PlusAchtergrond

Boek ‘Liberté, Égalité, Beyoncé’: meidencultuur op topsportniveau

Queen B bij de Grammy Awards in 2017: zwanger, krachtig, mysterieus, succesvol en een rolmodel voor velen.  Beeld Getty Images for NARAS
Queen B bij de Grammy Awards in 2017: zwanger, krachtig, mysterieus, succesvol en een rolmodel voor velen.Beeld Getty Images for NARAS

Volgende week verschijnt bij uitgeverij Pluim ‘Liberté, Égalité, Beyoncé’, samengesteld en ingeleid door Munganyende Hélène Christelle. In haar voorwoord, hier verkort weergegeven, keert deze ‘Beyoncéoloog van de Lage Landen’ terug naar het ‘vrouwmeisje’ dat ze was.

‘Can you pay my bills?

Can you pay my telephone bills?

Do you pay my automo’ bills?

If you did, then maybe we could chill

I don’t think you do

So, you and me are through’

De eerste hit van Destiny’s Child klonk op de radio toen ik nog helemaal geen rekening betaalde en nog maar net een idee begon te krijgen van wat het zou kunnen betekenen om een vrouw te zijn. Ik liep, half vallend, half schrijdend, door de slaapkamer van mijn moeder te neuzen in haar kledingkast en make-upspullen. Op de maat van de eclectische gitaarmuziek danste en bevroor ik, precies zoals ik de vier meiden op het televisiescherm dat zag doen. De clip voor Bills, Bills, Bills werd opgenomen in een zwarte kapperszaak, hommage aan de place of business van maman Yoncé en de plek waar hiphopmeidencultuur door zwarte vrouwen en non-binaire femmes wereldwijd gecreëerd en geremixt wordt. Luxe nepnagels, baggy broeken en crop tops, ingevlochten haar of pixiepruiken, een lipglossbom op je lippen: de esthetiek van jonge zwarte vrouwen heeft het internet in de afgelopen jaren in een razendsnel tempo overgenomen en houdt tegenwoordig vrouwen van allerlei achtergronden in de ban. Maar daarvóór was de wereld die we deelden met Kelly, LeToya, LaTavia en Beyoncé onze best kept secret.

De 'vrouwmeisjes' van Destiny’s Child (1998). Beyoncé (tweede van rechts) was 17 jaar toen de groep doorbrak.  Beeld FilmMagic
De 'vrouwmeisjes' van Destiny’s Child (1998). Beyoncé (tweede van rechts) was 17 jaar toen de groep doorbrak.Beeld FilmMagic

Het album dat mijn kennismaking was met de Destiny’s Childs en leadzangeres Beyoncé, The Writing’s on the Wall, markeerde mijn overgang van meisje naar vrouwmeisje, een soort bijzondere tussencategorie waar je toe verwelkomd werd als je langzaam begon te begrijpen waarover oudere meiden – met weave in hun haar en een string aan voor de gymdag – fluisterden in de schoolgangen, in de tijd dat je nog geen make-up en push-upbeha mocht dragen van je moeder.

Sletvrees

Mijn adolescente leven raakte in de jaren na Bills, Bills, Bills steeds meer doordrenkt door deze femme-cultuur: meidencultuur, glinsterend, schrijdend en lippen door de pubertijd gaan. Als tiener overlegden mijn vriendinnen en ik, inmiddels zelf vrouwmeisjes, over alle verschillende trucjes die er bestonden om een beha onzichtbaar te doen lijken onder een wit t-shirt. ‘Was dat nu een zwarte beha of juist een witte?’ Het antwoord heb ik nog steeds niet gevonden.

Maar binnen deze meidencultuur was er veel nodig om twee gevaarlijke dingen tegelijk te kunnen doen: het oog van de maatschappij bevredigen, en jezelf tegen sletvrees beschermen. Het leek allemaal wel een boel oppervlakkigheid, die meidencultuur, maar er golden strenge regels voor vrouwwording en daaraan voldoen vergde een discipline op topsportniveau.

De Destiny’s Childs zijn met zestig miljoen verkochte platen wereldwijd niet alleen een van de bestverkochte r&b-groepen aller tijden. Op het moment dat ze doorbraken behoorden ze tot die tussencategorie vrouwmeisjes: Beyoncé zelf was zeventien. Hun muziek luisteren is daarom als het lezen van een meidenbijbel die vrouwen in wording kennis laat maken met het volwassen leven: datingcultuur en geldintriges, kledingvoorschriften om geen nasty girl te zijn en een ode aan veranderende bootylicious-lichamen.

Bezitterige controlfreak

Het eerste nummer dat ik van hen hoorde, Bills, Bills, Bills, gaat over het soort vriendje dat jonge vrouwen volgens de Destiny’s Childs zouden moeten dumpen: een man zonder geld die profiteert van je salaris. Bug a Boo gaat over de date die zich ontpopt tot een bezitterige controlfreak. ‘So what, you bought a pair of shoes. What now? I guess you think I owe you.’

Rond het nieuwe millennium zingen de zangeressen ook over hun lusten:

‘Ladies leave your man at home

The club is full of ballers and their pockets full grown

And all you fellas leave your girl with her friends

’Cause it’s eleven thirty and the club is jumpin’, jumpin’

De meidenbijbel die de Destiny’s Childs ons in die vroege jaren voorschotelden was dubieus: vrijgevochten en feministisch, zoals in Independent women, en op andere momenten pijnlijk conservatief, zoals in Nasty Girl. De Destiny’s Childs lieten de wereld kennismaken met de vele gezichten van volwassen vrouw-zijn die Beyoncé later zou belichamen als soloartiest.

null Beeld

De kroon van Queen B

Elf schrijvers onderzoeken in Liberté, Égalité, Beyoncé wat Beyoncé zo inspirerend maakt. Sommigen zijn Beyhova’s-getuigen, anderen Beyoncé-critici, maar over één ding zijn ze het eens: Queen B draagt haar kroon met verve. Zij bedacht ’s avonds laat de harmonieën voor Destiny’s Child, bracht haar eerste soloalbum uit tegen de zin van haar platenlabel in en werkte nachten door aan de regie voor Black Is King. Ze is krachtig, mysterieus, succesvol en voor velen een groot voorbeeld. Beyoncé is een grote zus, moeder, feminist, activist en carrièrevrouw. Ze zingt over ontrouw, onafhankelijkheid, macht, zwarte liefde en empowerment en laat zien wat je als jonge zwarte vrouw kunt bereiken. Met bijdragen van Rowan Blijd, Ernestine Comvalius, Babeth Fonchie Fotchind, Clarice Gargard, Dalilla Hermans, Angelique Houtveen, Sabrine Ingabire, Soe Nsuki, Amanda Rijff en Marian Spier.

Munganyende Hélène Christelle. Beeld
Munganyende Hélène Christelle.

Beyoncéologie

Munganyende Hélène Christelle (Rwanda, 1993) is auteur en politicoloog. Ze is oprichter van het feministische audiocollectief Gag, bekend van Fufu & Dadels, en schrijft maatschappijkritische essays over urgente thema’s. Ze werd opgenomen in de 101 Nieuwe Talentenlijst van NRC Handelsblad, Elle riep haar uit tot een van de ‘30 Greta’s of now’ en ze ontving de C.C.S. Croneprijs voor beloftevolle debutanten. Munganyende ontwikkelt het eerste vak over Beyoncé in de Lage Landen: ‘Beyoncéology’ aan ArtEZ Academie voor beeldende kunsten. Haar debuutroman Vreemd fruit verschijnt in het voorjaar bij Uitgeverij Pluim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden