Plus Column

Bach was een nederige dienaar

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: Bach.

Erik Voermans Beeld Linda Stulic

Wie bij een toevallige ontmoeting op straat Johann ­Sebastian Bach in het voorbijgaan had gecomplimenteerd met zijn Brandenburgse concerten, had van de grote componist vrijwel zeker een verbaasd antwoord gekregen. "Pardon? Welke concerten?" (Maar dan in het Duits uiteraard.)

Bach zelf noemde ze Six concerts avec plusieurs instruments, althans, dat stond op de kaft toen ze in 1721 in druk verschenen. In het autograaf, het handgeschreven manuscript, stond nog meer, waarbij vooral het driemaal herhaalde enz. nogal op de lachspieren werkt:

'Zes concerten
met meerdere instrumenten Opgedragen
Aan zijne Koninklijke Hoogheid
Monseigneur Christian Ludwig
Markgraaf van Brandenburg enz. enz. enz.
door
Zijn zeer nederige & zeer gehoorzame Dienaar
Johann Sebastian Bach
Kapelmeester van Zijne Doorluchtigheid de
regerende Prins van Anhalt-Cöthen.'

Bach versterkt de grap door in de bijgeschreven opdracht te getuigen van zijn blijdschap dat de vorst 'enig plezier had in de bescheiden talenten die de Hemel mij voor de muziek heeft gegeven'.

Tot slot verzoekt hij de Doorluchtige, opnieuw 'zeer nederig', om 'hun onvolkomenheid niet te beoordelen, ondanks de fijne en delicate smaak, waarvan iedereen weet dat U die heeft voor muziekstukken, maar eerder het diepe respect, & de zeer nederige onderdanigheid in goedwillende Overweging te nemen die ik tracht ermee aan U te betuigen.'

Godallemachtig. Je zou bijna onpasselijk worden van de verplichte kruiperigheid die het grootste genie in de westerse muziekgeschiedenis zich ten opzichte van een adellijke passant moest getroosten.

Intussen weet geen hond meer wie die Christian Ludwig was, maar de Brandenburgse concerten hebben het eeuwige leven. Die titel werd overigens als bijnaam bedacht door Bachbiograaf Philipp Spitta (1841-1894).

Les Musiciens du Louvre Grenoble met de Brandenburgse concerten van J.S. Bach. 23/1 in het Concertgebouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.