Plus

Boekontwerper Irma Boom: 'De grootste twijfelaar ben ik zelf'

De boekontwerpen van Irma Boom zijn wereldvermaard. Dezer dagen verschijnen er weer vier bijzondere ontwerpen van haar hand. En in het Stedelijk Museum zijn door haar gemaakte boeken te bekijken.

Beeld Gerrit Schreurs

Noem Irma Boom geen kunstenaar, ze maakt boeken. Punt. "Ik ben ooit naar de academie gegaan om kunstenaar te worden; ik wilde schilder worden, maar dat is niet gelukt. Nu ben ik boekontwerper."

"Boekenmaker, zoals Rem [Koolhaas] het altijd noemt. Ik maak boeken. En dat doe ik samen met een opdracht­gever; dat ik al die boeken heb kunnen maken, komt doordat er een opdrachtgever was die mij de juiste vraag stelde."

Na haar studie aan de AKI in Enschede ging Irma Boom (Lochem, 1960) aan het werk bij de Staatsdrukkerij in Den Haag. In 1991 begon ze voor zichzelf; met haar Irma Boom Office maakte ze sindsdien honderden boeken.

Haar eerste meesterproef is het SHV Think Book uit 1996, dat 2136 ongenummerde bladzijden telt, ruim 11 centimeter dik is en 3,5 kilo weegt en een ­bijkans mythische status heeft.

Behalve boeken ontwerpt Boom logo's, affiches en complete huisstijlen, waaronder die van het Rijksmuseum (met de halve spatie tussen Rijks en museum).

Ze richt tentoonstellingen in, en ook het ontwerp van het tegeltableau in de fietstunnel naast het Centraal Station is van haar hand.

Boom won tientallen onderscheidingen (de Gutenberg Prijs, de Johannes Vermeer Prijs en de Amsterdamprijs), ontving meerdere gouden medailles voor het mooiste boek ter wereld en verdiende tientallen keren het predicaat 'Best Verzorgde Boek'.

Vanaf vandaag zijn er weer twee door Boom gemaakte boeken te zien in De Best Verzorgde Boeken 2017-tentoonstelling in het Stedelijk Museum: kunstenaarsboeken van Steven Aalders en Robert van Altena en Claudy Jongstra.

En dezer dagen verschijnen er ook weer vier nieuwe, bijzondere boeken: Rem Koolhaas: ­Elements of Architecture, Viktor&Rolf Cover ­Cover, 80 jaar oorlog (bij de gelijknamige tentoonstelling in het Rijksmuseum) en 1001 Vrouwen in de 20ste eeuw, een vervolg op Els Kloeks 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis.

"Ik werk altijd aan meerdere boeken tegelijk; tussen de tien en vijftien, in verschillende stadia. Het ene boek gaat over in het andere boek," zegt ze in haar kantoor aan de Koninginneweg, waar ze werkt met twee medewerkers en een stagiair.

"Ik werk altijd. Als ik op reis ben in Nieuw-Zeeland hoeft niemand dat te merken, want ik werk altijd door, de continuïteit van maken is essentieel. Ook als ik vanaf oktober voor drie maanden als artist-in-residence in het Koninklijk Nederlands Instituut Rome verblijf."

"Ik ben van plan de ochtenden door te brengen in de ­bibliotheek van het Vaticaan, om te onderzoeken waarom het boek de vorm heeft gekregen die het nu heeft. De rest van de dag ben ik aan het werk: boeken maken."

U hebt daar uw kantoor niet voor nodig?
"Ik werk overal en altijd. Reizen is voor mij ­belangrijk. Ik zie voortdurend mogelijkheden. Voor mij zijn er geen beperkingen. Daardoor hebben drukkers en binders een haat-liefdeverhouding met mij. Ik ben vaak een drukkerij uitgestuurd, maar wat ik wil kan uiteindelijk altijd. Het gaat erom of iets een goed idee is; als het een goed idee en je kunt het beargumenteren, dan gebeurt het."

Is uw idee altijd het beste idee; durven mensen u nog tegen te spreken?
"Dat is een gevaar; dat mensen denken: als Irma het zegt, dan zal het wel zo zijn. Maar ik heb genoeg mensen om me heen verzameld die kritisch zijn. En de grootste twijfelaar ben ik zelf. Daarom laat ik alles wat ik maak aan anderen zien; is dit iets? Ik maak eindeloos veel modellen en schetsen."

Ze pakt een paar printjes met opties voor het omslag van 1001 Vrouwen in de 20ste eeuw.

Irma Boom

Boekontwerper Irma Boom maakte, sinds zij in 1991 voor zichzelf begon, honderden boeken. Ook ontwerpt zij logo’s, affiches en complete huisstijlen.

Beeld ANP

"Het binnenwerk is al gedrukt, het omslag moet vandaag naar de drukker. Ik ben een deadlinemonster; geen deadline geen boek. Ik beslis pas als de deadline me ertoe dwingt. Die eeuwige twijfel maakt me gek, maar twijfel betekent ook dat je nog steeds nadenkt. Ik weet het nooit zeker; gekmakend."

Boom kijkt naar de printjes die voor haar op tafel liggen: vrouwengezichten in rode, blauwe, groene, gele en oranje rasters, de titel diagonaal.

"Ik weet niet of het mooi of lelijk is, maar het werkt. Het is een nieuwe vrouw geworden, samengesteld uit vijf vrouwen uit vijf generaties. Die schuine typografie komt van Wolkers' Horrible tango, ontworpen door Jan Vermeulen, de vader van Julius [Vermeulen, haar partner]."

Ze loopt naar haar bibliotheek, pakt Horrible tango en nog een stapel boeken.

"Ik verzamelde al boeken, maar met de Johannes Vermeerprijs, waar een bedrag aan is verbonden dat je moet besteden aan je werk, kan ik een bibliotheek ­samenstellen. Er staan hier boeken die experimenteel zijn, unieke exemplaren, maar ik heb ook boeken van 3 euro."

Beeld -

"Wat Jan Vermeulen met typografie deed, is ongeëvenaard; hij ving de essentie van de ­inhoud van Wolkers boeken in sterke typografie en letters en kleur", zegt Boom terwijl ze Hor­rible tango naast Elements of Architecture legt.

"De kleur oranje is bijna hetzelfde. Dat is onbewust, ik heb zes jaar aan dit boek gewerkt met Rem en zijn team, maar ik realiseerde het me pas toen ik de boeken naast elkaar legde. Het maakproces was een bijzondere samenwerking. Rem verwoordde het zo: we laten elkaar toe in onze disciplines. Het is een wisselwerking."

Hoe kiest u uw opdrachten?
"Dat doe ik heel intuïtief. Er moet een klik zijn; het maken van een boek is een tijdrovend proces, dus dat betekent dat je veel tijd met een opdrachtgever doorbrengt."

Is het ook interessant als u de grenzen van het boek kunt opzoeken? Zou u een elektronisch boek willen maken?
"Wat een boek voor mij interessant maakt, is juist dat het een dimensie heeft. Ik ben nog lang niet klaar met het papieren boek. Viktor&Rolf Cover Cover had ik nooit kunnen maken op de computer; als pdf is het extreem saai."

"Maar ik maak ook geen boek op een beeldscherm. Ik maak een boek in zijn driedimensionaliteit. Elk boek heeft een formaat, een dikte, een gewicht. Het vertellen van de inhoud en het omslaan van de pagina's zijn essentiële onderdelen van een boek."

Wat is er bijzonder aan 1001 Vrouwen in de 20ste eeuw?
"Toen Els Kloek me benaderde voor het eerste deel, 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, werd ik niet getriggerd omdat ze een boek wilde, maar omdat er al een website bestond en het 1 miljoen woorden waren. 1 miljoen woorden; hoe kun je nu een boek maken met 1 miljoen woorden?!"

"Maar omdat er al een website was, ziet het boek er nu uit zoals het eruitziet, want ik moest iets anders verzinnen wat dat boek interessant maakt. We hebben er drie jaar over gedaan om een uitgever te vinden, maar de eerste oplage van 5000 exemplaren was binnen een week uitverkocht."

"Het is drie keer herdrukt; een wetenschappelijk boek, waar al een website van bestond! Dat is voor mij het bewijs dat het gedrukte boek nog steeds relevantie heeft."

1001 Vrouwen in de 20ste eeuw verschijnt 3 oktober, bij de opening van de gelijknamige tentoonstelling in het Amsterdam Museum, die ook door Boom is ontworpen. De Best Verzorgde Boeken zijn tot en met 28 oktober te zien in het Stedelijk Museum.

Irma Boom Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden