Plus Boekrecensie

Biograaf Robert Caro wil alles weten, bewijst Working

Johnson en Martin Luther King schudden elkaar de hand na het tekenen van de wet die zwarten gelijke rechten geeft. Beeld Getty Images

Al 43 jaar lang werkt Robert Caro aan zijn biografie van de Amerikaanse president Lyndon B. Johnson. Vier dikke delen van The Years of Lyndon Johnson liggen in de boekhandel, aan het vijfde en laatste deel wordt gewerkt. Tussendoor heeft Caro nu een boek gepubliceerd over zichzelf als biograaf. Hij wil niet dat we Working zijn memoires noemen, want die hoopt hij ooit nog te schrijven. Zijn fans maken zich echter zorgen. Working is een prachtig boek, maar gaat de bijna 84-jarige Caro dat vijfde deel van de Johnsonbiografie ooit voltooien?

Die vraag wordt des te prangender nu we lezen hoe Caro werkt. Zijn eerste boek ging over de New Yorkse projectontwikkelaar Robert ­Moses. Als jonge journalist kwam Caro tot het inzicht dat er veel gepraat wordt over nieuwe wegen, bruggen en andere publieke werken door gekozen functionarissen, burgemeesters en andere overheidsdienaren. Tegelijkertijd zijn er mensen zoals Moses, niet gekozen, stinkend rijk, die decennialang bepalen waar en hoeveel wegen en bruggen er worden gebouwd. Hij besloot een boek over Moses te schrijven.

Op de krant had zijn chef hem gezegd dat er maar één manier was om een goed verhaal te schrijven: ga naar archieven en ‘turn every ­page’. Dat deed Caro dan ook, hij nam ontslag en stak zeven jaar in het raadplegen van archieven en interviews met honderden mensen over de projecten van Moses. In het resultaat, The Power Broker (1974), zat in feite 14 jaar, want ­Caro werkt altijd met zijn vrouw Ina Sloshberg.

Woonwijk

Caro ontdekte dat Moses zich lang geleden had laten omkopen door iemand die zijn golfbaan liever niet verplaatste. Moses pakte het geld aan en veranderde de plannen voor een autoweg, zodat die door een woonwijk liep en 50.000 mensen hun huis uit moesten.

De hoofdstukken in Working over Moses zijn een lange ode aan onderzoeksjournalistiek en aan vasthoudendheid en menselijkheid. Zijn tijdrovende onderzoek leidde tot zulke armoede dat Ina achter zijn rug om hun huis verkocht. Toen het boek van 1300 pagina’s er eindelijk was, glipte Caro op een avond de werkruimte voor schrijvers binnen van de New Yorkse Public Library. Dat is een grote kamer met op enkele boekenplanken belangrijke titels waar jonge auteurs iets van kunnen leren. Hij keek: zou The Power Broker er staan? Ja. ‘That was the place, of all places, where it belonged.’

32 miljoen bladzijden

The Power Broker was een uitstekende voor­bereiding op het Lyndon Johnsonproject, al moest Caro hier het principe van turn every ­page laten varen. Alleen al in de presidentiële bibliotheek in Johnsons geboorteplaats Stonewall in Texas liggen naar schatting 32 miljoen bladzijden aan archiefmateriaal. Daar zitten niet de documenten bij waaruit blijkt dat Johnson in zijn jonge jaren als afgevaardigde voor de staat Texas en vanaf 1947 als senator geld van zakenlui accepteerde in ruil voor gunsten (ook weer bouwprojecten).

De waarde van de Johnsonbiografie is niet zozeer het verhaal hoe de vicepresident na de moord op John F. Kennedy van de ene dag op de andere president werd en dat bijna zes jaar bleef, maar eerder de kennis over het gecompliceerde karakter van deze Texaan. Caro woonde met zijn vrouw drie jaar in het 323 inwoners tellende Stonewall om Johnsons achtergrond beter te begrijpen.

President Johnson was bepaald geen mensenrechtenactivist. Toch loodste hij, die eerder zelfs steun weigerde aan een antilynchwet, meteen aan het begin van zijn termijn de Civil Rights Act door de Senaat. ‘We praten nu al ruim honderd jaar over gelijke rechten voor ­iedereen,’ zei Johnson, ‘It is time now to write the next chapter, and to write it in the book of law.’ Martin Luther King hoorde de toespraak en barstte in tranen uit.

Caro interviewde de twee politieke assistenten die met Johnson in de limousine naar het Congres reden. Wat hoorden jullie? bleef Caro aandringen. ‘Nou niks, want Johnson zat zijn speech voor te bereiden.’ Ja, maar wat hoorden jullie? De twee raakten geïrriteerd, ze hadden het al zo vaak verteld; ze hoorden niets tijdens de rit. Na lang aandringen kwam er toch wat: de demonstranten voor het Witte Huis die leuzen schreeuwden over gelijke berechtiging. ‘Dus de president moet dat ook gehoord hebben?’ Ja natuurlijk, was het antwoord, maar hij zei niks. Working, dat jammer genoeg geen personen­register bevat, staat vol met dit soort verhalen waar elke biograaf iets van kan leren.

Om te weten waarom Johnson als jonge medewerker van een senator in de jaren dertig elk jaargetijde een andere route liep van zijn hotel naar Capital Hill, het laatste stukje meestal hollend, moet u zelf The Path to Power. The Years of Lyndon Johnson I maar lezen. Te ingewikkeld om hier samen te vatten. Deze passages zijn de indrukwekkendste die ik ooit in een biografie gelezen heb. Het is niet vreemd dat er een Robert Caro Prize bestaat voor ‘Literary Excellence in the Writing of History’.

Working. Beeld Robert A. Caro

Non-fictie

Robert A. Caro - Working: ­researching, interviewing, writing
The Bodley Head, €26,99
207 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden