PlusInterview

Bharatanatyam: nieuwe generatie verlegt grenzen van oude dansvorm

Poernima Gobardhan is een van de jonge dansers die op het India Dans Festival laten zien dat een nieuwe generatie de grenzen van eeuwenoude dansvormen als bharatanatyam verlegt.

Poernima Gobardhan in Mātā. Beeld Sunny Jagesar

Dat is wat ik wil, dacht Poernima Gobardhan toen ze zes jaar was en een voorstelling eigentijdse Indiase dans zag. Tot die tijd zat Gobardhan (Den Haag, 1992) op paardrijden en op turnen.

“Het klinkt misschien vreemd. Omdat ik Hindoestaans ben zou je denken dat Indiase dans iets vanzelfsprekends was, maar mijn ouders hebben mij en mijn zussen zo Nederlands mogelijk opgevoed. Dankzij de voorstelling die ik voorafgaand aan een van mijn turnwedstrijden zag, kwam ik eigenlijk voor het eerst in aan­raking met Indiase dans.”

Eeuwenoude codes

Gobardhan startte met lessen bharatanatyam in Den Haag, van tijd tot tijd gecombineerd met een workshop westerse moderne dans. “Gaandeweg kwam ik erachter dat die eigentijdse variant van Indiase dans mooi was en interessant, maar ik toch iets meer voelde voor de klassieke dans. Op advies van mijn docent ben ik toen naar India gereisd. Als je daar bent, ontdek je hoe onuitputtelijk die cultuur is. De dans zelf, maar ook de muziek, de poëtische teksten. En die tempels: mind-blowing!”

“Bharatanatyam is natuurlijk een dansvorm die erg geïnstitutionaliseerd is. De meeste docenten houden vast aan de eeuwenoude codes. Maar je hebt er ook hele hippe bij: die doen een vorm van dans waar ze zelf blij van worden. Van allebei heb ik veel geleerd.”

Bollywoodstijl

Inmiddels heeft Gobardhan zelf een dansschool, waar naast lessen bharatanatyam ook Bollywoodstijl, belly dance en flamenco op het programma staan. “Vanuit dat lesgeven is het dans maken organisch ontstaan – ik begon met korte choreografieën voor mijn lessen. Ik was vijftien, jong en rebels en voelde me gevangen in die klassieke regels. Om ervan af te komen deed ik een tijd alles gewoon expres anders. Toen ik zelf weer meer ging dansen, wilde ik toch weer een beetje terugkeren naar de klassieke uitvoering. Nu zie ik daarin oneindig veel mogelijk­heden.”

Onderzoeken

Wat helpt bij het vinden van thema’s voor eigen choreografieën is Gobardhans verlangen om dingen te onderzoeken. Daarom volgde ze ook een studie theaterwetenschap in Amsterdam en verdiepte ze zich na een reis naar Bali in de verschillende manieren van omgaan met de dood.

“Op Bali geven ze de dood een heel prominente plek binnen het leven, terwijl wij in onze westerse samenleving terughoudend zijn om erover te spreken. Dat verschil vind ik interessant. Die tegenstelling tussen westers en oosters vormt in mijn leven en werk een rode draad. Ik ben op zoek naar andere verhalen.”

Voor Mātā, de solo die Gobardhan twee jaar geleden maakte en waarvan tijdens het festival een registratie via internet te zien is, vormt het verhaal van de hindoe-moedergodin Durga het vertrekpunt.

“Voor mij representeert Durga de dualiteit van het vrouw-zijn. Ze kan zich in een totaal harmonieuze staat bevinden, maar ze heeft ook een heel andere kant waarmee ze strijdt voor rechtvaardigheid. Zo kiest ze voor zichzelf. Wat betekent vrouw-zijn voor mij, dat is de vraag die ik in Mātā stel.”

Gelijkgestemden

“Er wordt heel veel voor vrouwen ­bedacht in deze tijd: we moeten er zo uitzien, we moeten dit denken en dat doen. In mijn solo zoek ik naar een antwoord op de vraag wat ik er zelf van vind – hoe ga ik de strijd met al die verwachtingen aan? Uiteindelijk gaat mijn dans over menselijkheid in ons allemaal, compleet met vrouwelijke en mannelijke kanten.”

Het valt niet mee om gelijkgestemden te ­vinden, zegt Gobardhan, aangezien het geen uitgestippeld pad is dat ze volgt. Wat dat betreft was het verblijf in de studio’s van de wereld­beroemde Brits-Bengaalse choreograaf Akram Khan een verademing. Ze zag dat in zijn repetities kathak, martial arts, moderne en urban dans samenkomen.

“De term ‘eigentijdse Indiase dans’ is natuurlijk een herkenbaar label als mensen ­vragen wat ik doe. Maar inmiddels is die ook wel een beetje achterhaald. Het westerse beeld van Indiase dans komt te veel voort uit koloniale ­relaties en het idee van het exotische. Wat ik doe gaat over universele thema’s. Ik maak gewoon dans. Op mijn eigen manier.”

India Dans Festival 9-23/5, online via indiadansfestival.nl

Mātā, Poernima Gobardhan, 22/5, 20.00 uur. 

Ook te zien tijdens India Dans Festival

The Story of Bhama Kalapan (dansvertelling)

Zes jaar geleden verscheen het eerste album met eigen songs van de Amerikaanse Bhavana Reddy, maar ze is ook een bejubeld vertolkster van de klassieke Indiase kuchipudidans. Van haar is The Story of Bhama Kalapan te zien: een klassiek dansdrama uit de Hindoeliteratuur over Satyabhama, de derde gemalin van de god Krishna. Kijkers kunnen na afloop vragen stellen aan Reddy via Facebook.
12 mei, 20.00 uur

Shai (dansfilm)

De première van de nieuwe choreografie van de Nederlandse hiphop­vernieuwer en rijzende ster Shailesh Bahoran is verplaatst naar 29 september. Eerdere voorstellingen als Ignite, Aghori en Redo, Bahorans solo voor danser Redouan Ait Chitt, kregen veel bijval. Nu is de dansfilm Shai te zien, die hij in 2017 met regisseur Shueti maakte over de impact van je roots op je leven.
15 mei, 20.00 uur

Company of Elders (workshop)

De Britse choreograaf en filmmaker Seeta Patel maakte een succesvolle eigen versie van Le sacre du printemps, die helaas niet meer live gepresenteerd kan worden in Theater Korzo. Wel is op het festival een korte documentaire over het maakproces te zien. En: een door Patel ontwikkelde workshop bharatanatyam voor oudere dansers. Daarin komen voetenwerk, handgebaren en gezichts­uitdrukkingen van de klassieke Indiase dansvorm aan de orde.
19 mei, 9.00 uur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden