Plus Beeldende kunst

Britse schilderkunst uit jaren 20 en 30 is niet gezapig

Een bijzondere tentoonstelling in Museum More in Gorssel toont Britse realistische schilderkunst uit de jaren twintig en dertig waar lang op is neergekeken.

Algernon Newtons Chepstow Place after a Shower. Beeld Daniel Katz Gallery / Estate of Algernon Newton

De lucht is grijs en grauw, maar ergens moet een gat in het wolkendek zitten. We zien een verlaten straat in de Londense wijk Notting Hill, waar de meeste huizen in het donker gehuld zijn. Er is geen mens op straat, we zien slechts kale bomen en een enkele straatlantaarn. Maar ergens, achter het standpunt van de toeschouwer, moet dat gat in de wolken zitten. Het licht schijnt vol op een enkel wit hoekpand in Victoriaanse stijl, alsof er een spotje op staat.

Het schilderij Chepstow Place after a Shower van de Engelse schilder Algernon Newton (1880-1968) doet met de onheilspellende sfeer met verlaten stadsgezichten en vreemde lichtvallen onwillekeurig denken aan Carel Willink (1900-1983). Newton schilderde Chepstow Place after a Shower en andere desolate steden echter tien jaar voordat Willink daarmee begon.

Weggestopt

Newtons werk is nu een van de verrassingen op de tentoonstelling For Real in Museum More. De tentoonstelling bevat 75 werken van 35 kunstenaars en geeft een beeld van de Britse realistische schilderkunst in het interbellum. Het is een verrassende tentoonstelling omdat de meeste van deze kunstenaars in de vergetelheid zijn geraakt, ook in Groot-Brittannië.

Plannen voor For Real ontstonden in 2017 door de tentoonstelling True to Life in de National Galleries of Scotland. Daar werd de tentoonstelling enthousiast ontvangen. In Groot-Brittannië was er namelijk eerder een zekere traditie om de schilderkunst uit het interbellum af te schilderen als saai, gezapig en traditioneel. Liever benadrukte men de modernistische traditie uit het begin van de twintigste eeuw.

Maar de tentoonstelling in Schotland bevatte ineens heel veel goede schilderijen van kunstenaars die vergeten waren. Deze doeken zaten weliswaar in belangrijke collecties als van het Tate, de National Portrait Gallery en de Royal Academy of Arts, maar daar waren ze vaak weggestopt in het depot. Door ze bij elkaar te hangen, besefte men dat dit geen toevalstreffers waren. Het interbellum bleek een periode met een enorm divers aanbod aan schilders die een fantasierijke vitaliteit aan de dag legden.

Ook het idee van Engelse kunsthistorici dat kunst uit het interbellum wars zou zijn van buitenlandse invloeden bleek niet te kloppen. Veel kunstenaars werden aangespoord om op zoek te gaan naar typisch Britse onderwerpen, maar tegelijk was er een roep om een meer internationale oriëntering.

Directeur Ype Koopmans van Museum More haalde de tentoonstelling naar Nederland, met iets andere bruiklenen die af en toe een link met Nederland hebben. Sommige huiselijk scenes doen denken aan Johannes Vermeer en Pieter de Hooch, die destijds bijzonder populair waren in Groot-Brittannië.

Verbluffend goed

Het grote verschil tussen de Britse en Nederlandse realisten in de jaren twintig is dat de eersten een traditionele, academische opleiding hadden die nog in de negentiende-eeuwse principes waren gestoeld. Veel aandacht ging uit naar de bestudering van de klassieke beeldhouwkunst. De Prix de Rome bood een mogelijkheid om in Italië kunst uit vroeger eeuwen in levenden lijve te bestuderen. Dat is duidelijk te zien aan de gebruikte technieken. Tempera was populair, maar ook het wat gedempte licht in veel schilderijen verraadt de invloed van Italiaanse fresco’s.

John Rutherford Armstrong (1893-1973) werkte in de jaren dertig half abstract met een vleugje surrealisme. Van hem hangt er een fraai schilderij uit 1940 van een gebombardeerd huis, onderkoeld en precies geschilderd met matte tempera. Alsof de werkelijkheid van de oorlog het surrealisme had ingehaald.

Verrassend is ook het aantal vrouwelijke kunstenaars. Er hangen bijvoorbeeld twee Italiaanse landschappen van Winifred Knights (1899-1944), een onbekende kunstenaar die verbluffend goede schilderijen maakte.

For Real, Britse realisten uit de jaren ’20 en ’30: t/m 5/1 in Museum More, Gorssel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden