PlusInterview

Beneden de rivieren is een familieproductie: ‘Het kan soms onweren’

Toneelstuk Beneden de rivieren gaat niet alleen over familie, het wordt ook nog eens gespeeld door familie. Het gezin Croiset/Witteman: ‘We konden ook eigen conflicten doorwerken.’

Agaath Witteman, Hans Croiset en Julien Croiset.  Beeld Birgit Bijl
Agaath Witteman, Hans Croiset en Julien Croiset.Beeld Birgit Bijl

Sommige theaters moesten even wennen aan het idee, maar de voorstelling Beneden de Rivieren werd hun toch echt gratis aangeboden. En niet door de eersten de besten: acteur Hans Croiset speelt het stuk van Ger Thijs samen met zijn zoon Julien. Echtgenote en Juliens moeder Agaath Witteman doet de regie. Een familieproductie. Vrijdag staan ze in ITA.

Vier keer was in dit geval scheepsrecht, de voorstelling zou november vorig jaar al in première gaan, maar drie keer gooide corona roet in het eten. Hans Croiset: “Het was een gezamenlijk idee. We hoorden van zoveel schouwburgen die het zwaar hebben! Nou, wij zijn in de gelegenheid om dit aan te bieden; als dank voor de geboden gastvrijheid, iets terug doen voor de duizenden keren dat ik in theaters heb gestaan.”

Croiset zit met zoon en echtgenote in het Creacafé na een repetitie. Hij vervolgt: “Wij hoeven er niet aan te verdienen. Agaath en ik hebben allebei pensioen en hij (wijst knipogend naar Julien) redt zich wel.” Julien: “Haha, proost! En ik wilde heel graag voor het scheiden van de markt met mijn vader spelen, voordat dat niet meer kan.”

Agaath Witteman: “Zeg, let op je woorden!”

Julien: “Houd jij even je mond, haha, ik wilde dus graag met mijn vader spelen en hij stelde dit stuk van Ger Thijs voor, omdat hij het in 2002 al een keer gespeeld heeft en omdat het zo mooi over de relatie van een zoon met zijn vader gaat. Zonder mijn moeder was het niks geworden. Zij trekt en stut het hele proces, van het boeken van de theaters tot de regie. En ze houdt iedereen koest.”

Genadeloze afrekening

In Beneden de rivieren treffen we de zoon Paulie in de tuin van zijn vader in Zuid-Limburg. Een maand geleden is vader onverwachts overleden. De zoon is vanuit het Noorden de grote ­rivieren overgestoken om de as van zijn vader te verstrooien. Opeens wandelt er een man in de gedaante van zijn vader de tuin in. Het gesprek dat volgt is een genadeloze afrekening over en weer; of misschien ook een poging tot verzoening.

Julien Croiset: “Ik heb nog nooit met mijn vader op de planken gestaan, wel heeft hij me lang geleden geregisseerd, maar dit was dus een unieke gelegenheid. Doordat we er zo lang mee bezig waren, konden we ook een aantal van onze eigen conflicten doorwerken. Mijn vader en ik zijn dichter bij elkaar gekomen. Kijk, normaal neem je na je twintigste helemaal niet meer de tijd voor je ouders en blijft alles van daarvoor in een soort status quo. Maar samen repeteren is superintiem!”

Hans Croiset: “Ik heb nog nóóit zo’n rare repetitieperiode gehad, door dat steeds uitstellen. Ik heb Agaath en Julien vooral samen aan het stuk laten werken en me als acteur opgesteld. Ik vind toneelspelen nog altijd zo moeilijk en ingewikkeld, dan ben ik erg op mezelf gericht en laat weinig ruimte. Het contact dat ik met Julien als zoon heb probeer ik daar volledig buiten te laten. Net als dat ik er niet mee bezig ben dat Agaath mijn echtgenote is. Om dan na afloop te bespreken wat je gaat eten, is heel gek!”

Agaath Witteman: “Ik heb Julien wel eerder geregisseerd en bij Hans z’n voorstellingen jarenlang commentaar geleverd.” Hans Croiset: “Ja, soms verzuchtte een gezelschap dan ‘O god, Agaath zat in de zaal, dan moeten we het morgen vast weer helemaal anders doen!’ Maar haar visie was altijd heel waardevol.”

Witteman vervolgt: “Ik weet dat het soms kan onweren tussen mijn zoons en hun vader, ik weet hoe daarmee om te gaan. Julien probeert meteen uit wat ik voorstel, Hans heeft altijd wel een tegenwerping maar het gekke is: de volgende keer doet hij dan precies wat ik gevraagd heb!” Ze grinnikt.

“Het gaat om die twee, de ‘maestro’ en zijn zoon. Laat mij maar op de achtergrond, ik regel het wel voor ze. Het is voor mij ook heel belangrijk dat het slaagt. Door de verschillende lockdowns is het aantal voorstellingen dat we hadden geboekt wel kleiner geworden, aanvankelijk vijfentwintig, nu nog negen.”

Hamlet

Dat moet ook wel want Hans Croiset gaat eind september repeteren voor die ándere voorstelling die is uitgesteld: Het oog van de storm (met o.a. Anne Wil Blankers, ook in de regie van Witteman).

Hans Croiset: “Ja, twee rollen tegelijk spelen, dat durf ik op mijn leeftijd niet meer aan, ik ben 85! Kijk, de Britse acteur Ian McKellen gaat op zijn 82ste nog Hamlet spelen, als ze mij zoiets zouden aanbieden wil ik er nog 5 procent over nadenken, haha, maar ik doe het niet meer. Ik maak dit af, dan Het oog van de storm en nog acht reprises van Eindspel (met René van ’t Hof, red.) Dan is het mooi geweest.”

Beneden de Rivieren, 27/8, ITA. Verder o.a. 2/9 Hoorn, 3 en 4/9 Laren, 12/9 Amstelveen; beneden-de-rivieren.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden