Plus

Best bewaarde geheim van de stad wordt iets minder geheim

Museum Ons' Lieve Heer op Solder bestaat 130 jaar. Pronkstuk van het museum aan de Oudezijds Voorburgwal is nog steeds de voormalige katholieke schuilkerk uit de zeventiende eeuw.

Alleen de schuilkerk laten zien is niet meer genoeg om stromen bezoekers te trekken. Beeld Arjan Bronkhorst

In een film over de geschiedenis van het museum wordt Ons' Lieve Heer op Solder 'het best bewaarde geheim van Amsterdam' genoemd.

Om dat geheim minder geheim te houden werd afgelopen dinsdag feestelijk de naam van het museum op de voorgevel van het entreegebouw onthuld. Die naam ontbrak 130 jaar, 'uit respect en eer voor het gebouw, dat immers als schuilkerk diens deed'.

Natuurlijk is de naam ook op de gevel bevestigd om meer bezoekers te trekken, 'zodat ook zij het belangrijke en nog steeds actuele verhaal over (religieuze) tolerantie en diversiteit in de samenleving meekrijgen'.

Museum Ons' Lieve Heer op Solder bestaat uit twee panden aan de Oudezijds Voorburgwal. Nummer 40 is het historische pand met de voormalige schuilkerk, nummer 38 - gescheiden van nummer 40 door de Heintje Hoekssteeg, is het entreegebouw dat in 2015 in gebruik werd genomen. Via een onderdoorgang komen de bezoekers in het historische pand terecht.

In het entreegebouw is, speciaal vanwege het 130-jarige bestaan van het museum, een kleine tentoonstelling ingericht.

Birgit Büchner, sinds 2016 directeur, leidt rond. "Eigenlijk vieren we twee dingen. We laten zien hoe het er in een pand uit de zeventiende eeuw in Amsterdam aan toe ging. De bezoekers reizen terug naar de Gouden Eeuw. Wonen, werken, kerken, zo vatten wij dat samen."

"Maar het museum bestaat ook 130 jaar, en dat is ook een interessant verhaal. Want Ons' Lieve Heer op Solder is na het Rijksmuseum het oudste museum van Amsterdam."

De kleine tentoonstelling laat het ontstaan van het museum zien, en Büchner vertelt in het kort die geschiedenis. Van de Duitse katholieke koopman Jan Hartman die in 1661 het grachtenhuis en de twee achterliggende panden kocht en de zolders met elkaar verbond om daar een huiskerk te beginnen.

Een 'geheime' katholieke kerk, want de stad was protestants en openbare katholieke diensten waren officieel verboden.

Gedoogd
"Zolang van de buitenkant niet te zien was dat het een kerk was, werd de schuilkerk gedoogd. Met de bouw van de katholieke Sint Nicolaaskerk aan de Prins Hendrikkade in 1887 kwam de huiskerk na ruim 200 jaar leeg te staan. Een groep particulieren, de 'Amstelkring', die zich bezighield met de katholieke geschiedenis van de stad kocht het pand en is er meteen een museum begonnen."

Naast de film zijn onder meer de oprichtingsakte, inschrijvingsbiljetten voor een bijdrage voor aankoop (crowdfunding avant la lettre!), oude foto's, een altaarstuk, een affiche waarop de feestelijke opening op 24 april 1888 wordt aangekondigd, en een preekstoel uit 1780 te zien.

Maar ook Büchner weet dat alleen het laten zien van de huiskerk eigenlijk niet genoeg is. "We zijn begonnen als verzamelaars, maar we moeten ook verder kijken. We hebben een programma voor scholen, over tolerantie bijvoorbeeld, en we moeten nog meer op zoek gaan naar de maatschappelijke betekenis van het museum."

"Wat zegt deze plek over Amsterdam? En blijft iedereen maar op zijn eigen plek zitten, of moet je juist nu meer naar elkaar op zoek gaan? Dat zijn interessante vragen."

Trok het museum in 1888 nog maar 400 bezoekers er jaar, nu zijn dat er ruim 100.000. Buchner: "Veel Amsterdammers komen te weinig op plekken die te maken hebben met hun eigen stad of hun eigen geschiedenis. Dat is jammer. Maar ze zijn van harte welkom hier."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden