Plus Achtergrond

Circulaire jeans: lease ook eens een spijkerbroek

Het Nederlandse Mud Jeans is het enige circulaire jeansmerk ter wereld. Je kunt zelfs een spijkerbroek bij ze leasen. Zaterdag organiseren ze met Sea Shepherd bij Jazz & Sail in Bergen een festival met een boodschap. 

Beeld MUD JEANS

Amateurzeiler Bert van Son benadrukt dat hij zéker geen ­Robin Hood is. Een idealist of handige zakenman dan? “Allebei, ik wil wel mijn boterham verdienen met Mud Jeans, en als hij goed kan worden besmeerd vind ik dat ook prima. Ik woon fijn in Bergen en heb een mooie catamaran, dat mag iedereen weten, maar ik ben niet op zoek naar heel veel geld.”

De afgelopen zeven jaar heeft hij met Mud Jeans nauwelijks iets verdiend, zegt hij. “De broekriem is binnen het bedrijf strak aan­gesnoerd en inmiddels zijn we een benefit ­corporation geworden, net als Patagonia, Ben & Jerry’s en Tony Chocolonely. Het betekent dat we geen goededoelenorganisatie zijn, dat we wel geld willen verdienen, maar niet ten koste van mens en natuur. Dat hebben we ook in de statuten vastgelegd.”

Van Son (58) werkte dertig jaar in de kledingbranche, waarvoor hij onder meer in Taiwan en China woonde, en was aandeelhouder van een bedrijf dat de licenties had van Disney en Harry Potter in Europa, ‘een booming business’. In 2008 werd het bedrijf goed verkocht, waarna Van Son vier jaar lang niets deed. “En van nietsdoen word je ontzettend creatief, de ideeën ­bleven opborrelen.” Zijn hart lag nog steeds bij de modebusiness, maar hij had ook gezien hoe ­vervuilend en oneerlijk die industrie is. “Kleren zijn een soort wegwerpartikel geworden, er wordt wereldwijd nu vier keer zoveel kleding ­geproduceerd als in 2000. Volslagen onzin. Restpartijen worden verbrand, laten we met z’n ­allen weer een beetje normaal gaan doen.”

Statiegeld

Dat doet hij nu met Mud Jeans, dat nieuwe broeken maakt van oude spijkerbroeken (ook van andere merken) die diverse malen letterlijk door de shredder gaan. Wat overblijft, wordt vermengd met nieuw biokatoen, geverfd met biologisch afbreekbare indigo en voldoet aan vele duurzaamheidsstandaarden. “Zo ruimen we de troep op van onszelf en van anderen.”

Aan oude broeken komt Mud Jeans op twee manieren. Via de statiegeldmethode – bij inlevering een tientje korting op de volgende broek – en via het innovatieve Lease a Jeans­systeem, met gratis reparatieservice. “Daarmee zijn we begonnen in 2013. De tijd dat Airbnb ook begon te groeien, en Peerby; het idee van de platformeconomie. Delen en het idee dat je niet per se eigenaar van iets hoeft te zijn om het te kunnen gebruiken.”

Hoe gaat dat leasen in zijn werk? Om lid te worden betaal je eenmalig 29 euro, daarna 12 maanden lang 7,50 euro. Dan is hij afbetaald. Van Son: “Draag hem vooral nog tien jaar door. Stuur je hem wel terug, dan krijg je een tientje korting op je volgende leasejeans.”

Op beurzen vinden andere fabrikanten het altijd een schitterend idee, maar niemand durft het aan. “Het is ook een enorm gedoe, moet ik eerlijk toegeven. Je moet dat geld incasseren, mensen wisselen weleens van bank of er staat geen geld op hun rekening. In het begin waren we er administratief helemaal niet klaar voor. We kregen veel persaandacht en hadden in no time drieduizend leasers, maar met afschrijven ging er nog veel mis. Inmiddels loopt het zo goed dat we het leaseaanbod willen uitbreiden. Dat je bijvoorbeeld al na zes maanden van broek kunt wisselen. Of dat iemand die 10 kilo is afgevallen zijn jeans mag inwisselen voor een kleinere maat. En we zien ook graag een zwangerschapsjeans die gaat rouleren. Aan ideeën geen gebrek, maar we zijn maar met z’n tienen.”

Het ‘jonge, razendenthousiaste’ team zit in

De Groene Afslag in Laren, in de oude Crailo­kazerne waarin diverse duurzame en circulaire bedrijven zijn gehuisvest. “Een beetje kraakachtige toestand, maar dat past wel bij ons.”

Oneindig vaak recyclen

Alle stappen in het maakproces wil Van Son goed doen. Netjes gemaakt, eerlijke lonen, strenge controles op arbeidsomstandigheden in de fabrieken in Spanje en Tunesië. Sinds kort werkt Mud Jeans in 33 Nederlandse steden met fietskoeriers. “Die jongens zijn ook bereid om even te wachten terwijl je de broek past.” Ook aan de verhouding nieuwe katoen en post consumer-waste wordt gewerkt: 60-40 procent is tot nu toe het beste wat we kunnen halen. We willen uiteraard naar 100 procent gerecycled materiaal, maar dat duurt nog wel even.”

Waar blijft die ontwikkeling op steken? “Als je het vezeltje uit elkaar trekt, wordt het korter, dus we moeten bijmengen met nieuw biokatoen om dezelfde trekkracht te behouden. Veertig is de max voor wat betreft mechanisch gerecycled katoen, maar je kunt ook chemisch recyclen. Dat klinkt eng maar gebeurt met een zoutoplossing en is biologisch afbreekbaar. We zijn nu met Hogeschool Saxion in Deventer aan het onderzoeken of we die twee technieken kunnen mengen. Daartoe hebben we een subsidie gekregen van 1,1 miljoen, deels ook groeikapitaal.”

Hoeveel keer kun je een spijkerbroek recyclen? “Oneindig vaak, juist omdat we bijmengen. De uitdaging zit hem in het selectief inzamelen van materialen. Wol en katoen zijn separaat heel goed te recyclen, maar dan moet het niet vervuild zijn met polyester. Tijdens het ontwerpen moet je dus goed nadenken over wat je toevoegt, zodat je de grondstoffen later weer eenvoudig kunt scheiden voor hergebruik. Vandaar een print in plaats van een leren label. Dat heeft ons in Duitsland ook het peta-approvedlabel op­geleverd, mooi natuurlijk, maar het idee is geboren opdat we geen extra grondstof toevoegen die er later weer moet worden afgesneden. We zijn ook CO2-neutraal; wat wij uitstoten met het vervoer van onze producten, neutraliseren we door het planten van bomen in Schotland.”

Klinkt mooi allemaal, maar een spijkerbroek blijft een zeer vervuilend kledingstuk, waarvoor in het maakproces veel water wordt verspild. Waarom dan in godsnaam nóg meer jeans als je zegt het beste met de wereld voor te hebben? “Dat is een vraag waarmee ik ook struggle. En ja, ook wij proberen meer te verkopen. Nu zijn dat nog 50.000 jeans per jaar, maar willen we een gezond duurzaam bedrijf runnen dat over vele jaren nog bestaat, dan moeten dat er 250.000 worden. Maar, ik hoop dat als wíj een jeans ­verkopen, er dan tien paar minder worden verkocht in allerlei andere, niet duurzame circuits. Omdat de onze lang meegaat. Veel fabrikanten hopen toch dat hun jeans na twee á drie jaar uit elkaar valt, zodat je een nieuwe moet kopen.”

Beeld MUD JEANS

Hard schreeuwen

Mud Jeans verkoopt nu in 28 landen. “In Berlijn zijn we begonnen in de hardcore groene winkels waar ze ook houten blokken verkopen, maar je wil ook in echte modewinkels liggen. Dat gaat steeds beter, zo verkopen we nu ook bij De Rode Winkel in Utrecht, en in het allerkleinste winkeltje van Amsterdam, in de Torensteeg.”

Van Son is in gesprek met grote retailers, die vooral geïnteresseerd zijn in de kersverse co-lab collectie met Sea Shepherd, de internationale non-profitorganisatie die zeeleven probeert te beschermen. De uniseks collectie bestaat uit een tuinbroek, cargopants, ‘gewone’ spijkerbroek en anorak, de naam van de washing: whale­blue. Een deel van de opbrengst gaat naar Sea Shepherd. Vanaf 17 september wordt Mud Jeans ook verkocht bij e-tailer Zalando, dat het aanbod van duurzame labels blijft uitbreiden.

Sinds jeansgoeroe Dion Vijgeboom, voormalig G-Star inkoper, aan het roer staat van het ­designteam en inmiddels ook aandeelhouder is geworden, is het merk flink gegroeid. “Het enige wat we nog niet goed doen, is hard schreeuwen. We hebben dan ook een beperkt marketing­budget. Betere fotografie voor de website staat bovenaan de lijst van things to do.”

Hun doelgroep noemen ze de cultural crea­tive. “In 2012 was dat nog 10 tot 12 procent van de Nederlandse bevolking. Mensen die willen nadenken over wat voor vlees ze kopen, en of ze überhaupt nog vlees willen eten, die bereid zijn minder te vliegen en openstaan voor eerlijke producten. Ze willen er echter niet voor omfietsen of naar een groene winkel. Die groep is enorm gegroeid en beslaat inmiddels 35 procent. Daarom haasten nu alle grote bedrijven zich om iets van een groen randje om hun producten te doen.”

Van Son geeft gastlessen aan Amfi en de Rotterdamse Erasmus Universiteit, om studenten te stimuleren een merk met inhoud, visie en een doel te beginnen. Daarnaast organiseert Mud Jeans webinars. “Eenmaal per maand zitten we met zo’n twintig studenten, die zich ergens ter wereld bevinden, achter de laptop en beantwoorden we vragen over de circulaire economie in de mode. Laatst nog met een jongen uit Brazilië die er om vier uur ’s nachts voor was opgestaan. We willen onze vergaarde kennis graag delen en volledig transparant zijn. Ook over wat nog niet helemaal goed is. Als iemand denkt dat iets beter kan, laat het ons vooral weten.”

Kennis delen is ook het idee achter het Mud Jeans Regenerate Festival dat zaterdag plaatsvindt op het strand van Bergen. ’s Middags zijn er beach cleanups met vrijwilligers van Sea Shepherd, diverse workshops (‘Wie zijn oude jeans meeneemt, kan hem zelf in de shredder gooien’), op een groot scherm wordt een deel van de Discovery-documentaire Chasing The Thunder (2018) vertoond, over de spectaculaire achtervolging door Sea Shepherd van het beruchte stroperschip The Thunder. Er zijn vega-burgers en dj’s Rob Manga en Leroy Rey van ­Sublime FM verzorgen de muziek vanaf vijf uur. Wie in een Mud Jeans komt, krijgt twee gratis consumpties. Van Son: “Het moet vooral een feest worden, waarna je met een lekker gevoel naar huis gaat én ook nog iets hebt geleerd, zonder kutgevoel dat de wereld morgen vergaat.”

Regenerate Festival, botenclub Bergen, 14.00-20.00 uur. Het festival is gratis, maar graag inschrijven via eventbrite.com. Er rijden speciale bussen van station Alkmaar naar Bergen aan Zee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden