Theater

Clybourne Park is vooral een praatstuk

Met Clybourne Park snijdt Well Made Productions actuele thema’s aan en dat is toe te juichen. Helaas missen de personages enigszins diepgang om echt te intrigeren.

Toneelschrijver Bruce Norris wint de Tony award voor 'Clybourne Park'. Beeld EPA

In het toneelstuk A Raisin in the Sun – dat Well Made Productions drie jaar geleden opvoerde – zit een wit personage dat een bod doet op een huis in zijn eigen wijk, alleen maar om een zwart gezin daar te weren. Clybourne Park is een reactie daarop: het vertelt het verhaal van die man, vanuit zijn witte perspectief.

Die man, wederom gespeeld door Yorick Zwart, heet Karl Lindner. Hij is een typisch voorbeeld van een schaamteloze racist die zichzelf tegelijkertijd heel ruimdenkend vindt. Hij is in deze voorstelling werkelijk tenenkrommend.

Het deel voor de pauze speelt zich af in 1959. Een wit gezin verhuist uit een witte wijk, maar verkoopt zijn huis aan een zwart gezin. Bang dat hun huizen in waarde dalen, bemoeit de gemeenschap zich met de verkoop.

Clybourne Park

Door Well Made Productions
Gezien 9/5, ITA
Te zien Toneelschuur Haarlem

Na de pauze zijn we in dezelfde wijk, maar dan vijftig jaar later. Een wit gezin heeft het huis gekocht, tot onvrede van de zwarte buren, die bang zijn dat hun buurt onbetaalbaar wordt. De twee delen zitten vol ­referenties naar elkaar.

Toneelschrijver Bruce Norris schreef een vrij obligate satire over gentrificatie en racisme, waarin de echo tussen de twee tijden veelzeggend is. Problematisch is de uitwerking van zijn personages. Met name in het eerste deel is dat storend: de witte personages zijn stuk voor stuk zo onsympathiek dat het volstrekt onmogelijk is je ook maar enigszins tot ze te verhouden.

Verwarrende keuzes

De twee zwarte personages – de huishoudster en haar man, met een mooie combinatie van verbetenheid en gelatenheid gespeeld door Joy Wielkens en Sergio IJssel – blijven ontzettend oppervlakkig. Norris geeft ze geen enkele geschiedenis of ontwikkeling. Ik begrijp dat die keuze veelzeggend is voor hoe er door de witte gemeenschap naar hen werd gekeken, maar Norris voert het wel erg ver door.

In het tweede bedrijf krijgen de personages weliswaar wat meer reliëf, maar is er nauwelijks sprake van dramatische handeling: Clybourne Park wordt dan nog meer een praatstuk. In de expliciete en behoorlijk statische regie van Teunkie van der Sluijs slaat elke diepgang meteen plat.

Raisin Cyclus

Clybourne Park (2010) is het slotdeel van de Raisin Cyclus, een drieluik rondom een zwart gezin in een ­fictieve wijk in Chicago. Het eerste deel, A Raisin in the Sun, werd in 1959 geschreven door Lorraine Hansberry. Daarop volgde in 2013 Benethea’s Place van Kwame Kwei-Armah.

Bovendien zitten er wat verwarrende keuzes in zijn regie. In het eerste deel worden op sommige momenten close-ups van Wielkens en IJssel geprojecteerd – waarschijnlijk om de emotie dichtbij te halen. Omdat de spelers zelf voor het scherm staan is het eigenlijk vooral afleidend. Ook heel verwarrend: in het tweede deel komen op een lichtkrant steeds quotes uit Nederlandse nieuwsmedia voorbij, terwijl de plaats van handeling toch expliciet Amerika is.

Met Clybourne Park brengt Well Made Productions relevante en zeer actuele thematieken op de planken, en dat is toe te juichen. Je gunt de fijne groep acteurs dat ze wat meer te spelen krijgen. Nu blijven ze iets te veel spreekbuizen van ideeën of karikaturale schetsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden