PlusInterview

Cornald Maas: ‘Cultuur lijkt soms nauwelijks nog te bestaan’

Het culturele leven staat stil, boze makers hoor en zie je nergens meer. Tot verbijstering van Cornald Maas (58), die dan maar met Theater Maas een eigen zaal heeft geopend – op de tv welteverstaan. Een monoloog.

Cornald Maas Beeld Erik Smits
Cornald MaasBeeld Erik Smits

‘Weet je nog dat begin november die maatregel werd bedacht om musea, theaters en bioscopen voor twee weken te sluiten, vanwege het stijgende aantal coronabesmettingen? Hoewel deze branches hun zaken wel voor elkaar hadden en zelfs geen uitbraken kenden? Ik heb toen geprobeerd het onderwerp op tv aan te kaarten, een discussie over deze sluiting – die mij vooral symboolpolitiek leek – op gang te brengen. Maar het lukte niet. Zelfs niet bij M, dat de kunstensector tijdens de eerste golf zo goed op de kaart zette en waar ik ook een keer in debat ben gegaan met minister Van Engelshoven.”

“De culturele wereld in Nederland lijkt – los van de huidige coronacultuurprogrammering van de NPO – soms nauwelijks nog te bestaan. Praatprogramma’s besteden amper aandacht aan de problemen waarmee de sector door corona te maken heeft. Kennelijk is het onderwerp niet behapbaar voor een groot publiek, leidt het minder snel tot onenigheid en boosheid dan de horecasluiting of een Elfstedentocht die al dan niet verreden dient te worden.”

“Elke avond zie ik waarschuwende virologen aan de tafels bij de talkshows, of teleurgestelde horecaondernemers en sportliefhebbers. Over de consequenties van corona voor theaters en musea wordt vrijwel niks meer gezegd, ook door de makers niet. Ik kan me goed voorstellen dat sommigen murw gebeukt zijn, omdat ze niet kunnen optreden en steeds weer hun plannen moeten uitstellen. Ik merk het ook aan ze, alsof ze met een wollen muts op het hoofd schuilen tot het ergste leed geleden is. In het najaar komen we met een nieuw seizoen Volle Zalen, waarin ik theater­makers volg. Vorig jaar rond deze tijd lagen alle namen al vast. Nu zeggen sommige artiesten: bel in maart maar terug, ik heb nu niets te vertellen, want alles is zo uitzichtloos.”

“Vorig jaar, tijdens de eerste coronagolf, merkte ik dat veel cultuurmakers beschroomd waren om publiekelijk voor hun belangen op te komen door het geraffineerde beeld dat voormalig ­cultuurstaatssecretaris Halbe Zijlstra heeft neergezet. Als je tegen zijn bezuinigingen in de kunsten opstond, werd je al snel verweten dat je in je vrije tijd een linkse hobby beoefende en dat je, vrij naar de woorden van premier Rutte destijds bij Buitenhof, met je rug naar het publiek stond en de portemonnee geopend had in de richting van de overheid. Jon van Eerd, Sanne Wallis de Vries, Huub Stapel, Guido Weijers en Gijs Scholten van Aschat roerden zich later goed in het openbaar, maar ook zij zitten nu niet meer aan de talkshowtafels over dit onderwerp.”

“Er is in de podiumkunstsector, heb ik wel­eens gemerkt, geen sterke lobby of duidelijke samenhang. Des te mooier dat onlangs De ­Belofte werd gelanceerd, een mooie adhesie­betuiging van de zeldzaam unanieme podiumkunstensector aan het theater. Die actie was natuurlijk vooral symbolisch.”

Verheugen

“Daarom ben ik ook zo blij dat ik nu met een agenderend cultureel programma mag komen, Theater Maas, bedacht toen de theaters nog wel met een kleiner publiek open mochten, om met cultuurmakers voor het voetlicht te brengen wat er nu te zien is en waar we ons weer op kunnen verheugen als de coronacrisis eindelijk onder controle is. We weten allemaal hoe de zaken er nu voorstaan: de theaters zijn al maanden dicht. Toch gaan we het programma maken, omdat er tegelijkertijd genoeg te melden is. Het is kort, een klein kwartier, ongeveer dezelfde lengte als De geknipte gast van Özcan Akyol. Ik praat op het podium van de Mary Dresselhuyszaal van het DeLaMar Theater met één ­cultuurmaker, over waar die persoon mee bezig is en op welke cultuuruitingen hij of zij zich ­verheugt. Want je mag toch aannemen dat we na de zomer wel weer ergens naartoe kunnen; al hoor ik het mezelf nu zeggen en denk ik tegelijk: wie weet welke variant nog de kop op gaat ­steken, of tegen welke vaccinatiehobbels we aanlopen.”

“Er zijn inmiddels drie gesprekken opgenomen, met Gijs Scholten van Aschat, Jacqueline Govaert en Maike Meijer. En het mooie is: alle drie hebben ze iets gemaakt waar ze zonder ­corona nooit mee bezig waren geweest. Scholten van Aschat had eindelijk tijd om Jeroen Brouwers’ roman Cliënt E. Busken te lezen en bedacht: daar zit een theatermonoloog in. Hij is nu druk aan het repeteren en kan hopelijk in april in première bij ITA. Govaert zou met ­Krezip touren, dat ging niet door, maar ze heeft nu alle ruimte om nieuwe nummers te schrijven. En Meijer schreef Wen er maar aan en dat is nu een bestseller.”

Twee uur stil

“Met hen – en vijf andere gasten in de volgende afleveringen – praat ik dus over het huidige culturele aanbod, dat nu te zien is via livestreams. Zo heb ik hier laatst met mijn vriend op een vrijdagavond naar het toneelstuk Weg met Eddy Bellegueule gekeken en dat was heel bijzonder. Kijk, die online initiatieven kunnen wat mij ­betreft nooit de wezenlijke ervaringen van het publiek in de zaal vervangen, maar ik zie ook ­genoeg positiefs. Voor de livestream Weg met Eddy Bellegueule had ITA een paar duizend kaarten verkocht, zoveel mensen passen normaal gesproken nooit in de zaal. En daar zitten ook mensen bij die vanwege lichamelijke klachten niet meer naar het theater kunnen komen of jongeren die normaal gesproken niet gewend zijn om naar de schouwburg te gaan.”

“ITA is behoorlijk ver met de cameravoering, waardoor sommige delen van het stuk op deze manier bijna indringender waren dan wanneer ik op de hoek van rij 13 in de zaal had gezeten. Ik vond het eigenlijk wel grappig: normaal als de televisie aanstaat, of het nu op The Voice is of Op1, dan kwekken mijn vriend en ik er vrolijk doorheen. Nu waren we twee uur stil. Uit eerbied waarschijnlijk, omdat ik in het theater ook niets zeg als de acteurs op het podium staan. Maar ook omdat het echt een buitengewoon mooie voorstelling was.”

Theater Maas, dinsdagavond, 21.10 uur bij AvroTros op NPO 2

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden