PlusBoekrecensie

Barnes’ nieuwe roman Elizabeth Finch is een wel heel kalm kabbelende karakterstudie

Zijn nog geen halfjaar geleden verschenen Verzamelde verhalen bewezen weer eens dat het oeuvre van Julian Barnes (1946) rijk en gevarieerd is. Evengoed vertoont hij in zijn fictie de laatste jaren een voorkeur voor ingetogen, essayistisch getoonzette kamermuziek. Elizabeth Finch is daarop haast tot in het karikaturale geen uitzondering.

Dirk Jan Arensman
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Verteller in de roman Elizabeth Finch is ene Neil, van wie we weinig meer te weten komen dan dat hij soapacteur was, champignons en ‘hydroponische tomaten’ kweekte en twee keer gescheiden is. Zijn relaas draait dan ook om de titelfiguur. De vrouw van wie hij ooit als dertiger de collegereeks ‘Cultuur en beschaving’ volgde, en met wie hij een merkwaardig beleefd-afstandelijke vriendschap sloot.

Het eerste deel is een portret van ‘EF’, opgetekend door een ademloze bewonderaar. Neil beschrijft hoe Elizabeth Finch, een tijdloze verschijning in brogues, plooirokken en tweed, zijn ideale mentrix was; een inspirerend vat vol dwarsdenkerige aforismen dat haar studenten vooral aanspoorde zelf na te denken.

Hoe zijn uitnodiging om na de collegereeks samen te gaan lunchen uitmondde in een jaarlijkse traditie die ze volhielden tot haar dood, twee decennia later. En hoe hij, als beheerder van haar nagelaten archief, stuitte op aantekeningen voor een essay over Julianus de Afvallige, de laatste heidense keizer van het Romeinse Rijk, dat hij besloot namens haar te schrijven.

Schools en taai

Dat vijftig pagina’s tellende essay krijgen we in zijn geheel voorgeschoteld. Een uiteenzetting over een in Finchs ogen miskende held, ‘die de rampzalige getijdengolf van het christendom heeft proberen te keren’ en ons zodoende veel ellende had kunnen besparen, plus de uiteenlopende manieren waarop, pakweg, verontwaardigde christelijke filosofen, Ibsen en Voltaire hem en zijn denkbeelden ge- en misbruikten.

Interessante materie. Maar het resultaat is toch ook wat schools en taai. Zoals Elizabeth Finch toch veel van een antiroman heeft. Een kalm kabbelende karakterstudie met academische entr’acte over een personage, deels gebaseerd op Barnes’ bevriende collega Anita Brookner (1928-2016), dat uiteindelijk ongrijpbaar blijft. Terwijl elke potentieel dramatische ontwikkeling (zoals in afdeling drie ‘Het Schandaal’, een wat ongeloofwaardige mediarel rond een van Finchs colleges) op een welbewuste anticlimax uitloopt.

Erudiet, beschaafd en welluidend is Barnes veertiende roman zonder meer. Maar meeslepend? Nee.

null Beeld

Elizabeth Finch

Julian Barnes
vertaald door Ronald Vlek
Atlas Contact, €22,99
207 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden