PlusInterview

Cabaretier Yora Rienstra: ‘Het raakt me, al die jongeren die zo worstelen met hun identiteit dat ze depressief worden’

Yora Rienstra. Beeld Nina Schollaardt
Yora Rienstra.Beeld Nina Schollaardt

Cabaretier Yora Rienstra (40) was zo boos over een uitspraak van minister Slob over homoseksualiteit op streng christelijke scholen dat ze aangifte deed. Van de vele ontboezemingen van leerlingen die dat opriep, maakt ze een documentaire.

Toen Yora Rienstra (40) begin dit jaar een zoenfoto van zichzelf met haar vriendin op Instagram plaatste met de tekst ‘5 jaar verkeeeeeering’, kreeg ze 917 hartjes en tientallen felicitaties. ‘Dat het vuur nog heel lang mag branden’, schreef iemand. ‘Zo’n fijn stel’, complimenteerde een ander.

Maar toen een scholiere uit een Gelders dorpje een paar jaar geleden een verliefdheidsfoto van zichzelf en haar vriendin op sociale media zette, waren de reacties heel anders. De reformatorische school van de tiener belde naar haar huis. De ouders kregen te horen dat hun dochter ‘iets zondigs’ had begaan. “Het meisje durfde na dat belletje niet meer naar huis te gaan. Ze had thuis wel over haar gevoelens voor meisjes verteld, maar tussen ‘uit de kast komen’ en openlijk een relatie aangaan, zat een groot verschil. Uiteindelijk liepen de gemoederen thuis zo hoog op dat ze in een pleeggezin is opgenomen,” vertelt Rienstra, die behalve cabaretier, ook actrice en televisiemaker is.

Het is een van de verhalen die jongeren uit strenggelovige gezinnen met haar deelden in de documentaire Ik deed aangifte tegen de minister van Onderwijs, die Rienstra maakte voor de VPRO en die donderdagavond op televisie te zien is.

Storm van kritiek

Het idee voor de documentaire ontstond na het Kamerdebat over burgerschapsonderwijs, vorig jaar november. Minister Slob zei dat reformatorische scholen op basis van de grondwet homoseksualiteit mogen afkeuren, maar dat zij wel moeten toezien op een veilig leerklimaat voor alle leerlingen. Hij reageerde daarmee op kritische vragen van Kamerleden over verklaringen van sommige reformatorische scholen, waarin zij ouders zwart-op-wit vragen afstand te nemen van homoseksualiteit. De uitspraak leidde tot een storm van kritiek.

Elf mensen deden aangifte, onder wie Rienstra. Zij betichtte Slob van het discrimineren en beledigen van homoseksuele scholieren.

Na haar actie kreeg de cabaretier, via sociale media, tientallen persoonlijke berichten van (oud-)leerlingen van reformatorische scholen. Ze raakte met hen in gesprek en besloot daarop contact te zoeken met de bewuste scholen en ouders. “Oud-leerlingen vertelden dat tijdens de lessen werd gezegd dat homoseksualiteit een gruwel is in Gods ogen. Dan denk je ‘ik houd mijn mond wel’.” Ze zoekt even naar woorden. “Het raakt me opnieuw als ik denk aan al die jongeren die zo worstelen met hun identiteit dat ze depressief worden, zichzelf pijn doen of met zelfmoordgedachtes rondlopen.”

Ze refereert onder andere aan het verhaal van Arjan, een jonge man die een ellendige tijd doormaakte op een reformatorische middelbare school. Daar zweeg hij over zijn geaardheid, maar desondanks werd hij uitgescholden voor ‘homo’ en getreiterd en brak een medeleerling zijn neus tijdens gymles. Op weg naar school fietste Arjan bewust over het midden van een hoge brug, ver weg van de reling. “Ik wist niet waar ik toe in staat zou zijn,” vertelt hij over de donkerste gedachten in zijn schooljaren.

Ook leraren worstelen

Rienstra hoorde de ontboezemingen met verbazing aan. “Ik heb die worsteling, in die mate, nooit gekend. Ik kon altijd bij mijn ouders terecht.”

De cabaretier ging vroeger naar de Vrije School in Amsterdam. “Daar draaide juist alles om het ontwikkelen van een eigen identiteit. Jongeren waren daar openlijk gay. Zelf was ik er nog niet uit. Ik was meer een Frédérique. Ik droeg jongenskleding en kreeg regelmatig de vraag of ik een jongen of een meisje was. Ik ben blij dat ik nooit in elkaar geslagen ben.” Ze verwijst daarmee naar het nieuws van vorige week over de 14-jarige Frédérique uit Amstelveen, die werd mishandeld omdat ze niet wilde vertellen of ze een jongen of meisje was. “Ik krijg er gewoon letterlijk buikpijn van dat dit in 2021 nog altijd gebeurt.”

Tijdens het maken van haar documentaire ontdekte Rienstra dat de problematiek in de streng christelijke scholengemeenschappen ingewikkelder is dan ze dacht. “Elke docent, ook op de reformatorische scholen die ik bezocht, wil dat leerlingen zich gelukkig en veilig voelen. Maar de identiteitsproblemen van deze scholieren stroken niet met wat er in de Bijbel staat. Dat wringt. Leraren worstelen daar ook mee.”

Docenten en leerlingen spraken Rienstra ook aan op haar eigen vooroordelen. “Zij zeiden: ‘Je kunt wel vanuit Amsterdam met je aangifte wapperen en roepen ‘ho stop, dit kan écht niet, sluit al die scholen’, maar dat helpt ons niet. Dan discrimineer je een grote groep christenen. De meeste jongeren willen namelijk helemaal niet weg uit hun omgeving. Ze willen het geloof behouden en zijn op zoek naar acceptatie van hun omgeving’.”

Beweging op de scholen

Rienstra hoopt dat de documentaire leidt tot meer begrip en een veiliger klimaat voor homoseksuele leerlingen. “Van een afstandje lijkt er misschien alsof er niks gebeurt, maar er is echt wel beweging op de scholen die ik heb bezocht. Zo is er een schoolbestuur in Kampen dat oud-leerlingen die gay zijn, gaat uitnodigen voor een gesprek, om te horen hoe hun ervaringen in hun schooltijd zijn geweest.”

De aangifte tegen Slob kreeg geen gevolg. Het OM vond de uitspraak van de demissionair minister van Onderwijs niet strafbaar. De minister zelf nam een dag na de commotie zijn uitspraak terug. Hij betreurde de ophef en stelde dat zijn woorden verkeerd zijn geïnterpreteerd. Hij zei ook te vinden dat de zogenoemde antihomoverklaringen te ver gaan. Iedereen zou zichzelf moet kunnen zijn, welke seksuele identiteit iemand ook heeft, benadrukte hij. Dat klonk als muziek in de oren van Rienstra. “Om met Frédérique te spreken: wat maakt het uit! Laat iedereen zijn wie die wil zijn.”

Documentaire

Ik deed aangifte tegen de minister van Onderwijs,
donderdag 5 augustus, NPO 3, 20.55 uur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden