PlusAchtergrond

Bij het Mahler Festival Online mag je gewoon door het concert kletsen

Het Mahlerfeest in 1995 zou nooit overtroffen worden, werd gezegd. Alsof het zo moest zijn, ging een herhaling in 2020 niet door vanwege corona. Het online alternatief dat in allerijl werd opgetuigd is misschien wel het begin van een nieuwe concertvorm.

Beeld ANP

Steeds zoeter worden ze, de herinneringen aan het Mahlerfeest van 1995. Toporkesten, geleid door topdirigenten, speelden toen tussen 1 en 16 mei al het symfonische werk van Gustav Mahler in het Concertgebouw. Bernard Haitink dirigeerde het Concertgebouworkest in de Tweede symfonie en de Wiener Philharmoniker in de Derde. Claudio Abbado ontfermde zich met zijn Berliner Philharmoniker over de Vijfde en de Negende. Riccardo Chailly sloot met zijn Concertgebouworkest het festival af met de Achtste. 

Al deze ervaringen staan in het geheugen gekerfd en winnen aan diepte in het besef dat Abbado inmiddels is overleden en Haitink de baton voorgoed heeft neergelegd. Wie er toen bij was, kan er nu over opscheppen.

Het was daarom niet vreemd dat Martijn Sanders, de toenmalige directeur van het Concertgebouw en de verantwoordelijke organisator op 17 mei 1995, daags na het slotakkoord van Mahlers Achtste euforisch zei: “Dit Mahlerfeest is onherhaalbaar. Het zou alleen maar een slap aftreksel van het feest in 1995 kunnen zijn, waarmee je afbreuk doet aan het origineel.”

Hoe profetisch die woorden zouden zijn, kon hij niet bevroeden.

Alles geannuleerd

In 1995 was Simon Reinink, die Sanders in 2006 zou opvolgen, 28 jaar. Grote kans dat hij het citaat van zijn voorganger nooit heeft gelezen. In elk geval besloot hij zich er niks van aan te trekken. 

In 2013 begon Reinink onverdroten aan de voorbereidingen van een Mahler Festival 2020, ter viering van Mengelbergs Mahlerfeest, dan een eeuw geleden. Hij nodigde behalve het Concertgebouworkest, het Berliner en het Wiener Philharmoniker ook het New York Philharmonic uit, en zou daarmee voor het eerst in de geschiedenis alle orkesten samenbrengen die Mahler ooit zelf nog had gedirigeerd. Als extra toevoeging zou ook het Boedapest Festival Orkest met Ivan Fischer komen ­– Reinink is een groot bewonderaar van dirigent en ensemble – en het Gustav Mahler Jugend Orchester.

De muziek zou van 8 tot en met 16 mei in chronologische volgorde worden uitgevoerd. De passe-partouts waren in een mum van tijd uitverkocht. Om te garanderen dat nog veel meer mensen de muziek van Mahler zouden kunnen meebeleven, zou Reinink een paviljoen op het Museumplein laten bouwen.

En toen kwam Covid-19. Alles werd geannuleerd.

In allerijl werd een alternatief bedacht: het Mahler Festival Online, dat zou bestaan uit gestreamde hd-registraties van alle symfonieën, de meeste uit 2010 en 2011, toen het Concertgebouworkest verspreid over twee seizoenen een Mahlercyclus speelde om de 150ste geboortedag (2010) en de 100ste sterfdag (2011) van de componist te gedenken.

Mahlerfans van over de hele wereld zitten nu dagelijks vanaf 20.30 uur helemaal gratis naar die streams te kijken (of kijken het later terug) op Youtube of Facebook, om zo in hun huiskamer hun eigen Mahlerfeest te vieren. Wie zich bij hen voegt, verbaast zich wellicht over het geringe aantal kijkers, dat elke avond rond de 600-700 schommelt. 

Kletsen in de concertzaal

Het aardige van de streams op Youtube is de chatmogelijkheid, waar door de mahlerianen gretig gebruik van wordt gemaakt. Is praten door de muziek heen in het Concertgebouw bijna een reden voor standrechtelijke executie, online wordt er onophoudelijk gekletst.

Hi from Korea!’

Greetings from Tennessee!’

Soms ontstaat pure, abstracte poëzie: ‘It’s 00:18 am in India, but this is Mahler 5.’

Inhoudelijker discussies zijn er ook, maar wat bovenal ontroert, is de sfeer van gevoelde saamhorigheid, van een gedeelde muziekliefde. De botte agressie van Twitter is hier ver weg. ‘Wat leuk om met je buren te kunnen praten. Beter dan in je eentje naar Youtube te luisteren,’ schreef iemand.

Misschien is dit wel het begin van een nieuwe concertvorm. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden