PlusFilmrecensie

Caught in the Net: schokkende docu over online seksueel misbruik van minderjarige meisjes

De schokkende documentaire Caught in the Net ­onthult de omvang van online seksueel misbruik van minderjarige meisjes. In thuisland Tsjechië was de film een hit, maar wel een die veel vragen laat liggen.

Caught in the Net. Beeld Milan Jaroö
Caught in the Net.Beeld Milan Jaroö

De documentaire Caught in the Net is een filmisch experiment. De makers casten drie vrouwen van 19 die zich op het internet zullen voordoen als 12-jarigen. Er worden socialemedia-accounts aangemaakt en in een studio worden drie slaapkamers opgetrokken, inclusief knuffels en kindertekeningen. En dan is het wachten tot de smeerlappen zich vertonen. Al is wachten niet aan de orde. Nauwelijks staan de profielen online, of de berichten stromen binnen.

Tien dagen lang skypen en chatten de drie actrices met een schijnbaar eindeloze stoet aan mannen die het ­gesprek consequent een seksuele kant opsturen, hoewel (een van de acht regels uit de gedragscode die de ­makers opstelden) de actrices expliciet benadrukken dat ze 12 jaar zijn. Het weerhoudt de mannen er niet van om naaktfoto’s te vragen of hun geslachtsdeel tevoorschijn te halen.

De mannen zijn onherkenbaar gemaakt, alleen hun ogen en mond zijn zichtbaar in een vleeskleurige vlek. Het maakt van hen monsterachtige verschijningen. Roofdieren uit de schaduwwereld van het internet. Maar het maskeert dat ze ook daarbuiten, in de dagelijkse realiteit ­bestaan. Dat het juist geen onkenbare monsters zijn, maar veelal mannen met gewone banen, met gezinnen, een ­sociaal leven.

In de val laten lopen

De documentaire ligt in de lijn van ontmaskerjournalistiek als het beruchte Amerikaanse To Catch a Predator. Het is een methode gestoeld op het in de val laten lopen van daders die zichzelf daarmee te kijk zetten. Dat ­gebeurt hier vooral wanneer de actrices ontmoetingen aangaan, gefilmd met verborgen camera’s.

Wat zich ontvouwt, is een soort perverse variant op Bananasplit. Een hond plast terloops op de jas van een van de mannen, een ander stuntelt een stoel omverwerpend het café uit wanneer het ‘meisje’ zogenaamd door haar vader wordt ­gebeld.

Het is een methode met veel impact, maar weinig ruimte voor de ongemakkelijke vragen onder het oppervlak. Een seksuoloog die in de documentaire sporadisch context geeft, merkt op dat slechts een klein deel van de mannen die dit doen pedofiel is. Dat pedofilie in lang niet alle gevallen van (online) seksueel misbruik de grondslag is, komt consequent naar voren uit onderzoeken. Maar de (ongemakkelijke) vragen die dat met zich meebrengt, worden in de film niet gesteld. Want wie zijn deze mannen dan wel? En vanuit welke beweegredenen doen ze dit?

Vluchtige momenten

Daarbij legt het experiment alleen de realiteit aan de kant van de dader bloot, niet die aan de kant van de slachtoffers, want die wordt kunstmatig nagebootst. Dat gaat grotendeels ten koste van aandacht voor de impact van wat alleen al één zo’n contact kan hebben op een meisjesleven. Op een prepuber voor wie dit de eerste kennismaking is met seksualiteit.

In een ontroerende scène wordt een van de actrices ­benaderd door een jongeman van twintig, die blijkt te willen praten en geen seksuele bijbedoelingen heeft. De actrice begint te huilen en moet het gesprek verontschuldigend afbreken. Juist zo’n scène, als ook een moment waarin de actrices zich onderling afvragen of ze impact hebben op de levens van deze mannen, blijft bij. Maar het zijn vluchtige momenten in een film die zich te veel laat meeslepen door het succes van zijn eigen experiment.

Caught in the Net heeft als voornaamste motief het onthullen van de omvang van online seksueel misbruik. En hoewel je wel wat kunt afdingen op de parameters van het experiment, doet de film dat overtuigend, evenals het tonen van de patronen hoe deze mannen te werk gaan. Maar de documentaire is, met weer die ringtone, weer een montage van dickpics, ook claustrofobisch tot het punt dat je bijna vergeet dat er ook nog een andere ­wereld bestaat. Andere mannen.

In Tsjechië heeft de film een maatschappelijk debat op gang gebracht en wordt hij vertoond op scholen. Als
Caught in the Net een rol kan spelen in een bewustwordingscampagne is dat goed, maar dan hopelijk wel met context. In een interview van de regisseurs met Variety wordt vermeld dat een van de actrices sinds het experiment in therapie is. Ze raakt in paniek elke keer dat een oudere man haar op straat nastaart.

Barbora Chalupová. Beeld
Barbora Chalupová.

Scheutje manipulatie

Caught in the Net is de eerste samenwerking tussen documentairemakers Barbora Chalupová (foto) en Vit Klusák, twee filmmakers gedreven door maatschappelijk engagement. Voor Chalupová betekent de film haar doorbraak naar een groot publiek. Vit Klusák is daarentegen geen onbekende in de Tsjechische media. Zijn werk, niet wars van confrontatie, controverse en een scheutje manipulatie, wordt geregeld vergeleken met dat van Michael Moore. Hij portretteerde een neonazi in The White World According to Daliborek en met Filip Remunda lokte hij in Czech Dream duizenden mensen naar een leeg veld met een neppe advertentiecampagne voor een nieuwe reuzensupermarkt.

Caught in the Net

Regie Barbora Chalupová, Vít Klusák
Te zien via Picl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden