Plus PS

Beppie Melissen: 'Ik lach me al mijn hele leven helemaal suf'

Ze was vooral van het theater (Carver) en daarna van tv (Jiskefet, Gooische vrouwen), maar Beppie Melissen (66) heeft het plotseling ontzettend druk met grote filmrollen. 'Het is net alsof ik een nieuw beroep heb.'

Beppie Melissen. Beeld Linda Stulic

De Japanse weggooimeesteres Marie Kondo zou een hoge bloeddruk krijgen van het huis aan de Prinsengracht waar Beppie Melissen woont. Overal ligt, staat of hangt iets - werkelijk geen halve meter is onbedekt. Tientallen bijzondere kunstwerken. Boeken, boeken en nog eens boeken.

Mooi serviesgoed. Niet één grote vaas met prachtige bloemen maar drie, tussen kleurrijke kleden, papieren met aantekeningen en honderden kleinigheden. Melissen woont er al 25 jaar, nu met haar huidige man Ernest Weil, uroloog in het Slotervaartziekenhuis. Die kwam ook met veel materie.

Allesbehalve voorbij
Ze zet thee en koffie. Als ze de waterkoker per ongeluk op het onderstel van de melkopschuimer zet, blijkt hij toch te werken. Melissen is daar geamuseerd over. "Geestig dit hè? Je vraagt je af waar hij het allemaal nog meer op zou kunnen."

We gaan naar haar werkkamer op de tweede verdieping. Daar is het ook gezellig vol. "Ik kan kaal heel leuk vinden, bij anderen. Niet hier, dan is het mijn nest niet. Maar ik ben wel bezig met opruimen. Was dat je nog niet opgevallen?" Ze lacht. "Ik begin steeds, maar na een paar minuten stuit ik al op een boekje met oude foto's of zo. Daar moet ik dan heel erg lang in kijken. Moment weer voorbij."

Het moment van Melissen zelf is allesbehalve voorbij. Met theatergroep Carver (mede door haar opgericht in 1989) speelde ze afgelopen zomer Zwaar Metaal, een bejubeld stuk met teksten van Maria Goos. Op 2 november gaat Oude Liefde in première, een speelfilm van Nicole van Kilsdonk, waarin Melissen een vrouw speelt die opnieuw valt voor haar ex-man nadat hun zoon plotseling is overleden. Komend jaar speelt ze de hoofdrol in een jeugdfilm over een dementerende oma en haar kleindochter.

Voor Carver heeft ze dit seizoen voor het eerst geen subsidie aangevraagd, vertelt ze. "Een eigen bedrijf is heerlijk, maar het is ook best een zware verantwoordelijkheid. Dat die nu weg is, vind ik fijn. Ik verwachtte dat ik lang geen werk zou hebben, maar niets daarvan, ik heb het ontzettend druk. Gek genoeg is het door die grote rollen in speelfilms ineens net alsof ik een nieuw beroep heb. Ik zag mezelf altijd meer als een theatermaker dan als een acteur. Spelen hoorde daarbij, maar als onderdeel."

Een van die speelfilms heeft als thema oude liefde roest niet. Gelooft u daar in?
"Ik denk dat oude liefdes kunnen blijven zweven, zo'n beetje doelloos in het luchtledige. Daar lijkt me ook niet veel mis mee. Zolang het niet tot in lengte van dagen je leven op zijn kop zet, is het natuurlijk leuker om ergens van iemand te blijven houden. Liefde is toch de kurk waar we op drijven."

De Japanse weggooimeesteres Marie Kondo zou een hoge bloeddruk krijgen van het huis aan de Prinsengracht waar Beppie Melissen woont Beeld Linda Stulic

In hoeverre is die mate van opkrabbelen bij u afhankelijk van een nieuwe relatie?
"Een goede relatie maakt het leven makkelijker, maar het is geen voorwaarde voor een gelukkig leven. Ik kan zeker zonder. Vóór Ernest heb ik hier zes jaar alleen gewoond. Het is niet zo dat ik er enorm naar uitkijk dit nog een keer te doen, maar ik heb mijn diploma gehaald, op een manier die prettig was. Ik sleurde me niet door de dagen heen."

"Al moet ik wel zeggen dat scheidingen verschrikkelijk zijn. Afgewezen worden of iemand moeten afwijzen, dat zijn grote, overrompelende ervaringen. Vernietigend, als je niet uitkijkt. Je overleeft het door niet te veel in de slachtofferrol te kruipen en breder te kijken. Voor mijn generatie is dat niet altijd even makkelijk. Wij zijn nog erg opgevoed met het toekomstpatroon van trouwen en kinderen krijgen."

Ging het er traditioneel aan toe in uw ouderlijk huis?
"We waren met elf kinderen, mijn moeder was thuis en mijn vader bracht het brood op de plank. In zekere zin wel dus. Maar toch werden wij niet in de richting van per se dit of dat geduwd."

"Het was eerder zo dat ik mezelf in dat geijkte patroon plaatste. Op mijn dertiende dacht ik niet: zo, ik ga later een kinderloze actrice worden. Nog geen halve seconde. En ook niet toen ik achttien was. Het is gewoon een beetje gebeurd."

En het had zomaar anders kunnen lopen?
"Ik vermoed van wel. Het leven is altijd allebei. Zo vloeibaar. Wat je denkt wisselt constant, afhankelijk van omstandigheden. Ik vind het steeds geruststellender dat ik over een heleboel dingen niets te vertellen heb, over niets eigenlijk. Ja, wat ik 's ochtends aantrek."

Niet onbelangrijk.
"Zeker niet, maar meestal reageer je alleen. Er zit veel onvermoeds in ons. Ik merk dat ook als we bezig zijn met het maken van een stuk, of als ik hier zit te werken. Ik schrijf iets op en denk: hè? Waar komt dit vandaan? Het zit blijkbaar in me, maar hoe komt het daar? Dat on­vermoede vind ik leuk en spannend. Het maakt dat ik redelijk vreugdevol door het leven stap. Echt waar. Ik heb me helemaal suf gelachen. Nog steeds."

"Het begon al jong. Iedereen bij ons thuis was geestig, inclusief mijn ouders. Humor is een manier van kijken, een verrukkelijke taal waar ik niet zonder kan. Iemand die het niet heeft, kan verschrikkelijk lief zijn en misschien de allerbeste om naast je te hebben als je ziek bent, maar dan vind ik er niks aan."

Toen ik u belde om af te spreken stond u in een paskamer in Florence een leren jasje te passen. U begon met te zeggen dat het veel te klein was en daarna barstte u in lachen uit.
"En jij ook. Dat zijn van die absurde situaties. Je kunt het niet uitleggen, je moet het ook vooral niet willen uitleggen, maar je moet er allebei verschrikkelijk om lachen. Dat vind ik nou heerlijk, omdat er een magisch gevoel van verbondenheid ontstaat met iemand je verder niet kent."

"Zo is het met kunst ook. Een boek, een toneelstuk, een film; het zijn cadeaus van mensen die veel aandacht aan iets hebben besteed. Als ze mijn ziel kunnen bereiken, vind ik dat ontzettend knap, al is het maar tien minuten."

Vindt u dat er te weinig aandacht is voor de verbeelding?
"Ja, verbeelding is doorslaggevend voor medemenselijkheid en compassie. Dat wil niet zeggen dat iedereen de Griekse filosofen moet lezen, een paar Kronkels van Carmiggelt is ook goed."

Beppie Melissen: 'Een eigen bedrijf is heerlijk, maar het is ook best een zware verantwoordelijkheid' Beeld Linda Stulic

"Je leven wordt even opgetild. Dat is troostrijk. Het leert je kijken. Nieuwsgierig blijven helpt, ook naar je partner. Maar goed, nu begin ik weer over relaties. Daar moeten we ook weer niet te veel aan ophangen. Te veel in 'wij' denken, als stel, is vermoedelijk ook niet gezond."

"In alle gehechtheid, liefde en afhankelijkheid moet je je blijven realiseren dat er ook een ik is. Tegelijkertijd - daar heb je die maffe paradox weer - vind ik dat we al in zo'n ik-tijdperk leven. We moeten ook solidair blijven en rekening houden. Waar ligt de nuance? Dat is altijd de vraag."

U bent nooit een wij geweest met kinderen. Ik denk dat het dan iets makkelijker is samen die nuance te blijven bespelen. Kinderen nemen zo veel ruimte in, zeker als ze klein zijn.
"Nou, ik ben nooit een wij geweest met eigen kinderen, wel met stiefkinderen. Maar inderdaad, dat zal verschil maken."

"Ik heb nooit sterk het gevoel gehad dat ik zwanger wilde worden, zoals ik dat bij de meeste van mijn vriendinnen zag gebeuren. Een combinatie van weinig hormonale behoefte daaraan en de wereld een gevarenzone vinden."

"Er was wel een periode waarin ik graag kinderen had willen aannemen. Achteraf ben ik blij dat ook dat niet is gebeurd. Ik denk dat we vreselijk gelachen zouden hebben, maar ik had er ook te veel bovenop gezeten, te beschermend. Je moet kinderen toch loslaten, eerder dan ik waarschijnlijk had gekund."

De hulp in de huishouding komt gedag zeggen. Melissen staat op en bedankt haar uitgebreid. Als de vrouw weg is, zegt ze: "Zo'n schatje. Ik kan lezen en schrijven met die vrouw. Al twintig jaar komt ze hier. Ze kent dit huis beter dan ik."

Ze gaat weer zitten. "Kinderen. Ja. Eigenlijk vind ik alle kinderen per definitie zielig. Mijn basisgevoel is medelijden. Ze zijn zo lang afhankelijk van hun omgeving, je kunt ze enorm opzadelen met iets. Ik ben geneigd te zeggen dat ouders pas in allerlaatste instantie uit elkaar moeten gaan, als ze elkaar zo de tent uitvechten dat bij elkaar blijven meer schade aanricht dan scheiden."

Vonden uw ouders elkaar leuk?
"Heel leuk. Mijn vader wist op zijn zestiende al dat hij met Bertha van Duren wilde: mijn moeder. Ze waren gek op elkaar en dat is nooit weggegaan. Hun liefde was voelbaar en zichtbaar. Nooit heb ik gedacht dat ze uit elkaar zouden gaan. Zij waren een vanzelfsprekendheid. Ik heb niet vaak genoeg gezegd hoe geweldig ze het hebben gedaan. Vooral mijn moeder. Elf kinderen grootbrengen en dan elke dag uiterst geestig zijn. Ik geef het je te doen."

Zo'n veilige basis is goud waard. Ik denk dat u daar tot de dag van vandaag profijt van heeft.
"Dat denk ik ook. Hoewel - heb je die paradox weer - als je mijn liefdes-cv bekijkt zonder mijn achtergrond te kennen, zou je zeggen: dat mens komt van gescheiden ouders die elkaar in haar bijzijn flink in de haren hebben gezeten. Niets is minder waar. Dat bedoel ik, je kunt altijd alles en niets verklaren."

Wat zou u een dochter hebben meegegeven?
"Dat ze zichzelf nooit tot slachtoffer moet bombarderen. Een groter nadeel kun je jezelf niet bezorgen. Niet alleen in geval van een scheiding, op allerlei fronten. Je mag best even klagen en zeuren, maar dan weer verder."

"En de financiën op orde hebben. Dat is je vrijheid. Vrouwen willen daar nog weleens 'Ja, nou, ik weet niet hoe het allemaal werkt, hoor' over doen. Belastingen en zo. Het is het niet eens zo erg dat je het niet kunt, maar zorg dan in elk geval dat er iemand in de buurt is die het wel kan. En dan bij hoge voorkeur niet je man."

"Ik denk ook dat je als vrouw op een gegeven moment kritisch moet durven zijn over je keuzes in de liefde."

Beppie Melissen: 'Ik kan wel zwaarmoedig zijn, en melancholiek' Beeld Linda Stulic

Heeft u altijd goed gekozen?
"Als ik terugblik op mijn mannen, begrijp ik van A tot Z waarom wanneer met wie. Ik heb werkelijk nergens spijt van. Wel ben ik door die zes jaar in mijn eentje, en door een paar goeie therapieën, anders naar mannen gaan kijken. In deze fase van mijn leven is Ernest de meest fantastische man voor mij. Zonder die zes jaar had ik hem misschien niet herkend."

"Aan de andere kant, dingen gaan ook vaak buiten je om. De eerste keer dat ik Ernest zag, dacht ik meteen: wat een enige man, sinds jaren iemand die me wat doet. Dat is het hondjesachtige van ons. Geur, een stem, intonatie, bewegingen. Ik snap er niks van, maar het is verrukkelijk."

Liefde is de kurk waarop wij drijven.
"Liefde, ja. Zonder gaat het niet. Maar verliefdheid is iets anders. Dat vind ik bijna geen gevoel. Het is een alles verslindend monster dat niet bij je wezen hoort. Goddelijk maar gruwelijk. Een flinke verliefdheid is echt een vorm van krankzinnigheid, een verslavende trip van hier tot ik weet niet hoe ver, die niets met het dagelijks leven te maken heeft."

"Een geweldig mysterie vind ik het. Zelfs als je verdrietig bent, kun je beter functioneren dan als je verliefd bent. Verdriet is stabieler, dat is een emotie die je snapt. Het hoort bij ons."

Bent u het vaak?
"Ik kan wel zwaarmoedig zijn, en melancholiek. En ook bedroefd. Ik vind dat niet per se negatief. Het staat me wel. Ik loop er niet voor weg, al ben ik het natuurlijk liever niet. Verdriet is verdrietig, maar het is ook warm. Het is geen depressie. Godzijdank ken ik dat niet. Het lijkt me een rampenplan."

Ze leunt naar voren over de tafel.

"Mijn leven beschouwende vind ik mezelf een geluksvogel. Kijk me hier nou zitten, op dit absurd goed georganiseerde stukje van de wereld. Heb ik niets voor hoeven doen."

"En ik moet zeggen dat het nu echt heel goed gaat. Dat zou ik wel even willen afkloppen, zo ben ik dan ook wel weer. Als vandaag of morgen Ernest zou wegvallen, of één of twee vrienden, sta ik nergens voor in."

"Vanuit een sterke positie is het makkelijk fantaseren over hoe het zou zijn om alleen te zijn. De werkelijkheid is fundamenteel anders. Ik wijs slachtofferschap af, maar ik zal niet snel meer gemakzuchtig zijn. Dat dingen pijn en verdriet doen, zal ik nooit bagatelliseren."

De radiobliepjes van het NOS journaal klinken vanuit een andere hoek van de kamer. 13.00 uur. We luisteren. Trump heeft weer iets verschrikkelijks gezegd. Nog een natuurramp. Een lange file door een ernstig ongeluk. Afgelopen.

Melissen vertelt dat ze veel naar de radio luistert, en naar podcasts, tijdens dat niet-opruimen.

"Weet je wat ik puzzelend vind? Dat discriminerende in ons. We discrimineren ons allemaal helemaal suf. Als het niet is met wit en zwart, dan wel met wit en iets minder wit, rijk en ietsje minder rijk, dik of dun, creatief of zakelijk. Iedereen is bezig met wegduwen, verplaatsen en bepalen dat je ergens niet of juist enorm bij hoort."

"Terwijl ieder van ons met hetzelfde probleem zit: het onbegrijpelijke leven en het drama van de dood, om maar niet te spreken van de dood van een ander. Vooral dat laatste is zo'n radeloos makend fenomeen dat ik denk: waarom voelen we ons toch niet iets meer gezamenlijk? Ik snap daar niets van."

Kortdurend sentiment, daar zijn we wel goed in, samen klappen en zingen voor het huis van een stervende burgemeester.
"Ja, en dat snap ik ook. Ik kan zelf de laatste tijd ook ontroerd zijn als ik het volkslied hoor. Rare idiotie. Je zag het ook bij die arme jongen van Ajax. Maar echte compassie zonder dramatisch hoogte- of dieptepunt rond een charismatisch figuur: dat blijft moeilijk. Daarom is kunst zo belangrijk, het bevordert mededogen naar mensen die je niet kent."

Gaat u nog voorstellingen maken; uw aandeel in die gezamenlijkheid?
"Vast wel, maar ik doe bijna niks in mijn eentje, hoor. Ik ben van de groep. Samen iets maken, samen iets schrijven. Koffie, thee, limonade, wijn; dan vind ik het allemaal leuk. In wezen ben ik namelijk lui. Ik gedraag me daar niet naar, maar het is echt waar."

Hoe weet u dat dan als u zich er nooit naar gedraagt?
"Ik weet dat ik te calvinistisch ben om niets te doen, maar ik kan lang gewoon zo zitten, met niks."

Dat is toch niet per se lui? U zit dan misschien wel hard na te denken.
"Nee hoor. Ik denk eigenlijk helemaal niks. Heel gek. Ik weet soms werkelijk niet hoe ik de dag ben doorgekomen. Dan heb ik een lekkere dag gehad, maar als ik zou moeten opschrijven wat ik zoal heb gedacht, is het weinig. Behalve 'ik moet even dit of dat'. Ik bedoel, wanneer zit je nou echt te denken?"

Als je werkt?
"Ja, misschien, soms. Maar verder rommel ik een beetje. Wat dat betreft, staan wij toch niet zo ver af van een waterlelie of zo. We dobberen wat."

's Avonds dicht, 's ochtends open.
"Ja, precies. Wat zal ik vandaag ondergaan? Vroeger dachten vrienden van mij weleens dat ik onder de drugs zat. Omdat ik alles zo raar vind. Echt, ik vind het leven zo raar. Kijk nou naar al die fietsertjes hier op de gracht. Zo'n fiets, heeft iemand bedacht. Een auto. Lantaarnpalen. Het voelt wel heel eigen allemaal, hoor, ik kan me goed hechten."

Dat was me hier niet ontgaan.
"Ja, ik kan moeilijk wegdoen. Wat het ook is."

Beppie Melissen: 'Op mijn dertiende dacht ik niet: zo, ik ga later een kinderloze actrice worden' Beeld Linda Stulic

Beppie Melissen

26 mei 1951, Mijdrecht

1963-1970 Mms, Hilversum
1970-1975 Academie voor Expressie, Utrecht
1975-1985 Vaste aanstelling bij theater­gezelschap Carrousel
1989 Oprichting Carver, samen met René van 't Hof en Leny Bree­derveld (actief tot 2017)

Daarnaast was ze te zien in tientallen televisieseries en films, onder meer:
Theo en Thea en de ontmaskering van het tenenkaasimperium (1989), Het zakmes (1992), Jiskefet (1994/1995 en 2005), Gooische vrouwen (2006 tot 2009), Vox populi (2008), De Troon (2010), Gooische vrouwen de film (I en II, 2011 en 2014)

Prijzen (o.a.):
Mary Dresselhuys Prijs (2008)
Gouden Kalf voor Gooische vrouwen, de film (2011)

In 2017 speelde ze in Zwaar metaal (Carver), verschijnt speelfilm Oude liefde en gaat ze spelen in Kapsalon Romy, van Mischa Kamp

Beppie woont in Amsterdam met haar man Ernest Weil.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden