PlusExclusief

Bij Ongehoord Nederland! is kwetsen een burgerplicht, tenzij het Arnold Karskens niet bevalt

Arnold Karskens Beeld Sjoukje Bierma
Arnold KarskensBeeld Sjoukje Bierma

De nieuwe omroep Ongehoord Nederland! wil een vrijplaats zijn voor meningen die elders niet aan bod komen. Achter de schermen woedt een richtingenstrijd over waar de grenzen van de vrijheid van meningsuiting liggen. Is kwetsen wel een burgerplicht?

Bas Soetenhorst en Roelf Jan Duin

Een omroepvereniging voor ‘vrije geesten en dus voor vrijheid van meningsuiting,’ zo omschrijft omroep Ongehoord Nederland! (ON!) zichzelf in zijn statuten. Ook statutair vastgelegd: ‘gekwetst zijn’ (kan) nooit een argument zijn om die vrijheid, essentieel voor ons land, te beperken’. ON! stelt zichzelf bovendien ten doel de ‘opiniehegemonie in dit land te doorbreken’ en ‘een vrije stem te zijn in een verkrampt zelfcensurerend systeem’.

En dus was Bernadette de Wit zich van geen kwaad bewust toen zij vorig jaar, vlak na de moord op de Franse leraar Samuel Paty door een radicale moslim, Mohammedcartoons zette bij twee columns van publicist David Pinto en Jason Walters (ex-lid van de Hofstadgroep, nu radicaliseringsexpert). De Wit was eindredacteur van de website van ON!, toen nog een omroep in oprichting, en in de veronderstelling dat tekeningen van de profeet – van Gregorius Nekschot en een buitenlandse cartoonist – pasten als illustraties.

Een paar uur later hing Arnold Karskens aan de lijn, de initiator, voorzitter en hoofdredacteur van ON!. De Wit: “Hij was in paniek. Die tekeningen moesten onmiddellijk van de site af, riep hij. ‘We lopen te veel risico.’ Ik zei dat hij het zelf maar moest doen. Toen heeft hij ze vervangen door idyllische plaatjes uit een islamitische kalender, van twee minaretten bij ondergaande zon, en van een zandmoskee. Ook kwam er een disclaimer bij, waarin stond dat Jason Walters niet gelieerd was aan ON! Ik vond het belachelijk, Jason en David ook.”

Zowel Pinto als Walters bevestigt indertijd door De Wit te zijn geïnformeerd over de verwijderde cartoons. Pinto zegt nog per mail te hebben geprotesteerd bij Karskens, maar nooit een reactie te hebben gekregen. De kalenderplaatjes prijken nog altijd boven de twee columns, de disclaimer werd verwijderd na protesten van De Wit, die kort daarna vertrok bij ON!.

Kwetsen = burgerplicht

Het voorval is exemplarisch voor de richtingenstrijd die woedt binnen ON!. Uit gesprekken met mensen die de afgelopen twee jaar nauw betrokken waren bij hun project rijst het beeld van een groep vrijbuiters die niet alleen de buitenwereld, maar ook elkaar voortdurend de maat neemt.

‘Kwetsen = burgerplicht in policor tijden’ staat in de Twitterbio van Peter Vlemmix, filmmaker en bestuurslid van ON! Maar hoe ver reikt die plicht? Al sinds de oprichting, zo’n twee jaar geleden, worstelt de rebellenclub van voormalig oorlogsverslaggever Karskens met de vraag welke ongehoorde meningen wel en welke niet een podium verdienen. Mogen Holocaustontkenners aan bod komen? Racisten, antisemieten? Virus- en vaccinontkenners? Dient ON! als spreekbuis voor partijen aan de flanken van het politieke spectrum, of mogen ook middenpartijen hun zegje doen? Hoeveel ruimte is er voor spiritualiteit en occultisme? Kortom, hoe absoluut is de zo heilig verklaarde vrijheid van meningsuiting binnen de nieuwe omroep?

Tekst gaat verder onder de video

Vanaf 1 januari treedt ON! toe tot het publiek bestel, een stap die zowel in Den Haag als in Hilversum met argusogen wordt gevolgd. De vrees is dat ON! zich niet houdt aan journalistieke mores, desinformatie verspreidt en de polarisatie vergroot. Demissionair minister Arie Slob (Media) wil het in de toekomst voor nieuwkomers lastiger maken om aspirant-omroep te worden, maar voor ON! (en voor Omroep Zwart) zal dat geen gevolgen hebben. Nadat de benodigde 50.000 leden werden verzameld, zagen achtereenvolgens het Commissariaat voor de Media, de Raad voor Cultuur, de NPO en Slob geen formele gronden om ON! te weren. Na een tumultueus onderhandelingsproces, waarbij Karskens dreigde met een een kort geding, mag ON! straks twee keer per week een middagtalkshow maken.

Tegen de stroom in

Schrijver en journalist Hans Moll, oud-redacteur van NRC Handelsblad, was er vanaf het prille begin bij. “Joost Niemöller nodigde me uit in een café in Amsterdam-Noord, Arnold was er ook. Mooie eigenheimers die altijd tegen de stroom ingaan. Als je van de MSM (mainstream media) geen correlatie mag leggen tussen ras en IQ, doet Joost het wel. Ze vroegen of ik wilde helpen met het opzetten van een omroep. Hun enthousiasme was onstuitbaar.” En dus zegde Moll toe, om kort daarna weer af te haken. “Het contact verwaterde. Ik kreeg met Joost ook onenigheid over David Irving. Een antisemitische charlatan in mijn ogen, een echte historicus in die van Joost.”

Ook aanwezig in de begintijd: Pepijn van Houwelingen, inmiddels Kamerlid voor Forum voor Democratie, die onlangs ophef veroorzaakte met zijn dreigement over naderende tribunalen, regisseur en (scenario)schrijver Haye van der Heyden en voormalig VVD-Kamerlid Ybeltje Berckmoes. Aanvankelijk mocht ze van Karskens filmpjes maken over spiritualiteit, maar een ‘interview’ met Pim Fortuyn via een medium was een brug te ver: Berckmoes verliet ON! in mei 2020.

Datzelfde deed Niemöller; hij was het oneens met Karskens’ (nadien ingetrokken) dreigement met een rechtszaak tegen een comedian vanwege een satirisch filmpje over ON!. Een principiële zaak: volgens hem moet een omroep die alle geluiden aan bod wil laten komen, openstaan voor tegengeluiden.

Holocaustontkenning

Het was ook een optelsom, aldus Niemöller. “Ik ben nog steeds goed met Arnold, maar om met hem samen te werken is lastig. Hij zat erg op de autoriteitsstoel: ik beslis. Dan zei ik: ‘Dat gaat zo niet, Arnold, er moet een meerderheid zijn.’ Als anderen aan het woord waren, verveelde hij zich snel. Hoe lang heb je zin daar bij te zitten?”

null Beeld ANP / Robin Utrecht
Beeld ANP / Robin Utrecht

Maar ook de exit van Haye van der Heyden, een paar weken eerder, zat Niemöller niet lekker. Die moest weg vanwege zijn standpunt over Holocaustontkenners, van meet af aan een potentiële splijtzwam. Niemöller: “Haye vond, net als ik, dat alles gezegd kon worden, anders moet je je niet Ongehoord noemen. Dan moet er dus ook ruimte zijn voor enigszins onderbouwde meningen over pedofilie en ontkenning van de Holocaust. Bij de Holocaust zei Arnold meteen dat-ie dat niet vond kunnen.”

Toen Van der Heyden in een radio-interview zijn standpunt verkondigde, moest ook hij het veld ruimen bij de omroep. Van Moll had dat niet gehoeven. “Ik zag me al voor de camera Holocaustrelativerende of -ontkennende moslims het vuur na aan de schenen leggen. Laat maar zien wat voor onzin in die kringen leeft. Maar Arnold wilde geen intern debat over het conflict. Ik kreeg de indruk dat Arnold een satraappositie (heerszuchtig iemand - red.) was gaan innemen.”

Zwarte Pietenjournaal

Ondanks de uittocht en de onderlinge meningsverschillen plaatst ON! een onafgebroken stroom aan filmpjes op YouTube. Die geven een beeld van wat vanaf 2022 te verwachten valt op de NPO: ON! schopt tegen alles aan wat ‘politiek correct’ is, is anti-EU, antimigratie en anti- ‘klimaathysterie’.

De afgelopen weken zond ON!, net als vorig jaar, het Zwarte Pietenjournaal uit, waarin onder anderen Geert Wilders en Thierry Baudet figureerden. De banden met de PVV en Forum voor Democratie (FvD)zijn innig: Wilders en Baudet riepen hun achterban op lid te worden van ON! en in het merendeel van de filmpjes uit de Tweede Kamer komen politici van beide partijen aan het woord. Na het vertrek van Taco Dankers, wegens beschuldigingen van antisemitisme, is ON! in zijn korte bestaan toe aan de derde voorzitter van de raad van toezicht, Gert Jan Mulder, die te boek staat als groot bewonderaar van Geert Wilders en fel anti-islam is.

Tekst gaat door onder het filmpje

Bezien vanuit ON! bewijst de rel rond de tribunalen waarmee Pepijn van Houwelingen in een Kamerdebat schermde het eigen bestaansrecht. In de nasleep werd Van Houwelingen geweerd bij de publieke omroep. Mensen die anderen bedreigen zijn niet welkom, zei OP1-presentator Charles Groenhuijsen. Van Houwelingen kon wel terecht bij ON!. “Bij u, voor het eerst, kunnen wij ons verhaal doen,” zei hij daar. “Daarom is het zo belangrijk dat Ongehoord Nederland! in het bestel komt.”

Zelfs stagiairs vinden lukt niet

Maar de radicalisering van Forumleider Baudet en zijn complottheorieën over corona plaatsen ON! voor een nieuw dilemma. De omroep doet verslag van de vele demonstraties van tegenstanders van het coronabeleid, maar gaat niet volledig mee in de antivaxretoriek van FvD. Bij vacatures die ON! plaatst, wordt benadrukt dat iedereen welkom is: ‘Of je wel of niet tegen Covid-19 bent gevaccineerd, interesseert ons niet. Wij sluiten niemand uit.’ Toch is ook corona een splijtzwam. “Uiteindelijk was de discrepantie tussen wat ik wilde en dat militante wappiegelazer van ze te groot,” zegt een vertrokken programmamaker die anoniem wil blijven. “Hun stiel is keihard: alles is slecht, alleen Baudet en Wilders deugen.”

Het werven van ervaren omroepmedewerkers is een probleem, vertelt deze bron. “Zelfs het vinden van geschikte stagiairs lukt niet. Alle buitenproducenten en schrijvers die ik heb gesproken zeiden: voor die club ga ik niet werken.” Terwijl ze hulp van buitenaf goed kunnen gebruiken, zegt Emiel Neervoort, ceo van Tuvalu, een producent van televisieprogramma’s. “Het niveau is belabberd, afgaande op het Zwarte Pietenjournaal.

De animo onder producenten om voor ON! programma’s te maken is niet groot, maar er is geen cordon sanitaire, verzekert Neervoort. “De normen en waarden van ON! passen niet bij de onze, dus ik denk niet dat we snel voor ze zullen werken. Maar als ze aankloppen met een programma-idee dat ongehoorden een podium geeft, wil ik ze uiteraard aanhoren.”

Niemöller denkt dat het wel goed komt: “Arnold is pragmatischer dan ik. In die zin is hij veel geschikter om een omroep te leiden. Bindend vermogen? Op den duur heeft ie dat wel. Je moet Arnolds respect verdienen. Dat kan als je keihard werkt en dingen neerzet die hij steunt.”

Voor dit artikel is meermaals contact gezocht met voorzitter Arnold Karskens en medebestuurder Peter Vlemmix. Zij reageerden niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden