PlusInterview

Bergman Island: hoe combineer je als kunstenaar je werk met een gezinsleven?

Mia Hansen-Løve (41) heeft van semiautobiografische verhalen haar handelsmerk gemaakt, maar met Bergman Island duikt ze nog intiemer in haar eigen kunstenaarschap. ‘Er is nu eenmaal een conflict tussen het creatieve proces en een gezinsleven.’

Joost Broeren-Huitenga
De filmmakers Chris (Vicky Krieps) en Tony (Tim Roth) in ‘Bergman Island’. Beeld
De filmmakers Chris (Vicky Krieps) en Tony (Tim Roth) in ‘Bergman Island’.

Mia Hansen-Løve creëert verraderlijk simpel ogende fictie, waarvoor haar eigen leven en de mensen om haar heen als grondstof dienen. In Le père de mes enfants (2009) verwerkte ze de zelfmoord van een mentor in de filmwereld. Un amour de jeunesse (2011) vertelde een semiautobiografische tienerliefde. Eden (2014) was losjes gebaseerd op het leven van haar broer; L’avenir (2016) op dat van haar moeder.

Maar hoe persoonlijk al die onderwerpen ook zijn, Bergman Island is haar meest intieme film tot nu toe. Omdat de film in de kern draait om Hansen-Løves creatieve proces, dat die privébesognes omzet naar fictie die ontroert en te denken zet.

Voor de goede verstaander is ook hier Hansen-Løves eigen biografie terug te zien. Het stel dat centraal staat, de filmmakers Chris (Vicky Krieps) en Tony (Tim Roth), heeft verdacht veel weg van Hansen-Løve zelf en Olivier Assayas, de filmmaker met wie ze tot 2016 samen was en met wie ze een dochter heeft.

Maar door de toevoeging van een film-in-de-film, via een scenario waar Chris aan werkt en waarin ze haar eigen ervaringen omvormt tot fictie, compliceert Hansen-Løve die directe biografische lezing. Wat er verfilmd wordt is eerder een emotionele realiteit, een binnenwereld die tot uiting wordt gebracht.

Ingmar Bergman

“Ik wilde een film maken over hoe het creatieve proces voor mij werkt, en over hoe het is om in een relatie allebei maker te zijn,” vertelt Hansen-Løve in een Zoomgesprek. “Ik zocht naar een vorm voor die ideeën, een verhaal, en daarmee ook een plek. Die vond ik toen ik hoorde over het Bergman Estate en de residenties op het eiland Fårö.”

Fårö is het eiland waar filmgrootmeester Ingmar Bergman veel van zijn bekendste werken draaide en waar hij van de jaren zestig tot aan zijn dood in 2007 woonde. Na zijn dood werden zijn voormalig woonhuis en het omringende landgoed beschikbaar gesteld voor schrijfresidenties. Ondertussen ontstond op Fårö een bescheiden toeristische industrie rond de filmmaker – Bergman Island wringt er wat zachtmoedige komedie uit, bijvoorbeeld met een absurd aandoende maar echt bestaande Bergman Safari, een bustour langs locaties op het eiland waar Bergman filmscènes draaide.

Voor Hansen-Løve was het juist zaak om ándere plekken te vinden dan die waar Bergman filmde. “Gelukkig is het eiland heel anders dan wat je in zijn films ziet. Als ik alleen het eiland had gezien zoals Bergman dat al had gefilmd, had ik daar weinig mee gekund; ik had geen behoefte Bergman te imiteren. Maar toen ik er voor het eerst kwam was het lente, heerlijk zonnig, overal bloemen. Het was bijna paradijselijk, heel anders dan de duistere sfeer van zijn films. Daardoor voelde ik de ruimte om het me eigen te maken.”

Enorme sensualiteit

Ook op een ander vlak was het afschudden van de ‘serieusheid’ die Bergman en zijn werk aankleeft belangrijk, vertelt Hansen-Løve. “Afgaand op zijn werk had ik hem altijd gezien als een sobere, strenge man. Maar toen hij stierf ging ik meer lezen over zijn leven, en toen trof me juist de enorme sensualiteit. Kijk alleen maar hoeveel geliefden hij had en hoeveel kinderen hij voortbracht. Dat was toentertijd een belangrijk inzicht voor me: het besef dat je om grote kunst te maken, niet hoeft te leven als een monnik – wat ik aan het begin van mijn carrière wel een beetje deed.”

Op een vergelijkbare manier bracht het maken van Bergman Island Hansen-Løve ook weer een stapje verder in dat proces. Onder het oppervlak van de gesprekken die Chris en Tony hebben over hun relatie en hoe dat samenhangt met hun kunstenaarschap, schuilt ook de worsteling met een balans tussen het maken en een gezinsleven.

“Daar worstelde ik zelf ook mee, en het maken van de film was onderdeel van die zoektocht,” zegt Hansen-Løve. “Er is nu eenmaal een conflict tussen het creatieve proces en een gezinsleven. Maar de film heeft me daarin een zekere rust gebracht. Omdat ik tot het besef ben gekomen dat het onmogelijk is om die twee in balans te krijgen. Het enige wat je kunt, is accepteren dat dat onmogelijk is en daar op de een of andere manier vrede mee hebben.”

Bergman Island is te zien in Cinecenter, Eye, Filmhallen, Het Ketelhuis, Rialto De Pijp, Rialto Vu en Tuschinski.

Bergman in Eye

Ter gelegenheid van de Nederlandse uitbreng van Bergman Island vertoont Eye de komende weken drie klassiekers van Ingmar Bergman. De documentaire Fårö-dokument (te zien op 11 en 21 juni) portretteert ‘zijn’ eiland Fårö en zijn bewoners, een gemeenschap van vissers en schapenfokkers die wanneer Bergman haar in 1970 vastlegt al op het punt van verdwijnen staat. In speelfilm Hour of the Wolf (20 juni) verwerkte Bergman zijn eigen vertwijfeling als kunstenaar en worden de schots en scheve rotsformaties van Fårö een horrorachtig landschap. Een tegenwicht wordt geboden door het minder bekende The Touch (17 en 19 juni), dat juist niet op Fårö maar op het nabijgelegen, grotere eiland Gotland werd gedraaid.

Regisseur Mia Hansen-Løve: ‘Ik had geen behoefte Bergman te imiteren.’ Beeld Getty Images
Regisseur Mia Hansen-Løve: ‘Ik had geen behoefte Bergman te imiteren.’Beeld Getty Images

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden