Plus Ten slotte

Bernardo Bertolucci (1941-2018): de man van The Last Emperor

Bernardo Bertolucci was een geniale en misschien wel net zo controversiële filmregisseur, omdat hij zijn mening en politieke overtuiging niet onder stoelen of banken stak.

Bernardo Bertolucci in 2004 Beeld GPD

"Ik heb weleens gezegd dat elke film voor een bepaalde periode in mijn leven staat. In Io e Te verschanst een 14-jarige eenzaat zich in het souterrain van zijn ouderlijk huis om pas aan het einde van de film weer naar buiten te komen."

"Je kunt dat gemakkelijk doortrekken: ik heb bijna drie jaar in de duisternis geleefd, vastgekluisterd aan mijn rolstoel. En ik ben er ook weer uitgekomen," vertelde de Italiaanse regisseur Bernardo Bertolucci in de zomer van 2012 in Het Parool, ter gelegenheid van de wereldpremière van Io e te ('jij en ik').

"Dat ik hier ben, bewijst dat ik nog steeds films kan maken. Dat is een bevrijdend gevoel. Drie jaar geleden was het zo goed als onmogelijk. Ik dacht werkelijk dat mijn filmende leven voorbij was."

Io e Te was Bertolucci's laatste speelfilm; maandagochtend is hij op 77-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van kanker.

Bertolucci werd geboren op 16 maart 1941 in Parma, als zoon van een lerares en dichter, filmcriticus en kunsthistoricus Attilio Bertolucci.

Met zijn debuutbundel In cerca del mistero ('op zoek naar het mysterie') won Bernardo Bertolucci in 1962 een van de belangrijkste literaire prijzen van Italië, de Premio Viareggio.

Vervolgens werd hij eerste assistent van filmregisseur Pier Paolo Pasolini; hetzelfde jaar nog regisseerde hij zijn eerste film. Daarna maakte hij furore met klassiekers als Il conformista (1970), Last Tango in Paris (1973) en Novecento/1900 (1976). The Last Emperor (1987) werd onderscheiden met negen Oscars, waaronder die voor beste regie en beste scenario.

In 2011 kreeg Bertolucci een ere-Palme d'Or op het festival van Cannes. Eind 2102 ontving hij een Lifetime Achievement Award van de European Film Academy, vanwege zijn unieke en toegewijde bijdrage aan de cinema.

Schandaalklassieker
Bertolucci was overtuigd marxist, en droeg dat met name in zijn vroege films uit. "Als je films maakt, baseer je die op de realiteit. En de realiteit is nu volslagen anders dan in 1968. Toen was alles politiek. Elk gesprek was politiek, elke film was een politiek signaal, zelfs spaghetti eten was politiek beladen," zei Bertolucci daarover, eveneens in 2012.

"Als je vandaag met jongeren over politiek begint, kijken ze je met een glazige blik aan. Ze accepteren de bespottelijke politiek. Ze halen hun schouders op. Zie dat maar eens te veranderen."

Begin 2013 was Bertolucci te gast in Twan Huys' College Tour, waar hij onder meer inging op zijn schandaalklassieker Last Tango in Paris. De anale verkrachtingsscène, waarbij Marlon Brando (48) een boterstaafje als glijmiddel gebruikt, stond in het script, aldus Bertolucci.

Maar hij had de destijds 19-jarige Maria Schneider niet verteld van de boter, omdat hij 'echte woede en vernedering' wilde zien.

In College Tour gaf Bertolucci toe zich schuldig te voelen, maar geen spijt te hebben. Het interview leidde ruim drie jaar later opnieuw tot een hevige controverse, nadat Jessica Chastain een interview had gezien waarin Schneider voor de zoveelste keer vertelde dat Last Tango in Paris haar had geruïneerd.

Nog voor #MeToo kreeg Bertolucci half Hollywood over zich heen.

Bertolucci, in hetzelfde interview in het voorjaar van 2012: "Wat gebeurd is, is gebeurd. Ik heb nergens spijt van, voor zover ik me kan herinneren. Nogmaals, de wereld was anders. Destijds was het een must om grenzen te overschrijden."

Bernardo Bertolucci werd 77 jaar Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden