PlusTen Slotte

Chuck Berry was de aartsvader van de rock-'n-roll

'Als je rock-'n-roll een andere naam zou moeten geven, zou je het Chuck Berry kunnen noemen,' zei John Lennon. De Beatles zetten maar twee nummers van hem op de plaat, maar zeker in hun beginjaren bestond hun liverepertoire voor een groot deel uit songs van Chuck Berry.

Chuck Berry in 2010.Beeld anp

The Rolling Stones waren in hun begintijd nog veel zwaarder beïnvloed door de Amerikaan. Misschien hadden ze zonder hem niet eens bestaan. Mick Jagger en Keith Richards kenden elkaar vaag van school toen ze elkaar jaren later tegen het lijf liepen op een treinperron. Dat Jagger dit keer wel in Richards was geïnteresseerd, kwam door de elpees die deze onder zijn arm hield. "Wauw, je houdt ook van Chuck Berry, echt?" Hoe het verder liep met die twee, weten we.

Aan het leven van Chuck Berry kwam afgelopen weekend een einde. Negentig jaar oud werd hij, de man wiens belang voor de rock-'n-roll van de jaren vijftig en alle muziek die daaruit voortvloeide moeilijk kan worden overschat.

Chuck Berry was de aartsvader van de rock-'n-roll. Natuurlijk, Elvis Presley van de koning van het genre. maar die was 'alleen' zanger en performer. Chuck Berry was behalve zanger en gitarist vooral ook songschrijver. Met Maybellene, Roll over Beethoven, Rock and roll music en Johnny B. Goode schreef Berry in de jaren vijfig liedjes die het nog altijd goed doen.

(tekst loopt door onder video)

Een fan legt bloemen neer bij het standbeeld van Berry in University City.Beeld anp

Johnny B. Goode, over een eenvoudige jongen die het als gitarist tot superster schopt, was deels autobiografisch. Niet dat Chuck Berry net als de hoofdpersoon van het lied een arme plattelandsjongen was, hij groeide juist op in een zwart middenklassemilieu in de stad (Saint Louis, Missouri), maar een grote toekomst leek er voor hem niet in te zitten.

Lopende band
Hij zat nog op high school toen hij in 1944 werd veroordeeld voor een gewapende overval. Na drie jaar in een jeugdinrichting te hebben gezetten, was hij vastbesloten zijn leven te beteren. Maar voor een baan aan de lopende band in een autofabriek was hij te rusteloos. Gitaarspelen deed hij al lang, nu maakte hij er echt werk van. De term rock-'n-roll was nog niet bekend, maar Berry's mix van onder meer blues en country was er in de vroege jaren vijftig een voorloper van.

Op tournee in Chicago adviseerde de lokale bluesgitarist Muddy Waters hem het eens te proberen bij Chess, het platenlabel waar hij zelf ook onderdak had gevonden. Chess was vooral een blueslabel, maar Phil en Leonard Chess, de twee Poolse broers die het maatschappijtje runden, hoorden wel wat in Chuck Berry's Maybelene. En gelijk hadden ze: het nummer, een rockende bewerking van de countrysong Ida Red, werd in 1955 een enorme hit.

En Chuck Berry leek ze vervolgens uit zijn mouw te schudden, van die opzwepende en vrolijk rock-'n-rollnummers die het vooral goed deden bij het witte tienerpubliek. Dat juist hij, een zwarte dertiger, de gevoelens van die groep zo goed wist te verwoorden in zijn teksten lag niet voor de hand. Maar de man die zelf meer had met de muziek van Nat King Cole en Frank Sinatra werd een van de grote sterren van de rock-'n-roll. Fameus was tijdens optredens zijn duck­walk: gitaarspelend waggelde hij als een eend over het podium.

Er leek een abrupt einde aan zijn carrière te komen toen hij in 1959 werd gearresteerd voor seks met een minderjarige. Aanvankeijk werd hij veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijf jaar, maar uiteindelijk kwam Berry, die meende dat hij een slachtoffer van racisme was, er af met anderhalf jaar. Toen hij in 1963 weer vrij kwam, had rock-'n-roll inmiddels afgedaan als dé muziek van de opstandige jeugd.

Makkelijk na te spelen
Maar Berry's songs bleven ook de generatie van de jaren zestig aanspreken. Een verklaring is dat ze echte gitaarnumers waren. Die intro's en solo's konden nog knap lastig zijn om uit te zoeken, maar voor de rest waren zijn drieakkoordensongs door elke beatband na te spelen. Niet alleen de Britse popgroepen van de sixties droegen hem op handen, ook in eigen land bleef hij inspireren. De vroege liedjes van The Beach Boys zou je oneerbiedig kunnen omschrijven als Chuck Berrysongs met een andere tekst.

Waar andere rockers van het eerste uur roemloos ten onder gingen, bleef Berry met succes toeren. En in 1972 scoorde hij met My-ding-a-ling zelfs weer een grote hit, merkwaardig genoeg zijn enige Amerikaanse nummer één. Critici verafschuwden de song, een meilige ode aan zijn geslachtsdeel, maar Berry zelf vond het een van zijn beste nummers.

(tekst loopt door onder video)

Berry in 1972.Beeld anp

Gierig
Een erg sympatieke vent was de zanger-gitarist die zo'n grote bijdrage aan de popmuziek leverde niet. Berucht was zijn zuinigheid. Optreden deed Chuck Berry om geld te besparen alleen met lokale bands. De leden daarvan, onder wie ooit een jonge Bruce Springsteen, betaalde en behandelde hij slecht.

In 1990 werd Berry aangeklaagd omdat hij in een restaurant dat zijn eigendom was in het damestoilet een verborgen camera zou hebben aangebracht. Zijn schuld is nooit bewezen; buiten de rechtbank om trof Berry een schikking met wel 59 vrouwen. De deal kostte hem meer dan 1,2 miljoen dollar.

Op zijn negentigste verjaardag kondigde Chuck Berry oktober vorig jaar een nieuwe plaat aan. Wanneer het album, simpelweg Chuck geheten en zijn eerste sinds 1979, zal verschijnen, is niet bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden