PlusAchtergrond

Bandnamen die nu niet meer kunnen

In de Verenigde Staten veranderen niet alleen sportteams (Redskins) hun namen in de storm van het racismedebat, maar ook bands en artiesten. Welke namen zijn te beladen? En hoe zit dat in Nederland?

De band Lady Antebellum, sinds begin juni met nieuwe Lady A.Beeld NBCU Photo Bank via Getty Images

Zelfs al probeer je als band manmoedig te voldoen aan de eisen van de nieuwe tijd, dan nog liggen misstappen op de loer. De Amerikaanse countryband Lady Antebellum – in ons land vooral bekend van de hit Need You Now – veranderde begin juni zijn naam in Lady A. De term Antebellum was voor de drie bandleden onhoudbaar geworden vanwege zijn associatie met de slaventijd in de zuidelijke staten van de Verenigde Staten.

Hoewel de band benadrukte dat de groepsnaam voortkwam uit bewondering voor de bij de periode horende muziekstijl, nam het countrytrio toch afstand van de naam waaronder in 2013 vijf Grammy’s werden gewonnen. “We schamen ons dat we onvoldoende rekening hebben gehouden met de andere aspecten die bij die periode voor de Amerikaanse Burgeroorlog hoorden, waaronder slavernij.”

En zo werd Antebellum vlotjes vervangen. Te vlotjes, naar de mening van zangeres Anita ­White, een zwarte soulzangeres die al twintig jaar optreedt en platen maakt onder de artiestennaam Lady A. Antebellum had haar niets gevraagd, zei ze begin deze maand tegen Rolling Stone. “Het gaat zoals het is gegaan: de witte mensen nemen wat ze nodig hebben en verdiepen zich verder nergens in,” zei White.

Ze bleek zich zelf wel te hebben verdiept in merkenrecht. Haar advocaten stelden de leden van de countryband een financiële transactie voor: voor 10 miljoen dollar was de naam ‘Lady A’ voor hen. Dat vond het trio wel erg veel geld om aan de goede kant van de politieke discussie te staan. De band maakte het bod afgelopen week openbaar en meldde daardoor gedwongen te zijn naar de rechter te stappen.

Mijnenveld

De behandeling van de zaak moet nog beginnen, maar de kwestie toont in al zijn facetten hoe verraderlijk het mijnenveld van historisch of raciaal beladen naamgeving is. De antiracismebeweging won na de dood van George Floyd aan momentum. In de VS kondigde de eigenaar van footballteam Washington Redskins, na ­weken van druk, aan zijn team te hernoemen.

De discussie sloeg al snel over naar de muziek. Deze week was dj en producer The Black Madonna de laatste in de rij van naamswijzigers. De, witte, Amerikaanse Marea Stamper gaat per direct door het leven als The Blessed Madonna. Ze koos de naam ooit vanwege haar devote katholieke geloof. ‘Terugkijkend had ik beter naar andere perspectieven moeten luisteren,’ schrijft ze haar fans. ‘Maar nu hoor ik die luid en duidelijk en besef: er zijn duizend dingen meer belangrijk dan een woordje in die naam.’ Punkband Slaves liet weten die naam niet meer te gebruiken als hun nieuwe album is verschenen.

Doorgeslagen

De oplaaiende protesten vinden niet altijd gehoor. Danny Shirley, al 30 jaar frontman van de Southern rockband Confederate Railroad, zegt ‘doodziek te zijn van de doorgeslagen politieke correctheid’. Stoer stelde hij de naam van zijn band, die in 1993 voor een Grammy werd genomineerd voor de romantische hymne Trashy Women, nooit te zullen veranderen. Ook de bands Viet Cong, Turbonegro en Black Pussy worden in dit verband genoemd, maar hebben nog geen standpunt ingenomen.

Na Lady Antebellum volgde snel een tweede grote naam uit de countrymuziek, die van oudsher een volledig wit bolwerk is vol doorwrochte hymnes over de schoonheid van de thuisstaten van de maker. The Dixie Chicks lieten het voorvoegsel Dixie, de verzamelnaam van de zuidelijke staten in de Burgeroorlog, vallen en gaan verder als The Chicks. Om te bewijzen dat dit ernst is nam het trio met March, March een ode aan de protestmarsen in de VS op.

Zo’n naamverandering is geen goedkope maatregel. Het aanpassen van logo’s, sociale mediakanalen en merchandise zorgt voor veel extra kosten. Ook moet worden gevreesd voor inkomstenderving, weten de The Dixie Chicks uit ervaring. De groep kwam in 2003 onder vuur te liggen van de eigen aanhang, net als de band zelf voornamelijk afkomstig uit het zuiden van de VS. Toen frontvrouw Natalie Maines op een podium in Londen meldde zich er vanwege de oorlog in Irak voor te schamen Amerikaans te zijn, leverde dat een boycot op door een reeks zuidelijke, nationalistische, countryradiozenders én een nieuw begrip. Wie zijn carrière zag lijden onder zijn politieke denkbeelden, werd ‘gedixiechickt’.

Golden Earring

Hoe moet het verder? Een bandnaam is van oudsher geslaagd als hij opvalt. Dat maakt hem makkelijk te onthouden en herkenbaar op een festivalaffiche of in de winkelschappen. Dat commerciële belang was de reden dat brave namen uit de kraamkamer van de pop (The Beatles, The Everly Brothers, The Crickets) steeds uitdagender gezelschap kregen: Sex Pistols, Guns N’ Roses, Black Sabbath: ze stonden voor de wilde haren van de rock-’n-roll.

Maar doorstaan alle namen de tand des tijds? Kan, de zelf uiterst vreedzame Ozzy Osbourne de Joodse sabbat ongeremd zwart blijven kleuren? Die vraag zal het publiek uiteindelijk zelf beantwoorden. Net als die over de situatie in Nederland. Aan het land waarin de Golden Earring al ruim een halve eeuw de stoerste bandnaam van de polder is, lijkt beladen terminologie voorbij te zijn gegaan. De koloniale overheersing, de slavenhandel of de Tweede Wereldoorlog, geen band waagde zich eraan.

En de liedjes dan? Rapper Willie Wartaal (Olivier Locadia) sprak begin dit jaar met deze krant over de hit Deze neger komt zo hard, die hij samen met De Jeugd van Tegenwoordig maakte. Een rapnummer met die titel was voor een driemansformatie met twee witte leden in de VS geen succes geworden, zoveel is duidelijk. “Daar is het zo anders dan hier. Zwarten zijn er heel lang achtergesteld.”

Om er lachend aan toe te voegen: “Maar het is een moeilijke discussie. Wat dat betreft ben ik tegenwoordig blij dat ik donker ben. Ik kan ­nigger zeggen wanneer ik wil.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden