PlusAchtergrond

Blote borsten op de filmset: intimiteitscoördinator zorgt dat acteurs zich veilig voelen

Wordt er met of zonder tong gezoend? Moeten de borsten echt in beeld? Hoe film je een aanranding? Nieuw in de film- en televisiewereld is de intimiteitscoördinator, die zorgt dat acteurs zich veilig voelen. ‘Dat kun je niet aan de regisseur overlaten, want tegen je baas zeg je niet snel nee.’

Jette Pellemans
Norbert ter Hall, die onder meer A’dam – E.V.A regisseerde: ‘Ik werkte altijd al met een afgeschermde set met zo weinig mogelijk crew. Maar nu er meer aandacht is voor veiligheid en welzijn, ook op mentaal gebied, realiseerde ik me dat de begeleiding beter kon.’ Beeld VARA
Norbert ter Hall, die onder meer A’dam – E.V.A regisseerde: ‘Ik werkte altijd al met een afgeschermde set met zo weinig mogelijk crew. Maar nu er meer aandacht is voor veiligheid en welzijn, ook op mentaal gebied, realiseerde ik me dat de begeleiding beter kon.’Beeld VARA

Een kille en koude winteravond. Een grasveld is uitgelicht door felle filmlampen, in het midden staat een jonge actrice te koukleumen met een beker thee in haar hand. Over een paar minuten beginnen de opnames voor de boekverfilming. In deze scène heeft het hoofdpersonage een flashback naar het moment dat ze als tiener wordt aangerand.

“De inhoud van de scène is vervelend, maar de opnames moeten prettig zijn,” zegt Markoesa Hamer (36). Ze is intimiteitscoördinator, iemand die er met de regisseur voor zorgt dat intieme scènes zo veilig, goed en spannend mogelijk in beeld worden gebracht. Hamer is zelf ook actrice; ze speelde onder meer in Dokter Deen.

Bij de aanrandingsscène waren duidelijke afspraken gemaakt over welke lichaamsdelen de acteurs bij elkaar zouden aanraken. Er moest ook een shot in waarin de jongen de onderbroek van het meisje naar beneden trekt. Daarom zorgde Hamer voor een extra, huidkleurige onderbroek eronder, zodat het meisje niet écht bloot stond. Na afloop deed Hamer een afsluitende oefening met de twee jonge, onervaren acteurs. “Het is fijn na zo’n heftige scène weer even lief voor elkaar te zijn. Weer even te voelen: dit is niet een echte aanranding, het is de suggestie van aanranding.”

Na de MeTooschandalen

Zoals de stuntcoördinator een gevechtsscène begeleidt, zo normaal moet het voortaan worden dat een intimiteitscoördinator betrokken is bij een intieme scène. Naast Markoesa Hamer doen in Nederland Cynthia Abma, ook actrice, en Anna van Schijndel en Marjan Lammers, allebei opnameleider op filmsets, hetzelfde werk.

Het beroep werd in 2017 bekend door de Britse Ita O’Brien, die na de MeTooschandalen rond producent Harvey Weinstein een document opstelde met regels voor intimiteit op de filmset. Netflix maakt tegenwoordig geen productie meer zonder intimiteitscoördinator.

In Nederland besloot Markoesa Hamer, twee jaar geleden tijdens een lockdown met een lege agenda, na een webinar van O’Brien eens te onderzoeken hoe het in Nederland met de intimiteit op de set gesteld stond. “Letterlijk iedere acteur of regisseur die ik sprak, had een verhaal.”

Een regisseur die voorafgaand aan een vrijscène zei: ‘doe maar wat, zolang het er maar een beetje geil uitziet’ en dan ‘actie!’ riep. Of een actrice die had afgesproken een scène in ondergoed te spelen, maar toen zei de regisseur terloops: oké, en dan doe je nu je bh uit. Hamer: “Dat moeten uitvechten, in je ondergoed, met de crew er omheen. Dat soort situaties wil ik echt voorkomen.”

Voorheen was het altijd de regisseur die intieme scènes met acteurs doornam. “Maar hoe invoelend ook, het gaat erom dat je als regisseur de baas bent. En je zegt minder snel nee tegen je baas dan tegen mij,” benadrukt Hamer.

Afgeschermde set

Norbert ter Hall (55) geeft toe dat hij zo’n regisseur was die vond dat hij seksscènes altijd wel goed deed. Ter Hall, die onder meer tv-serie A’dam – E.V.A. regisseerde, is momenteel bezig met de montage van Bestseller Boy, een tiendelige comedyserie die dit najaar te zien zal zijn. “Ik snap dat niks zo gênant is als een seksscène moeten spelen terwijl iedereen kijkt. Dus ik werkte altijd al met een afgeschermde set met zo weinig mogelijk crew, en zorgde dat er altijd een vrouwelijk crewlid bij was. Maar nu er meer aandacht is voor veiligheid en welzijn, ook op mentaal gebied, realiseerde ik me dat de begeleiding beter kon.”

Dus werkte hij voor Bestseller Boy voor het eerst samen met Markoesa Hamer. Een intimiteitscoördinator denkt mee tijdens de opnames, maar het werk begint al daarvóór. Als het script en de acteurs bekend zijn, neemt de coördinator in een-op-eengesprekken ieders ideeën en wensen door. Hamer: “Mijn uitgangspunt is: je mag tegen alles nee zeggen. Ook als je eerder ja zei, mag je later toch nog nee zeggen. Filmmakers zijn creatieve mensen, die kunnen ook een verhaal vertellen zonder dat jouw borsten of billen in beeld komen.”

Twee pinkjes

Na de gesprekken maakt de intimiteitscoördinator samen met regisseur en acteurs een choreografie van de scène. Dat is zo droog als: zij gooit hem op bed, ze zoenen: drie keer draaien met de tong. Dan kleren uit. Hij ligt op haar. Die hand hier, de andere hand daar, zoveel stootbewegingen.

“Ik ben blij met dat soort instructies. Want onduidelijkheid is het ergst,” vertelt de 22-jarige Shahine El-Hamus. Hij is de hoofdrolspeler van Bestseller Boy. “Twee jaar geleden speelde ik een scène waarin een actrice en ik seks moesten hebben tegen een raam. Er was alleen niet afgesproken hoelang dat moest duren. Je kunt niet midden in een opname vragen: is het nu genoeg? Dus je gaat maar door totdat iemand zegt: ja, nu staat het er wel op hoor.”

Markoesa Hamer wil nog wel een misverstand uit de weg helpen. Namelijk dat zij en haar collega-intimiteitscoördinatoren als een soort politieagenten op de set rondlopen en alle vormen van intimiteit afstraffen. “Juist niet,” zegt ze. “Ik ben voorstander van meer en meer diverse seksscènes. Tien jaar geleden zag ik de film Café de Flore, waarin de twee verliefde hoofdrolspelers op een gegeven moment allebei voorzichtig hun pink uitsteken en om elkaar heen draaien. Oh, ik tintelde helemaal van verliefdheid! Als je het goed opbouwt, hoeft het dus niet groots en meeslepend te zijn. Soms zijn twee pinkjes al genoeg.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden