Galerierecensie

Bloemenafdrukken als vloeibaar fluweel, warm en fris tegelijk

Edo Dijksterhuis
Stilleven met verschillende gekleurde bloemen van een onbekend plantensoort (mogelijk gevulde klaprozen of slaapbollen), 1930. Beeld Nationaal Archief | Spaarnestad Photo | Leendert Blok
Stilleven met verschillende gekleurde bloemen van een onbekend plantensoort (mogelijk gevulde klaprozen of slaapbollen), 1930.Beeld Nationaal Archief | Spaarnestad Photo | Leendert Blok

Sommig pionierswerk gaat verloren omdat de waarde ervan niet tijdig wordt onderkend. Het overkwam Leendert Blok bijna. Na zijn dood in 1986 belandde een groot deel van zijn archief in de vuilcontainer. De opruimers hadden blijkbaar niet door dat ze zo’n beetje de vroegste autochromen van Nederland in handen hadden; kleurenfoto’s die Blok in de jaren twintig maakte door zetmeelkorrels in rood, groen en blauw op een glasplaat te gieten.

De fotograaf was ook nog de uitvinder van spectracolor, een procedé waarbij drie kleurlagen over elkaar worden gelegd. Het zal aan het commerciële karakter van Bloks werk hebben gelegen – hij schoot vooral catalogusmateriaal voor bollen­kwekers uit Lisse – dat het niet als bewarenswaardig werd beschouwd.

Geklimatiseerde kluis

Gelukkig wist Spaarnestad Photo Bloks collectie deels te redden. Bij de beeldbank verdween het werk echter in een geklimatiseerde kluis waar het vanwege kwetsbaarheid zelden uitkomt. Dat afdrukken van Bloks bloemenfoto’s nu te zien zijn bij Galerie Dudok de Groot is dan ook een buitenkansje voor fotografieliefhebbers.

Het werk is afgedrukt op mat papier dat zo op de wand is geprikt. De kleuren zijn als vloeibaar fluweel, warm en fris tegelijk. De beschadigingen op de glasplaat van de autochromen verhogen het gevoel van authenticiteit. De soms iets wazige contouren van de spectrachromen wijzen erop dat de kleurlagen niet helemaal perfect op elkaar zijn gelegd.

Het voegt iets schilderachtigs toe aan het onderwerp, dat voortborduurt op bloemstillevens uit de 17de eeuw. Maar waar Ambrosius Bosschaert, Rachel Ruys en andere Gouden Eeuwers elk detail ‘laadden’ met symbolische betekenis, presenteert Blok zijn bloemen als persoonlijkheden. Zijn werk overstijgt productfotografie. Dit zijn portretten, bijvoorbeeld van een trotse tulp of een narcis die brutaal de lens in blikt.

Intiem en sensueel

Dudok de Groot vroeg twee hedendaagse schilders te reageren op Bloks bloemen. Ina van Zyl selecteerde foto’s van zogeheten ‘enkelingen’ en dat sluit aan bij haar eigen oeuvre waarin ze meestal inzoomt op een enkel voorwerp: schoen, roomsoes, teen. Van Zyls doeken zijn intiem en niet zelden sensueel. Dat geldt ook voor haar bloemen, die iets ontegenzeggelijk vlezigs hebben. Tegenover Bloks fiere tulp zet zij er een waarvan de stengel doorbuigt onder het gewicht van zijn zware kop.

Waar Van Zyl voor detail gaat, kiest Eva Räder voor de totaalindruk. Stengels en bloemen vloeien in elkaar over, hier en daar fladdert een vlinder of kruipt een geleedpotige die ook een grillige tak met stekels kan zijn. Räder trekt het onderwerp van Blok, die met zijn fotografische middelen beperkter is qua expressionistische losheid, ­volledig de verfwereld binnen.

Let it blossom II

Van Eva Räder, Leendert Blok, Ina van Zyl
Waar Galerie Dudok de Groot, Tweede Laurierdwarsstraat 1-3
Te zien t/m 28 augustus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden