Achtergrond

CaDance begint met een eerbetoon aan fotograaf Alair Gomes én het mannenlijf

Het CaDance Festival begint dit jaar met een voorstelling over mannen­lijven. Dansers Zino Schat, Constantin Trommlitz en choreograaf Duda Paiva onderzoeken daarin hoe ze danstaal zachter kunnen maken.

Sonatinas 4Feet Beeld Sjoerd Derine
Sonatinas 4FeetBeeld Sjoerd Derine

Naast het covidvirus hebben we nog een wereldwijd verbreid virus,” zegt choreograaf Duda Paiva. “Dat van homofobie, waardoor mensen eveneens het loodje leggen. Het wint terrein, doordat we macht in handen geven van mensen als Trump en Bolsonaro.”

Paiva wil geen activistisch werk maken, voegt hij eraan toe, maar hij wil het wel op een poëtische manier over belangrijke kwesties hebben. Hoe gaan we om met zieke of gehandicapte lijven? Wanneer gaan we mannen en vrouwen als gelijkwaardig zien? Dat zijn vragen die ook de rode draad waren in producties als Blind en The Fairy Queen.

Strand van Rio

Paiva kwam 24 jaar geleden vanuit Brazilië naar Nederland om te dansen. Na een workshop poppenspel koos hij voor een multidisciplinaire aanpak, waarin schuimrubberen personages tot leven komen dankzij de uitgekiende bewegingen van hun bespeler. In de eerste jaren als theatermaker werd Paiva steevast ondersteund door productiehuis Korzo in Den Haag, organisator van CaDance. Inmiddels zijn zijn voorstellingen te zien tot in Tokyo, geeft hij workshops in binnen- en buitenland en werkt hij samen met het Nederlands Blazers Ensemble.

Voor Sonatinas4Feet liet Paiva zich inspireren door leven en werk van de Braziliaanse fotograaf van Alair Gomes (1921-1992). “Hij had in de jaren zeventig een appartement in een flat in Ipanema, bij het strand van Rio. Daar keek hij uit op het goede leven. Met zijn camera met telelens ‘stal’ hij beelden van jonge, mannelijke voorbijgangers in zwembroek, die hij vervolgens door elkaar schoof zonder te letten op chronologische volgorde. Daaruit ontstonden series van drie, zes of negen foto’s met een bepaald ritme, een ‘verhaal’. Het leek alsof er iets speciaals tussen die mannen speelde. Gomes liet ze hun jonge lijven en het leven vieren, elkaar verleiden en samen dansen.”

Gomes werd in 1992 in zijn appartement in Rio de Janeiro vermoord. Hoewel de omstandigheden nooit geheel zijn opgehelderd wil het verhaal dat de dader de bewaker van een platenwinkel was, die voor hem kwam poseren en op wie de kunstenaar verliefd was.

Paiva wekt hem nu opnieuw tot leven in de voorstelling die hij maakte met Zino Schat en Constantin Trommlitz van het Amsterdamse dansgezelschap Fractal Collective. “Deze urban dansers zijn vrije geesten. Zij vieren ook hun lijf in de ruimte en hebben een bijzonder bewustzijn van hun lichaam. Ze zijn niet alleen mooi qua lichaam – dat is alleen maar een extra plus – maar ook in hun geest. Ze hebben een open mind en zijn – heel belangrijk – nieuwsgierig, gretig naar dialoog. Dat is inspirerend. Met dit soort openheid kan echte diversiteit ontstaan.”

Persoonlijke taal

In de studio heeft het drietal Gomes’ foto’s uitgebreid bekeken. “Ik zie perfecte mannenlichamen,” zegt Schat. “Vanuit mooie hoeken geschoten. Superfascinerend om daar mee bezig te zijn en een behoorlijke uitdaging om te onderzoeken hoe we dat werk kunnen omzetten naar dans. Het is interessant om er over te sparren welk gevoel de foto’s bij ons oproepen en hoe wij er onze eigen waarheid uit kunnen destilleren. Uiteindelijk is een danstaal persoonlijk hè. Ik kan nooit een model van Gomes nabootsen, dat komt nooit hetzelfde over.”

Volgens Schat gaan hij, Trommlitz en Paiva terug naar de vraag wat zij kunnen zeggen door hun vocabulaire in een theaterproductie over een relevant onderwerp te plaatsen. “Door te onderzoeken hoe we het zachter kunnen maken en er iets anders mee te vertellen. Doel is nu om er een boodschap mee over te dragen over homofobie. Het verhaal van Gomes raakt mij. Hé wacht even, dit gebeurt echt in de wereld.”

“Ik heb in de hip­hop­scene nog nooit homofobie heb meegemaakt. Wel gaat het in die wereld soms te veel over ego’s, stoere mannen, indruk maken. Maar het draait niet om echte strijd of beledigingen; het draait om de mooiste beweging. Ik kan natuurlijk niet ontkennen dat bij battles af en toe behoorlijk wat competitieve agressie de vloer op wordt gegooid, maar de missie van Fractal Collective is te kijken hoe wij ons kunnen uiten op verschillende manieren. Hiphop bestaat intussen bijna vijftig jaar. Ik denk dat we nu kunnen zeggen dat het ook wel eens wat kwetsbaarder mag.”

Sonatinas4Feet

Duda Paiva Company & Fractal Collective is 28/1 te zien tijdens CaDance Festival, 28/1–7/2, Korzo Studio X (online)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden