Theaterrecensie

‘Casting’ is een onevenwichtige, maar passende afsluiting van een schitterend project

Casting van toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) gaat niet alleen over castings in de Nederlandse film- en televisiewereld, maar ook over machtsverhoudingen in de echte wereld – tussen toneelgroep Amsterdam en een Oekraïense vluchtelinge én tussen toneelgroep Amsterdam en ITA.

Jan Pieter Ekker
 ‘Casting’ is soms te flauw en soms te serieus. Beeld Sofie Knijff
‘Casting’ is soms te flauw en soms te serieus.Beeld Sofie Knijff

“We zoeken nog een pizzabezorger,” richt Ward Weemhoff zich aan het begin van Casting tot het publiek. “Het is een kleine rol, zonder tekst, aan het einde van het stuk.” Er gaan drie handen omhoog. Na een kort spervuur aan vragen krijgt een jongen van veertien zonder ervaring de voorkeur boven een jongeman die ook geen acteerervaring heeft, maar wel gewerkt heeft als bezorger en bovendien van Italiaanse afkomst is, dus naar eigen zeggen de gedroomde kandidaat.

Op dezelfde manier worden ook een briefopbrenger, een professionele actrice met een Oost-Europees voorkomen en een cameraman gecast. Aan de rest van het publiek wordt gevraagd of ze rol van publiek op zich willen nemen. Maar dan wel van een open en onbevooroordeeld publiek. “Geen consumenten, maar publiek dat niet alles voorgekauwd wil hebben.”

Aangepaste voorstelling

Casting is na Gavrilo Princip (2014), privacy (2016) en Gesualdo (2018) de vierde voorstelling van toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) op het prestigieuze Holland Festival. Hij stond aangekondigd als ‘een gespannen en ongemakkelijke auditie, waarin niet alleen de hoofdrolspelers worden beoordeeld maar ook de regisseur, de castingdirector en de netmanager’.

Voor aanvang van de première in De Sloot – de theaterbroedplaats annex -zaal in Sloterdijk die theatergroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) sinds zes weken in gebruik heeft – werd echter een A4'tje uitgedeeld, waarop staat dat de flyertekst ‘door omstandigheden op lokaal en geopolitiek vlak’ niet meer van toepassing is op de uiteindelijke voorstelling. ‘De titel – Casting – blijft wel behouden en is nog steeds relevant.’

Gegniffel

Die uiteindelijke voorstelling begint met een monoloog van Olesia Volodkova, een Oekraïense actrice die na het uitbreken van de oorlog met haar twee kinderen in Nederland is terechtgekomen. Het is een typische, geladen Warme Winkel-monoloog over de slachtofferrol. In bijna onverstaanbaar Nederlands. “Hulp aan het slachtoffer is dodelijk voor de slachtofferrol,” zegt ze. En: “De slachtofferrol is de mooiste die er is.” Haar zangerige uitspraak zorgt hier en daar voor gegniffel.

Dan verschijnt de briefopbrenger ten tonele. Het moet opnieuw; het betreft een aangetekende brief, dus het moet met meer egards. Als Vincent Rietveld vervolgens begint te lezen, blijkt het dé (werkelijk verstuurde) brief van advocaat Christiaan Alberdingk Thijm, die De Warme Winkel namens ITA sommeert het gebruik van de naam toneelgroep Amsterdam of iedere daarop lijkende en voor verwarring zorgende naam te staken en gestaakt te houden.

Onsmakelijke parallel

Zo gaat Casting niet alleen over castings in de Nederlandse film- en televisiewereld, maar ook over machtsverhoudingen in de echte wereld – tussen een Oekraïense vluchtelinge en een gerenommeerd gezelschap in het veilige Nederland, en tussen dat gerenommeerde gezelschap en een nog veel groter, gerenommeerder gezelschap.

Maar toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) zou toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) niet zijn als ze hier niet direct een zelfbewuste kanttekening bij zouden plaatsen. “Een onsmakelijke parallel,” bast Rietveld. “In deze parallel zijn wij Oekraïne dat door het advocatenleger van ITA wordt binnengevallen, maar wij zijn toch gewoon begonnen?!”

Het is het beste deel van het stuk, dat na een even theatrale als doorleefde woede-uitval van Weemhoff (“Ivo van Hove is een fascist. Als wij dat maar een beetje in twijfel trekken, zijn we collaborateurs”) langzaam maar zeker uit elkaar valt. Casting is onevenwichtig, soms té flauw, soms té serieus. Scènes worden veel te lang uitgesponnen. Misschien heeft het getouwtrek om de naam ‘toneelgroep Amsterdam’ in de aanloop naar de première te veel tijd van het gezelschap opgeslokt.

En toch is Casting ook een passende afsluiting van een schitterend project (vrijdag maakt toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) zijn nieuwe naam bekend). Met een cameraman op het toneel, wiens live geschoten beelden direct op vier schermen worden geprojecteerd, zou het ook gezien kunnen worden als een ode aan het soort theater waar Ivo van Hove en Toneelgroep Amsterdam groot mee zijn geworden.

Casting

Door: toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel)
Gezien: 22/6, De Sloot (als onderdeel van het Holland Festival)
Te zien: tot en met 15/7, aldaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden