Achter de schermen

Cultuur in coronatijd: ‘Er gaat niks boven de collectieve ervaring’



Culturele instellingen moesten hun deuren vorige maand opnieuw sluiten, en met een beperkt aantal bezoekers zien ze inkomsten verdampen. Hoe doet Het Parool verslag van die ontwikkelingen en het culturele aanbod in de stad?

Stedelijk Museum.  Beeld -
Stedelijk Museum.Beeld -

Na de horeca werd de cultuursector het hardst getroffen door de coronacrisis: na de aankondiging van de intelligente lockdown in maart viel het culturele leven stil. Toen musea, concertzalen en theaters de deuren weer openden, mochten ze – een paar uitzonderingen daargelaten – maar een beperkt aantal bezoekers ontvangen.

Dat is na de tweede lockdown in november onveranderd gebleven. Na een eerste steunpakket voor cultuur kondigde minister Van Engelshoven onlangs een tweede steunpakket aan, ter waarde van 482 miljoen euro, maar de onzekerheid binnen de sector is groot: kunnen alle geannuleerde concerten, festivals, theaterproducties, kunstbeurzen volgend jaar wél doorgaan? “Veel instanties luiden de noodklok,” zegt Jan Pieter Ekker, chef kunst bij Het Parool. “Maar de culturele sector is creatief: er ontstonden ook veel nieuwe initiatieven.”

Wat voor initiatieven vielen je op?

“In het begin van de coronacrisis waren er veel kleine concerten in Amsterdam: muzikanten gingen bij mensen langs en gaven een mini-optreden voor het raam. Sommige concertzalen, zoals Het Concertgebouw, begonnen met het livestreamen van optredens vanuit een lege zaal. Documentairefestival IDFA was grotendeels online – knap gedaan, met inleidingen en nagesprekken waar het publiek ook aan kon deelnemen. En musea organiseerden rondleidingen met curatoren die werden gestreamd. Zo vertelde Stedelijk Museum-directeur Rein Wolfs over de collectie-opstelling Base tijdens een livetour die je via Instagram kon volgen. Echt een toevoeging aan de tentoonstelling. En de Jan van Eyck-tentoonstelling in Gent, die heel snel uitverkocht was, kon ik digitaal nu ineens toch bezoeken. Schitterend. Van sommige initiatieven vraag je je af: waarom is daar niet eerder aan gedacht? Het zijn leuke opties om te blijven aanbieden als alles weer volledig opengaat. Al gaat er uiteindelijk niks boven het collectief ervaren van cultuur.”

Er was ook in lockdowntijd dus genoeg om over te schrijven?

“Ja, in zekere zin was er alleen maar meer om over te schrijven. Er werden nog steeds boeken uitgegeven, je kon nog steeds naar galeries en er werd nog steeds muziek gemaakt, al was het niet meer live. En daarnaast had je dus al die nieuwe initiatieven. In het begin van de coronacrisis plaatsten we alles waarvan je thuis kon genieten in een aparte rubriek in de krant. Verder was er natuurlijk het nieuws rondom de coronamaatregelen, dat we zo goed mogelijk proberen te volgen en te verslaan. We proberen een balans te vinden tussen die berichten, hoe complex soms ook. Wij hopen natuurlijk ook dat het culturele leven in Amsterdam zo bruisend mogelijk blijft, maar je kunt niet elke dag alleen maar noodoproepen plaatsen van instellingen die vrezen dat ze het niet gaan redden.”

Maak je je zorgen over instellingen die de deuren mogelijk blijvend moeten sluiten, zoals productiehuis Frascati?

“Ja, dat is een enorme zorg. De Amsterdamse cultuurwethouder Touria Meliani heeft al gezegd dat ze onmogelijk alles overeind kan houden, en zet erg in op de instellingen waarmee de gemeente al een subsidierelatie heeft. Daar vallen tal van instellingen buiten waarvan we alleen maar kunnen hopen dat ze óók blijven bestaan. De gemeente komt begin volgend jaar een herstelplan voor cultuur, maar het wordt hoe dan ook complex. In 2021 begint namelijk ook een nieuwe kunstenplanronde, waardoor sommige instellingen niet meer in aanmerking zullen komen voor noodsteun. Het is niet voor te stellen dat een museum als Het Schip er niet meer zou zijn. Al snap ik dat het geld ergens vandaan moet komen. Hoe belangrijk de kunsten ook zijn, er zijn meer sectoren die om hulp roepen. Frascati is trouwens gered: minister Van Engelshoven is met een gebaksvorkje door haar begroting gegaan om dat productiehuis overeind te houden.”

Hoe belangrijk zijn kunst en cultuur voor Het Parool?

“Uit alle lezersonderzoeken die we doen, blijkt dat kunst en cultuur voor veel mensen een belangrijke reden vormen om Het Parool te lezen. Dat lezers er zo veel waarde aan hechten, maakt het voor ons nóg belangrijker. Als relatief kleine krant is het bovendien iets waarmee we ons kunnen onderscheiden, want op het gebied van kunst en cultuur gebeurt er in Amsterdam ontzettend veel. Terzijde: dat is niet onopgemerkt gebleven. De jury van de European Newspaper of the Year – we zijn opnieuw bekroond – roemde ons ook vanwege onze nadrukkelijk keuze voor cultuur. We beperken ons overigens niet tot de stadsgrenzen. We schrijven ook over een internationale tentoonstelling over The Rolling Stones in Groningen en een curiositeit als de eerste Bob Ross-expositie in Museum More in Ruurlo.”

Waarop wordt de keuze gebaseerd om iets wel of niet te bespreken?

“Dat gebeurt in overleg met de specialisten die voor Het Parool over kunst en cultuur schrijven. We volgen alles. In de volle breedte: klein en groot, aanstormend talent en bekend. Daarbij houden we voortdurend de lezer in het achterhoofd. Als ik ruimte zou hebben voor maar één film, zou ik eerder kiezen voor de nieuwe film van Renzo Martens dan voor de zoveelste dertien in een dozijn-blockbuster in City 3, maar we besteden in de krant net zo goed aandacht aan mainstreamfilms. Het draait om kwaliteit. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat we een blijmoedige, goedgemutste krant zijn. Er is zo veel moois in de stad te zien; daar zijn we doorlopend naar op zoek.”

Denk je dat de waardering voor kunst en cultuur is toegenomen, nu Amsterdammers het een tijd hebben moeten missen?

“Dat zou goed kunnen. Een klein voordeel van het beperkte bezoekersaantal in musea is dat je de hele zaal voor je alleen hebt. Je kunt nu in alle rust met je neus bovenop de brieven van Vincent van Gogh staan in het Van Gogh Museum. Toch ga je zelfs op zulke plekken de drukte op een gegeven moment bijna missen. Met meerdere mensen ervaar je cultuur toch anders. Op een filmfestival heeft zelfs in de rij staan meerwaarde: je vraagt wat een ander heeft gezien of wat ie van een film vond. Dat mis ik nu echt. Er is altijd iets om over te schrijven, maar ik kijk uit naar de dag waarop alles weer normaal is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden