PlusInterview

Correspondent Erik Mouthaan: ‘Ik denk dat het echt mis kan gaan in Amerika’

Erik Mouthaan: ‘Ik heb geleerd dat ras de achilleshiel van Amerika is.’Beeld Storicam Mediaproducties

Amerikacorrespondent Erik Mouthaan is bezorgd over de diepe verdeeldheid in de Verenigde Staten. Hij maakte er de serie Erik in de Verdeelde Staten over. ‘Dit is het voorland van Nederland.’

Op veel optimisme is journalist Erik Mouthaan (47) niet te betrappen als hij praat over het politieke klimaat in de VS. Het land waar hij al veertien jaar verslag doet voor RTL Nieuws, vanuit zijn standplaats New York, is de laatste jaren zo verdeeld geraakt dat het volgens hem in een ‘morele burgeroorlog’ verkeert.

Hij noemt Democratische en Republikeinse kiezers die niet meer met elkaar willen praten, die media die niet passen bij hun wereldbeeld tot op het bot wantrouwen, die niet meer bang zijn tot geweld over te gaan en racistische uitingen te doen, die elkaar haten, doodwensen en in uiterste gevallen ook daadwerkelijk doden.

Deze verdeeldheid legde hij vast in zijn serie Erik in de Verdeelde Staten, waarvan de eerste aflevering dinsdag op Videoland te zien is. Door mensen uit beide kampen te spreken over kwesties als racisme, de coronapandemie en klimaatverandering, laat hij de diepe kloof zien in het land dat volgens hem een breekpunt nadert. “Die verdeeldheid is me altijd opgevallen, maar ik heb me er eerder geen zorgen om gemaakt,” zegt hij via Zoom. “Ik denk nu dat het echt mis kan gaan.”

Doelt u op de verkiezingen?

“Nou, als het een landslide wordt – een ruime zege – voor president Donald Trump of Joe Biden, dan zal het volk zich daarbij neerleggen. Maar als er discussie over de uitslag komt, vrees ik dat het tot een breekpunt kan komen. Er lopen nu al 17-jarige, door conservatieve media geïndoctrineerde mannen met geweren door de straten van linkse steden, zoekend naar een reden om op te treden. Een verdeelde verkiezingsuitslag zou die reden kunnen zijn.”

“Andersom, als Trump wordt herkozen, denk ik dat veel linkse mensen echt gek zullen worden, dat je massale opstanden en rellen zult krijgen. Je moet niet vergeten dat Trump in 2016 won met minder stemmen dan Hillary Clinton en dat George Bush won met minder stemmen dan Al Gore. Het heeft te maken met het kiessysteem: linkse mensen voelen zich ­genaaid en pikken dat niet meer.”

Uw serie gaat over de verdeeldheid in het land. Hoe openbaart die zich?

“Je ziet die op alle punten. Ik sprak twee vrouwen die niet meer met hun families praten. Rechtse, maar ook linkse mensen die niet meer met de media willen praten. Er zijn altijd twee kampen geweest in Amerika, maar ik heb niet eerder gezien dat beide groepen elkaar echt als de vijand zien.”

Valt dat allemaal Trump aan te rekenen?

“Nee, het is het politieke systeem dat door de jaren heen zo is gegroeid. Ook de media spelen een grote rol bij de verzuiling die gaande is. Wat ik heb geleerd van deze serie, is dat ras de achilleshiel van Amerika is. Ik doe al veertien jaar verslag van zwarte mensen die worden gedood door de politie, maar dit jaar gingen ook honderdduizenden witte mensen de straat op om verandering te eisen. En je ziet dat er wordt bezuinigd op politiekorpsen. Er is iets gaande en het is alsof dat allemaal loskomt dit jaar.”

Waarom juist nu?

“Amerika is niet langer de onbetwiste wereldmacht en het land worstelt daarmee. Daarbij is elke verkiezing hier een reactie op de jaren ervoor. We hebben een zwarte president gehad, tijdens wiens ambtstermijn Amerikanen het recht werd gegeven om met iemand van hetzelfde geslacht te trouwen. Veel conservatieve mensen trappen nu keihard op de rem. Dat betekent niet dat zij allemaal racisten of fascisten zijn, maar zo worden ze wel neergezet door de mensen hier in Brooklyn. Mensen willen niet naar elkaar luisteren. En Trump is de katalysator geweest van die verharding, omdat hij alles op scherp zet en aanmoedigt tot het wantrouwen van de media.”

Is Joe Biden in staat de kloof te dichten?

“Wat Biden goed doet, is empathie overdragen en daarin staat hij in schril contrast met Trump. Maar Biden en zijn campagneteam willen Republikeinen die niet helemaal blij zijn met Trump overhalen door te herhalen hoe decent, fatsoenlijk, Biden is. Vier jaar geleden ging het argument van Clinton ook over fatsoen. Ze zei: ‘Deze man, op hem kun je toch niet stemmen’. En weet je wat? Van de Amerikanen had 46 procent daar geen enkel probleem mee.”

En dat is niet veranderd?

“In de ogen van zijn achterban levert hij. En de hardheid, de gemeenheid waarmee Trump tekeergaat, is wat veel mensen juist aanspreekt. Hij vecht voor hen. Mensen die daarover klagen, zijn maar linkse watjes.” 

Kunnen we tot de verkiezingen op 3 november nog stunts verwachten?

“Vier jaar geleden waren de laatste weken een achtbaan: dan weer de ‘Grab ’m by the pussy’-tape en dan weer James Comey, destijds het hoofd van de FBI, met een bericht over Clintons e-mails. Wat ik heb geleerd, is dat deze president alles kan overleven. Wat er ook naar buiten komt, het maakt zijn achterban niets uit.”

Wat wilt u de Nederlandse kijker meegeven met uw serie?

“Dit is ons voorland. Tactieken die nu opduiken in Nederland om mensen in kampen te duwen, kennen we in Amerika al: de betrouwbaarheid van de rechtspraak en media in twijfel trekken, achter alles een politieke agenda zoeken. En dit is niet iets wat organisch plaatsvindt, maar het wordt opgejut. Soms door Russische trollen, andere keren door binnenlandse politieke bewegingen. Hier in de VS zien we waar dat toe leidt: totale verdeeldheid en mensen die elkaars menselijkheid niet meer zien. Ik sprak een linkse jongen die zei: ‘Als mensen tegen Obamacare zijn, dan sterven ze maar’. Ik vroeg of hij dat meende. ‘Ja,’ zei hij, ‘ik ben het zat dat die domme conservatieven de uitbreiding van de zorg tegenhouden.’ Daar zijn we nu beland.”

Erik in de Verdeelde Staten is vanaf dinsdag te zien op Videoland

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden