Betwijfeld Zelfportret (1889) van Noors museum blijkt een echte Van Gogh

Het zelfportret uit 1889 is volgens het Van Gogh Museum toch een echte Van Gogh.Beeld Nasjonalmuseet Oslo

Een zelfportret van Vincent van Gogh dat jarenlang beschouwd werd als een vervalsing, blijkt toch authentiek. Dat concludeert het Van Gogh Museum na onderzoek van het schilderij uit de collectie van het Nasjonalmuseet Oslo. Het schilderij blijkt gemaakt tijdens zijn eerste psychose in de inrichting in Saint-Remy (1889).

De authenticiteit van het werk werd geruime tijd in twijfel getrokken maar na uitgebreid technisch en stilistisch onderzoek is Louis van Tilborgh, senior onderzoeker van het Van Gogh Museum, tot deze conclusie gekomen. Van Gogh maakte het zelfportret in de inrichting te Saint-Rémy in de late zomer van 1889, aan het eind van zijn eerste, zware psychose. Vooralsnog is dit het enige werk waarvan bekend is dat hij het tijdens een psychose schilderde.

Het zelfportret werd in 1910 door het Nasjonalmuseet in Oslo aangekocht en was daarmee het eerste zelfportret van Van Gogh in een openbare collectie. Ondanks deze vroege verwerving werd sinds 1970 openlijk aan de echtheid van het werk getwijfeld. De herkomstgeschiedenis was niet volledig en ook qua stijl en kleur werd het werk niet als karakteristiek voor Van Gogh gezien. Over de exacte ontstaansdatum bestond onder kenners evenmin eenduidigheid. Arles, maar ook Saint-Rémy-de-Provence en Auvers-sur-Oise werden genoemd als ontstaansplek.

Neerslachtig

Van Gogh heeft zichzelf afgebeeld met licht gebogen hoofd en het lichaam iets weggedraaid. De zijdelingse, schuwe blik is goed herkenbaar en komt vaak voor bij patiënten met psychotische en depressieve trekken. Zijn gelaat heeft een levenloze, neerslachtige expressie die wordt versterkt door de overheersend mistroostige, bruingroene tint. 

Van Tilborgh: ‘Hoe bang Van Gogh destijds ook was om te erkennen dat hij nu in dezelfde toestand verkeerde als zijn medebewoners in de inrichting, waarschijnlijk maakte hij het portret om te kunnen berusten in wat hij in de spiegel zag, namelijk iemand die hij niet wilde zijn, maar wel was. Het is mede daarom een bijzonder, vermoedelijk therapeutisch werk, het enige waarvan we zeker weten dat Van Gogh het maakte tijdens een psychose.’ 

Zelfportret (1889) is momenteel te zien in het Van Gogh, op de derde verdieping. Vanaf 21 februari is het onderdeel van de tentoonstelling In the Picture, die draait om kunstenaarsportretten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden