Van Velsen spreekt zijn angst uit dat wij kleur om de kleur in de collectie willen opnemen en niet vanwege kwaliteit. Dat wil ik ten zeerste tegenspreken. Kwaliteit is een categorie van een dominante westerse cultuur. Het Stedelijk wil zich hiervan bewust zijn en dit probleem duidelijk maken. Door meer kunst van makers van kleur te laten zien kunnen we op deze manier de laatste eurocentrische mythe tot relatieve proporties terugbrengen.”

“Het Stedelijk probeert gericht meerstemmigheid in het personeelsbestand aan te brengen en in die zin belangrijke stappen te maken. Deze stappen gaan soms langzamer dan je denkt en dat frustreert mij persoonlijk. De curators at large zijn overigens met een speciale opdracht om vanuit een andere positie, meer van buitenaf, naar het Stedelijk te kijken gehaald. Ze zijn overigens geen gastcuratoren.”

“Bij mijn aantreden heb ik gezegd het debat te willen zoeken. Heel graag nodig ik Vincent voor een gesprek uit om in goed overleg onze standpunten naast elkaar te leggen.”

“Overigens is het een misvatting te denken dat ons statement met pragmatische subsidieoverwegingen te maken heeft. Van mij uit gezien heeft het met overtuiging te maken. Of dat geloofwaardig klinkt, kan ik zelf natuurlijk niet beoordelen, maar ik geloof er zelf wel in!”

Protest tegen de witte kunst- en cultuursector

Meer dan zeshonderd theatermakers en filmers van kleur schreven een open brief op de website van de Theaterkrant. Daarin protesten ze tegen de witte kunst- en cultuursector. “Wij zien hoe jullie steeds opnieuw het recht hebben toegeëigend om onze artistieke agenda’s te beperken tot jullie probleem, jullie opvattingen over racisme, zonder je ooit daadwerkelijk intrinsiek te bekommeren om wie wij zijn om wat wij willen, om wat wij doen. Zonder een fractie van je macht uit handen te geven.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden