Plus

Bret Easton Ellis: ‘Ik ben aanbeden en veracht’

Bret Easton Ellis was deze week even in de stad voor het Brainwash Festival. Dat had een avond ingeruimd voor de schrijver van iconische romans. 

Bret Easton Ellis heeft bezwaren tegen de film Moonlight over een zwarte homoseksuele man. Beeld DCM

Is Wit een provocerende titel voor een boek? Bret Easton Ellis kijkt me verbaasd aan. “Kan wit, gewoon wit, provocerend zijn?” vraagt hij retorisch. “Ja, als je wil dat het dat is. Weet je hoe ik het boek eerst wilde noemen? Witte bevoorrechte man (‘white privileged male’). Dat was de werk­titel. Eerst vond ik het niets, maar die titel beviel me steeds beter.” Hij herhaalt de woorden zo’n keer of drie, grinnikend. “Maar mijn redacteur Matthew Specktor, aan wie ik het boek heb opgedragen, vond het niet goed. Toen kwamen we uit bij Wit, gewoon Wit. Daar is natuurlijk helemaal niks mis mee.’

Bret Easton Ellis (1964) is de onschuld zelf, wil hij maar zeggen. Tussen ons in ligt de drukproef van de Nederlandse vertaling die volgende week verschijnt, een forse stapel A4’tjes. Ik heb stickertjes geplakt bij opmerkelijke passages. Ellis pakt de stapel papier een paar keer op en wil weten waarom ik ergens een sticker bij heb geplakt. Ik vertaal de passage waar hij op wijst, en hij constateert dat het goed is, wat hij heeft geschreven.

Wit, het eerste non-fictieboek van Ellis, is een doorlopend verhaal over de jeugd van de latere schrijver van iconische romans als Minder dan niks, American Psycho en mijn persoonlijke ­favoriet Lunar Park. Die stukken over zijn opgroeien in de jaren zeventig zijn geweldig: ontroerend, scherp en voor een leeftijdgenoot onmiddellijk herkenbaar. Maar Wit is veel tegelijk: een autobiografie, een doorlopend essay over kunst, het bevat columnachtige stukken over social media en Ellis’ enerverende opvattingen over de dramatische reacties op de verkiezing van Donald Trump tot president.

De overheersende toon is prettig, alsof Bret Easton Ellis tegen je praat. Het is een warm pleidooi voor esthetiek in films, voor schoonheid in romans en muziek – in kunst waardeert hij stijl en sfeer; hij zoekt een roes in kunst – en ja, uiteindelijk is het boek wellicht ook provocerend door de strijd tegen modieuze verschijn­selen als identiteitspolitiek.

Linkse communist

“Ik ben in principe niet geïnteresseerd in zoiets als verkiezingen,” zegt Ellis een paar keer tijdens ons gesprek. Hij stemt dan ook niet. “Ik ben wel verbaasd over de reacties op Trump. Het is hysterie! Het leven van mensen stortte in, toen hij gekozen was. Ze wilden dat het werd teruggedraaid, dat de verkiezingen en de uitslag ongeldig werden verklaard en meteen opnieuw werden gehouden of iets dergelijks. Mijn vriend, een linkse communist, kwam maanden zijn bed niet uit, nadat Trump president was ­geworden.”

Bret Easton Ellis, schrijver van romans als Minder dan niks, ­American Psycho en Lunar Park. Zijn eerste non-fictieboek, Wit, verschijnt volgende week. Beeld AFP

“Elk probleem in ieders persoonlijke leven werd teruggevoerd op Trump. Sprak je niet openlijk je afkeer van Trump uit, dan wilden mensen je niet meer zien. Ik heb niet op Trump gestemd, maar als ik zweeg tijdens die verhitte schreeuwpartijen, was ik al schuldig en keerde iedereen zich tegen me.” Hij trekt het gezicht van iemand die zwijgt en scheldkanonnades over zich heen krijgt.

Hij heeft een grappig gezicht, vind ik, maar ik weet niet of iedereen dat vindt. Je zou ook kunnen zeggen dat hij een eigenwijze kop heeft.

Over politiek heeft hij dus eigenlijk geen mening. Het verbaast hem wel hoe de media op Trump reageerden. Volstrekt overdreven! Hij is geïnteresseerd in kunst. Tegen de Oscarwinnende film Moonlight, over een homoseksuele zwarte man die worstelt met zijn identiteit, brengt hij bezwaren naar voren. Of niet zozeer tegen de film, nuanceert hij, maar tegen het frame, waarin de film is terechtgekomen.

Het is een film waarin de nadruk te veel op de boodschap is komen te liggen, op slachtofferschap; je moest je goed voelen als je de film zag. Nee, geef hem dan maar een film, waarin ontspannen wordt omgegaan met homoseksualiteit, zoals Weekend. Typerende zin uit Wit: ‘Het choquerende van Weekend was dat er helemaal geen politiek doel in verborgen lag.’ En zo ziet Ellis het graag.

Generatie Watje

Niet alleen politiek correcte types, maar ook millennials, de mensen die tussen 1980 en 2000 zijn geboren, strijkt hij in Wit tegen de haren in. Zijn eigen vriend, zo benadrukt hij een paar keer, is een millennial: “Hij is nu 32.” Consequent noemt hij millennials vertegenwoordigers van Generatie Watje. Ze zijn te veel gepamperd, hebben niet leren omgaan met kritiek en kruipen reflexmatig in de slachtofferrol.

Zijn er geen interessante millennials aan te wijzen, vraag ik. Kunstenaars, schrijvers? Nee, zegt Ellis gedecideerd. Hij denkt nog eens na, of hij doet alsof hij nadenkt, en zegt nogmaals: “Nee. Geen enkele. Ze zijn er gewoon niet. Het interesseert ze ook niet. Romans. Kunst. Ze doen maar wat, omdat alles wat ze doen, toch wel wordt geprezen. Ze hebben volstrekt niet ­leren omgaan met tegenslagen, of met het leven zelf dus. Ze twitteren, maken spelfoutjes, mijn vriend ook, en als ik daar wat van zeg, ­antwoordt hij: wie kan dat nou schelen?” Er klinkt enige verbijstering in zijn stem.

Verbaasd is hij niet over de recensies die Wit in de Amerikaanse en Engelse pers krijgt. De millennials slaan terug en leggen in lange recensies uit dat er niets van deugt. In het boek lijkt hij al op die ontvangst vooruit te lopen. Daarin schrijft hij: ‘Sinds mijn eerste boek uitkwam op mijn 21ste, ben ik beoordeeld en ge­recenseerd, en ik heb er geheel vrede mee dat mensen me zowel sympathiek als onsympathiek vinden, me zowel aanbidden als verachten.’

Ik heb een sticker geplakt bij dat stukje. Nadat ik het voor hem heb vertaald, zegt Bret Easton Ellis: “Ja, zo is het.”

Hij haalt zijn schouders op. Letterlijk. Dit is een man die nergens meer mee zit. Dat wil hij maar even duidelijk maken. Dat is goed, zoals Wit echt wel een goed boek is.

Non-Fictie

Bret Easton ­Ellis
Wit
White, vertaald door Robbert-Jan Henkes; Ambo | Anthos, 256 blz., €20,00

Wit Beeld Bret Easton Ellis
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden