Plus

Cath Luyten: 'Jullie mediawereld spreekt meer tot de verbeelding'

Ze was op bezoek bij onder meer Gordon, René van der Gijp en Wendy van Dijk. Met een fris naïeve blik portretteert de Vlaamse Cath Luyten bekende Nederlanders, zoals Ivo Niehe in zijn beste dagen.

Cath Luyten: 'Ik speelde als kind graag met Lego en Nederland ziet er ook een beetje zo uit.' Beeld Cindy Baar

Een passage uit de bestseller De wereld volgens Gijp van Michel van Egmond: 'Ergens half mei kwam er een mail binnen in huize Van der Gijp. Of hij zin had in een deelname aan een programma voor de VRT, gepresenteerd door een knappe presentatrice met blond haar uit Antwerpen. Gek genoeg zei hij toch nee. [...] Een paar dagen eerder, op vrijdag, was het tijdens de uitzending van Voetbal inside al goed te merken geweest: "Ik word nu al dagen achtervolgd door een vrouw van zo'n filmploegje uit België," zei hij toen. "Ik heb heel de week dat mens aan de lijn. En weet je waar dat mens al de hele week over zeikt? Dat ze bij mij in de tuin haar tent wil opslaan en daarin wil slapen. Dat is toch vermoeiend man?"'

'Dat mens' is de Belgische journalist Cath Luyten (39), die voor de VRT het populaire programma Buurman wat doet u nu? maakt. Daarin gaat ze 24 uur op bezoek bij 'onze' BN'ers en neemt ze met een tikkie verwonderde blik kennis van hun levens. Gemiddeld aantal kijkers: 800.000, op 6 miljoen Vlamingen.

En René van der Gijp? Die kon uiteindelijk geen weerstand meer bieden aan Luyten - die via haar man, sportpresentator Frank Raes, oud-international Jan Boskamp in het complot had betrokken. En Boskamp kon Van der Gijp niet weigeren.

Inmiddels loopt seizoen twee van Buurman wat doet u nu? bij de VRT, waarin Luyten al langsging bij Gordon en Wendy van Dijk. Maandag (21.25 uur, Eén) bezoekt ze Jeroen Krabbé.

U bent geboren in Koewacht, een dorp precies op de grens van Nederland en België.
"Koewacht is een onmogelijk klein grensdorp. Een schattig gehucht, waar ik als puber toch al vrij snel weg wilde, omdat er simpelweg niets te beleven viel. Er reed geen bus in het weekend, dus ik moest papa en mama telkens smeken me naar leukere oorden te brengen."

"Ik zat op een schooltje aan de Belgische kant van de grens. Tot de leeftijd van 4 jaar zat je tussen de Nederlandse kinderen - de Hollanders gebruikten de school omdat ze anders in Nederland voor de crèche moesten betalen. Als de kinderen 4 waren, werden ze van school gehaald om ze in Nederland onder te brengen. Zo zijn ze dan ook wel weer."

U zat altijd al tussen de Nederlanders?
"Zeker. We hadden geen gymzaaltje, dus wandelden we twee keer per week naar Nederland naar het schooltje waar wel een zaal was. De postzegels haalden we bij het Nederlandse postkantoor, dat voor de Vlamingen een paar Belgische zegels opzij had liggen. Het frietkot staat letterlijk óp de grens, met aan de ene kant zure en aan de andere kant zoete mayonaise."

Cath Luyten: 'Het is niet mijn doel eens flink te gaan peuteren in iemands keuzes. De wereld is al zo hard.' Beeld Cindy Baar

Klopt het dat Mies Bouwman uw grote voorbeeld was als klein meisje?
"Mies Bouwman, Ivo Niehe, Jos Brink. We keken altijd naar Nederlandse televisie. Ik ben opgegroeid met RUR van Jan Lenferink en Ron's Honeymoonquiz. Als je vraagt welke Vlamingen er in die tijd waren, moet ik heel diep nadenken. Pas toen het commerciële VTM kwam, is ook de publieke omroep in België beter geworden."

"Mijn papa heeft toen ik 5 of 6 jaar was een mooie stereo-installatie met een microfoon gekocht. Als ze me kwijt waren, was ik aan het opnemen. Ik maakte radioprogrammaatjes, maar las ook sportuitslagen. Er bestaat een tape waarop ik een half uur lang een tennismatch nadoe. Het geluid dat de bal maakt als hij het racket raakt, dus. We hebben het laatst nog eens teruggeluisterd met mijn zoon Bill van 8."

Heeft hij ook al een eigen stereo-installatie?
"Ik ben weleens bang dat hij met twee ouders die in de media werken een vertekend beeld krijgt. Als hij over televisie praat, wil ik weleens overcompenseren en het gesprek op een ander onderwerp brengen. Gelukkig wil ie tot op heden nog altijd Usain Bolt worden. En als hij toch voor tv gaat werken, is dat ook goed, natuurlijk."

Wat fascineert u aan Nederlandse tv-persoonlijkheden?
"Het cliché van de bescheiden Vlaming klopt nog steeds wel. In vergelijking met de onze spreekt jullie mediawereld nog altijd meer tot de verbeelding. Eén van de eerste dingen die ik op televisie deed, was vliegende reporter voor het mediamagazine De rode loper. Niets was zo heerlijk dan naar Nederland gaan om Bart de Graaff te interviewen. Mijn hartje gaat hier altijd sneller slaan. Ook de straten op het Hilversumse mediapark, zoals de André van Duinboulevard en de Sonja Barendlaan, maken het specialer. In België heb je een kleinere vijver."

Is er sprake van een andere mentaliteit?
"Ik liep in 1999 een jaar stage bij Joop van den Ende in Amsterdam, net voor mijn afstuderen. Ik deed productiewerk en had iets fout gedaan. Ik kreeg een uitbrander en was ervan overtuigd dat ik mijn C4-document zou krijgen, mijn ontslag. Maar zo werkt het niet in Nederland. Ze zeggen dat je het verknoeid hebt, maar gaan daarna over tot de orde van de dag. In Vlaanderen zou zoiets blijven sudderen. Ik vergroot het een beetje uit, maar het is nog steeds zoals wij Nederlanders zien: ze zijn recht voor z'n raap. Daar zijn wij gezond jaloers op."

Toch vertrok u uit Amsterdam.
"Ja, terwijl het eigenlijk het jaar was dat mijn leven zo'n beetje begon. Ik woonde in de Tweede Helmersstraat en had een Nederlands lief, dus het had niet veel gescheeld of ik was niet naar België teruggekeerd. Maar de liefde liep stuk en het was vanzelfsprekender om terug te gaan. Nu krijg ik mijn gezin niet meer mee en hoor ik ook wel dat mijn beeld van open-minded Nederland vooral geldt voor steden als Rotterdam en Amsterdam."

"Blijft overeind dat het in Nederland allemaal klopt. Als je de grens oversteekt, overvalt je iets van rust. Ik speelde als kind graag met Lego en Nederland ziet er ook een beetje zo uit. De wegmarkering is spierwit, bij ons vaalgroen van het mos. Als Vlaming heb je het gevoel dat nog iemand de touwtjes in handen heeft in Nederland. Misschien wordt daar nu steeds heviger aan getwijfeld, maar in België leven we nog in die waan."

Kent u Chantal Janzen?
"Niet goed, want ze is vooral te zien op de commerciële televisie en die kunnen wij niet zien. Ik heb ondertussen wel begrepen dat zij Chantal blijft slapen maakt. Daarom ben ik ook wel verbaasd dat er aandacht uit Nederland is voor mijn programma - ik ben een beetje hetzelfde als Chantal, toch? Ze was toevallig ook op bezoek geweest bij Peter Jan Rens, daarvan heb ik wel stukjes gekeken. Ik wil me niet te veel laten beïnvloeden. Dus ik zou niet kunnen zeggen of het echt precies hetzelfde is, of niet. Het enige dat ik weet, van Gordon, is dat Chantal niet echt bleef slapen, haha."

In uw portretten van de BN'ers zit iets verwonderds, misschien naïefs zelfs. Hoe bereidt u zich voor op de bezoeken?
"Bij het maken van een portretreeks stuit je doorgaans op vooroordelen. Het voordeel bij ons programma is dat die - doordat wij de BN'ers niet goed kennen - er veel minder zijn. Peter Jan Rens kennen wij in België eigenlijk alleen als Meneer Kaktus, in zijn pyjama een held voor de kinderen. We hebben niet alle berichten gelezen over frauduleuze toestanden, Thaise vrouwen en schulden. Ik heb daar met opzet niet te veel over gelezen. Ik wilde niet te gekleurd naar hem toe gaan. Aan het einde van het portret hoop ik dat we de mens nog zo puur mogelijk zien, zonder dat alle misstappen daar een plaats in hoeven te hebben."

Het doet mij soms een beetje denken aan een opgefriste Ivo Niehemethode.
"Ivo Niehe zet mensen ook eerder op een voetstuk dan dat het zware journalistiek is. Wij keken thuis graag naar Ivo, maar ik heb ondertussen wel begrepen dat zijn TV Show in Nederland wordt gezien als ouderwetse televisie. Het hoeft van mij ook niet allemaal zwaar journalistiek te zijn. Het is niet mijn doel eens flink te gaan peuteren in iemands keuzes. De wereld is al zo hard, moet dat dan in dit soort programma's ook?"

"Met Wendy van Dijk heb ik het even over haar geplande huwelijk met Xander de Buisonjé gehad, dat uiteindelijk niet doorging omdat Xander een scheve schaats had gereden. Op het moment dat we het erover hadden, wist ik al dat het niet in de uitzending moest komen. Mensen evolueren, waarom zou je dan steeds oude koeien uit de sloot moeten halen? Ik heb ooit in een doorschijnend T-shirt op de cover van Humo gestaan, jarenlang gingen de vragen van journalisten alleen daarover."

"De kijker is bovendien ook niet dom. Dat het er niet goed voorstond met Peter Jan Rens was in alles te zien. Hij had de avond voordien moeten vertrekken omdat hij de huur niet kon betalen. Zoiets vertelt veel, zonder dat je hoeft te vragen hoe slecht het met hem gaat."

Ivo Niehe wilde niet in uw programma komen?
"De redactie heeft hem gepolst, maar hij voelde zich niet zo geroepen. Een paar maanden terug kreeg ik ook telefoon van zijn redactie met de vraag of hij langs mocht komen voor zijn programma. Ik vind mezelf totaal niet interessant genoeg om door Ivo gevolgd te worden. Je krijgt een soort incest: in de basis hebben we hetzelfde werk. Met tv-figuren volgen is dat wel vaker een moeilijk evenwicht, ook in de onderwerpkeuze van mijn programma - ik wil niet elke week in de tv-studio staan. Dertig jaar geleden zou ik een moord hebben begaan voor een bezoekje van Ivo, nu heb ik toch gezegd dat hij niet aan het juiste adres was."

U zou niet meedoen aan uw eigen programma?
"Dat klinkt wel raar, hè. Mijn baas vindt dat ook. Het is louter omdat ik denk dat mijn leven niet boeiend genoeg is. Ik stel gewoon de vraagjes en laat af en toe een ballonnetje op. Sommige mensen redeneren dat zodra iemand op tv komt, hij of zij publiek bezit is. Ik vind mij daar niet in. Wij doen ons werk, net zoals een bakker een bakkerij draait. Dat geeft niemand - ook mij niet - de vrijbrief bekende mensen te vragen wie zij in bed hebben liggen. Mijn gasten moeten het ook niet doen om mij te plezieren. Het komt voor dat ik iets moet vragen omdat dat voor het programma beter is, als ik dat vanuit empathisch oogpunt liever niet zou doen. Dat zijn heel dubbele, ambigue momenten."

Cath Luyten: 'Autocue? Je moet potverdomme je vragen uit je hart laten komen.' Beeld Cindy Baar

Zijn er nog BN'ers die een telefoontje van u kunnen verwachten voor een derde seizoen?
"We zijn voorzichtig aan het nadenken. Mies Bouwman is natuurlijk mijn droomkandidaat, met een kleine voorsprong op Sonja Barend. Hans Teeuwen staat ook hoog op het lijstje. Ik zag Mies bij DWDD bij de viering van 65 jaar televisie. Ze is wat brozer dan voorheen, maar ze zei mooie dingen. Ze nam het op voor tv-maken zonder autocue: je moet potverdomme je vragen uit je hart laten komen. Dat spreekt me wel aan."

"Praatprogramma's worden enorm geformatteerd, in de vraagstelling zijn bij voorbaat al bruggetjes gelegd. Ik heb een stukje van de DWDD-uitzending gefilmd om het op gezette tijden aan mijn ploegje te laten zien. Ik probeer Mies te bereiken, maar soms heeft het wat tijd nodig om te rijpen. En dan maar hopen dat Mies op een ochtend denkt: ach ja, we laten dat Vlaamse kind even binnen en het zal wel loslopen. Als ik bij Mies binnenkom, mag ik rusten."

Leermeester "Mies Bouwman en Sonja Barend, zonder twijfel."

De beste uit het vak "Lieven Vandenhaute, geen tv-figuur, maar radio. Oprechte interesse, een neus voor nieuwtjes die door anderen over het hoofd worden gezien."

De slechtste uit het vak "Mensen die gluur-tv willen maken - zonder het kleinste greintje aan respect voor de mens die centraal staat."

Het beste advies gegeven "Van een Nederlandse mediatrainer, toen ik net kwam kijken: 'Gewoon luisteren naar je gast en de rest komt vanzelf.'"

Het slechtste advies "Mijn tanden stonden zogezegd niet goed, of ik daaraan wat kon doen. Uiteindelijk bleek het studiolicht verkeerd afgesteld te staan."

Geboren 18 juni 1977
Opleiding Communicatiewetenschappen, Vrije Universiteit Brussel

Loopbaan
2011: Presentator De Kazakkendraaiers (VRT), verslaggever Café Corsari (VRT)
2013: Stapt over van VRT naar productiehuis De mensen
2015: Presentator We're going to Ibiza (Eén), Echt niet OK!, met Tom Waes (Eén)
2016: Presentator Buurman wat doet u nu? (Eén)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden