PlusBoekrecensie

Biografie koningin Elizabeth II staat vol curieuze details

Honderden openbare verplichtingen heeft koningin Elizabeth elk jaar.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Je zou kunnen denken dat Engeland de laatste jaren platgegooid wordt met films en boeken over het koningshuis omdat prinses Margaret, Lady Diana, prins Charles en niet te vergeten prins Andrew er een zooitje van maakten en er dus veel te vertellen valt. Maar misschien worden The Queen en The Crown zo gretig bekeken en de talloze royalty-biografieën gelezen, omdat andere Britse instituties – de politiek voorop – er een nog grotere puinhoop van maken. En dan is er altijd één die continuïteit en rust brengt: koningin Elizabeth.

Van de biografie van Elizabeth, geschreven door de Amerikaanse biograaf Sally Bedell Smith leren we hoe de Britse koningin al vanaf 1952 zonder noemenswaardige problemen op de troon kan zitten. Bedell Smith interviewde honderden mensen, reisde naar vele plaatsen waar ook de koningin haar neus liet zien en is niet te beroerd om vele archieven door te snuffelen. En bovenal: ze weet met veel stilistisch vernuft een verhaal te vertellen.

Hoewel Elizabeth maar 1,63 meter lang is, straalt ze een immens gezag uit. Ze leest alles, inclusief de giftige Britse tabloids, maar zal nooit haar mening openbaar maken. Al heeft ze wel meermaals laten blijken dat van de zestien premiers die onder haar diende, de eerste, Winston Churchill, een speciaal plekje in haar hart heeft.

Nieuwe tijdsgeest

Ze trouwde in 1947 met prins Philip. Tijdens een tussenstop in Kenia op een reis naar Australië in 1952, hoorde ze dat Edward VI, de door haar aanbeden vader, overleden was. Vanaf dat moment was ze koningin.

Er veranderde veel aan de monarchie, al was het alleen maar dat de televisie haar intrede deed en het koninklijk huis moest nadenken over elke stap die gezet werd. Elizabeth voelde de nieuwe tijdsgeest goed aan en geleidelijk wist ze de monarchie aan te passen. Al wist ze ook dat ondoorgrondelijkheid en geheimzinnigheid oude tradities in stand houden. Het is als het vertrouwde rood met geel en groen etiket van het zeer Britse potje Marmite. Maar als je een potje van vijftig jaar geleden naast een exemplaar van vandaag zet, zie je wel degelijk verschillen.

Deze biografie staat vol curieuze details. We weten nu dat in Elizabeths naam de eerste zestig jaar van haar koningschap 403.500 onderscheidingen zijn uitgereikt, waarvan 610 door haar persoonlijk. Dat ze elk jaar honderden openbare verplichtingen heeft, soms wel meer dan vijfhonderd. Het helpt haar zeer dat ze nooit tijdens zo’n ceremonie naar de wc hoeft: ‘Hare Majesteit kan het acht uur ophouden.’

De Engelstalige versie van deze biografie werd gepubliceerd ruim voordat prins Andrew in een BBC-interview beweerde dat hij geen seks had gehad tijdens een door Jeffrey Epstein georganiseerd feestje. Een meisje beweerde dat zij met de zweterige Andrew in bed had gelegen. Andrew onthulde dat hij in die tijd ‘niet kon zweten’. In de biografie van zijn moeder staat dat Elizabeth ook niet kan zweten, zelfs niet als ze met een hermelijnen mantel een defilé afneemt.

Diana

Één kwestie deed het Britse koningshuis op zijn grondvesten trillen: Diana. Haar huwelijk met Charles was vanaf het begin slecht. Charles begon een verhouding met zijn oude liefde Camilla Parker Bowles. In een interview deed Diana de beroemd geworden uitspraak dat ze met zijn drieën waren in haar huwelijk. Voor het gemak vergat ze te melden dat zij er inmiddels ook minnaars op nahield.

Diana was ongelooflijk populair, ze schudde leprapatiënten de hand, bezocht aidsklinieken en ging de dansvloer op met John Travolta. Toen Diana in 1997 verongelukte bij een verkeersongeluk in Parijs, kwam er een ongekende reactie in Londen op gang.

Aanvankelijk weigerde de koningin openlijk te reageren of zelfs maar de vlag op Buckingham Palace halfstok te hangen. Peilingen gaven aan dat de steun voor het koningshuis zowat met het uur daalde. Bedell Smith laat ook de andere kant van het verhaal zien, hoe Elizabeth achter de schermen wel degelijk voor haar voormalige schoondochter is opgekomen. Zo bood ze Diana de gelegenheid haar koninklijke titel te behouden na haar scheiding. Een aanbod dat ze weigerde overigens.

De koningin is nu 94 jaar oud. Elke dag dat zij nog leeft, wordt de kans dat prins Charles ooit de troon zal bestijgen kleiner. Temeer omdat Elizabeth op allerlei subtiele manieren heeft laten blijken dat zij de voorkeur geeft aan Prins William, Charles oudste zoon, en zijn vrouw Kate Middleton als opvolgend koningspaar. Het plan voor de opvolging ligt al klaar, onder de codenaam London Bridge. Niet voor niets is voor deze naam gekozen, want Charles is bijna 72 jaar en dient hoogstens als een bruggetje naar het koningschap van zijn zoon William.

Continuïteit gewaarborgd.

Sally Bedell Smith, Koningin Elizabeth II – De biografie vertaald door ­Marjolein Hazelzet en Annemie de Vries. €42,99, 693 blz.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden