Plus

Cabaretier Pepijn Schoneveld: 'Ik speel veel beter als ik overhoop lig'

Zes jaar geleden durfde cabaretier Pepijn Schoneveld (31) zijn huis niet meer te betreden vanwege zijn angststoornis. Inmiddels weet hij hoe ermee om moet gaan. 'Pas op het podium voel ik me veilig.'

Pepijn Schoneveld heeft een gegeneraliseerde angststoornis. Beeld Imke Panhuijzen

Acteur en cabaretier Pepijn Schoneveld maalt koffiebonen in de smalle keuken van zijn bovenwoning in Amsterdam-Oost. Opperste concentratie. Op het balkon staan plantenbakken waaruit wilde takken steken, een moestuin, grote potten aarde. Op de gang: een wand vol foto's van hem en zijn vriendin, actrice Merel Baldé (25). Daartegenover een verzameling spaceshuttles. Die heeft hij zelf in elkaar gezet. Lijm, schaar, handleiding. Heel rustgevend, zo'n bouwpakket.

Hij heeft er net een uur boksen opzitten, vertelt hij. Dat is goed voor hem, zei zijn vorige regisseur. Van boksen leer je incasseren, en je hebt geen tijd om na te denken. Over een verkeerde beweging bijvoorbeeld, of een niet goed opgevangen klap. Je moet constant alert zijn, legt hij uit, terwijl hij de koffie op tafel zet. Geen gedraal, dóórgaan.

Schoneveld studeerde in 2009 af aan de Toneel en Kleinkunstacademie. Daarna stond hij op het toneel met zijn eerste solovoorstelling Meneer Jongetje (2013), speelde in een aantal films en vertolkte rollen in verschillende televisieseries zoals Spangas, Feuten, Gooische vrouwen, Mixed-up en S1ngle. Nu is hij aan het try-outen met zijn tweede cabaretvoorstelling Morgen Klaart Het Op.

Je wordt vaak gecast voor de rol van lieve jongen. De loser van het corps in Feuten, de zachtaardige stagiair in Mixed-up. Hoe vind je dat?
"Nou, er is momenteel iets anders aan de hand: ik ben te oud voor de jongensrollen en te jong om een vader te spelen. Er wordt erg getypecast in Nederland. Ik begrijp het wel: het is veilig. Maar laat mij ook eens een seriemoordenaar spelen."

Zo lief ís hij namelijk niet. Pepijn wenst ook weleens iemand dood. Niet hardop natuurlijk. "Over die oncontroleerbare, eerste gedachte gaat mijn voorstelling."

Vertel.
"In Morgen Klaart Het Op heb ik het over die instinctieve gedachten waar je weinig invloed op hebt. Sommige zijn absurd. Laatst kocht ik iets bij de Hema. Ik had niet om een bonnetje gevraagd en liep dus zonder bon naar buiten. Toen schoot me te binnen dat ik nóg iets nodig had, waarvoor ik terug moest. Omdat ik bang was dat de beveiliger zou denken dat ik die tube tandpasta had gejat, heb ik hem nog een keer afgerekend."

"Maar het zijn ook afschuwelijke gedachten. Ik geloof dat iedereen weleens denkt: kunnen al die vluchtelingen niet gewoon in hun eigen land blijven? Het is een oerinstinct, een reflex. Net als wanneer je angst voelt. Vervolgens kun je wel kiezen wat je ermee doet. Handel je ernaar of doe je niets?"

Schoneveld doet niets. Althans, dat probeert hij. "Ik heb een gegeneraliseerde angststoornis. Die wordt ook wel 'de piekerstoornis' genoemd. Het komt erop neer dat ik ontzettend veel nadenk over angstige dingen. Dat heb ik mezelf als kind aangeleerd. Door veel na te denken over iets waarvoor ik bang was, het niet halen van een toets bijvoorbeeld, verdween de angst. Maar toen ik ouder werd, hielp dit niet meer. De angst werd steeds groter."

Zo groot dat hij zes jaar geleden zelfs niet meer zijn huis durfde te betreden en hulp zocht. "Mijn psychiater leert me te denken als een voetballer die de bal ineens stillegt. Ik erken dat ik bang ben, maar doe er niets mee. Ik weet dat ik dit gevoel moet uitzitten. Intussen ga ik door met de dag."

Dat klinkt wel heel simpel.
"Ja. En dat is het natuurlijk niet. Angst is een waarschuwingssignaal. Mijn hele lichaam schreeuwt: doe er wat tegen! Tegen mijn vriendin zeg ik op zo'n moment dat het helemaal misgaat. 'O jezus, ik zit er nu middenin. Dit gaat niet goed, dit gaat niet goed.' Maar hierop mag zij mij niet geruststellen. Als een ander de angst wegneemt, leer je niet dat deze vanzelf verdwijnt."

Drie jaar geleden stierf zijn vader. Vlak erna kreeg Schoneveld een terugval. Hij was extreem bang. Vooral 's ochtends ("Nog steeds probeer ik wat ik voor drie uur 's middags denk niet al te serieus te nemen"). Toch speelde hij zijn voorstelling op de Parade. Hij ontving goede kritiek, het publiek had niets door. Maar het deed hem helemaal niets, zegt hij. Naast die angst had hij vooral heel veel haast.

Hoe kwam dat?
"Mijn vader was 63 toen hij aan kanker overleed. Ik was 28. Je kunt zo doodgaan, dacht ik, ik moet het nu allemaal gaan doen. Ik besloot mijn eerste cabaretvoorstelling Meneer Jongetje zo snel mogelijk in première te laten gaan. Daar was het nog te vroeg voor, vind ik achteraf. Ik was er nog niet klaar voor. Ik probeer nu wat meer rust in te bouwen. Al blijf ik dat lastig vinden. Ik ben 31, af en toe denk ik: ik ben al op de helft."

Wat voor man was je vader?
"Hij was de dominante man in het gezin. Toen hij overleed, was ineens de angel uit de familie. Heel gek. Mijn vader had een handel in begonia's en cyclamen. Schoneveld Breeding heet het bedrijf. Hij leverde potplanten en zaden. Ik hielp hem in het bedrijf: maaide het gras, potte planten op, spoot de gangpaden schoon. Ik heb twee oudere zussen, die werken allebei in de zorg. Mijn moeder werkt in een kinderdagverblijf. Mijn vader vond het heel leuk dat ik de toneel- en cabaretwereld inging. Zoiets had hij eigenlijk ook wel gewild, vertelde hij."

Waarom sta je op het podium?
"Als ik speel, heb ik het gevoel dat ik eindelijk even wat mag zeggen."

Hou je te vaak je mond?
"Ja. Laatst was ik in de sportschool en zei een wildvreemde: 'Hé. Je moet je shirt wassen, want je meurt.' Keihard. Ik moest bijna huilen. 's Avonds op het toneel kon ik vertellen wat me was overkomen. Toen mocht ik eindelijk even praten. Op het podium voel ik me veilig. Daar mag ik alles zeggen. Mits grappig en overdacht."

Pepijn Schoneveld

Geboren 8 februari 1985, Twello
1997-2003 vwo aan het V.C. Walter Bosch in Apeldoorn
2003-2004 propedeuse psychologie, Rijksuniversiteit Groningen
2005-2009 Toneel en Kleinkunstacademie Amsterdam
2013 eerste solovoorstelling Meneer Jongetje

Zijn er dingen waarover je geen grappen maakt?
"Over kanker, bedoel je? Daar maak ik gewoon grappen over. Wie dat niet wil horen, moet maar niet naar de voorstelling komen. Mensen vinden overal wel wat van." Een voorzichtige glimlach. Nou ja, zo zou hij graag wíllen denken. Hij staat op, komt terug met een glas water.

"Laatst kreeg ik commentaar van een collega-cabaretier. Hij vond dat ik te veel bezig was met het pleasen van de zaal. Ik kwam nep over, vond hij. Dat vond ik heel naar om te horen, maar hij had gelijk. Ik was ook te veel bezig met hengelen naar een lach van het publiek."

"Ik kan jaloers zijn op mensen die compleet staan voor wat ze doen." Neem de Amerikaanse comedian Louis C.K., zijn held. "Die vertelt zijn verhaal gewoon. Hij straalt uit: het maakt me niet uit wat jullie van me vinden. Sinds hij kinderen heeft, zijn er belangrijkere dingen waarover hij zich zorgen maakt, las ik ergens. Dat snap ik wel."

"Ik speel veel beter wanneer ik overhoop lig. Dan heb ik wat anders om me druk over te maken; die onzekerheid en twijfels houden me niet meer zo bezig dan. Maar ja. Nu gaat het eigenlijk wel weer goed. Veel beter, in elk geval."

Hoe moet dat nou?
Een korte stilte, en dan lachend: "Ik ben uiteindelijk liever geestelijk stabiel dan dat ik helemaal overhoop lig, hoor. Dan vinden ze me maar nep."

Op 28 mei probeert Pepijn Schoneveld zijn grappen uit tijdens Badaboom Comedyclub in Café Cox.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden