PlusAchtergrond

Baantjer, het Begin: nieuwe tv-serie over een nog jonge De Cock

Yannick Jozefzoon (l) speelt Andy Ruiter, de nieuwe partner van De Cock (Waldemar Torenstra) in Baantjer, het Begin.Beeld MARTIJN VAN GELDER

Na de film is er nu ook de serie Baantjer, het Begin. Regisseurs Arne Toonen en Lourens Blok laten de jonge De Cock worstelen in het Amsterdam van de jaren tachtig, waar krakers en criminelen het geweld niet schuwen.

De Cock vloekt nooit, draagt geen wapen en gaat niet vreemd. Het zijn de drie vuistregels waarop regisseurs Arne Toonen (44) en Lourens Blok (41) de televisie­serie Baantjer, het Begin hebben gebouwd. De serie is een vervolg van zes afleveringen op de gelijknamige film die dit voorjaar in de bioscoop te zien was.

Met Baantjer, het Begin wordt anders dan in de boeken van Appie Baantjer en de televisiereeks van 123 afleveringen die begon in de jaren ­negentig, niet de oude maar de jonge Jurriaan de Cock gevolgd. De rechercheur komt in het Amsterdam van de jaren tachtig terecht: een rauw en ruw straatbeeld waar krakers rellen en bewoners zich opmaken voor de kroning van Beatrix. Toonen en Blok houden duidelijk van vunzigheid, verloedering in de straat en de obscure hoekjes in krakersholen.

Het blijken de ingrediënten voor een serie met meer geweld, bloedvergieten en chaos dan in de oudere afleveringen van Baantjer. En ook De Cock, die bij zijn eerste gesprek in het politie­bureau in de Warmoesstraat C-O-C-K spelt om de baliemedewerkster voor een notitiefout te behoeden, is minder behoedzaam dan op latere leeftijd. Wat sowieso anders is: de later zo bedachtzame en wijze De Cock maakt op jonge leeftijd fouten met catastrofale gevolgen.

Het dienstwapen heeft De Cock, gespeeld door Waldemar Torenstra, in Baantjer, het Begin in de film nog op zak. Later levert hij dat in als ­gevolg van een trauma. De jonge rechercheur komt in een schietpartij terecht waarin een van zijn naaste collega’s overlijdt. De Cock krijgt daardoor een nieuwe partner: Andy Ruiter uit de Bijlmer, gespeeld door Yannick Jozefzoon.

De politiechef vindt het in eerste instantie een waardeloos voornemen: in een tijd vol agressie zonder wapen de strijd met criminelen aangaan. “Hoe wil je dan de straat op? Met je lul in de hand?”

Zwoegen

Het geweldstrauma strookt met een aflevering uit 2000 waarin de oude De Cock vertelt over het voorval dat zijn leven als politieman veran­derde. Als essentieel onderdeel van de Baantjerserie was het inleveren van het wapen de enige inhoudelijke discussie die Toonen en Blok met elkaar voerden.

Toonen en Blok zitten in The Movies aan de Haarlemmerdijk schouder aan schouder om te vertellen over hun belangrijkste project van het afgelopen jaar. Onenigheid hebben ze in het proces niet gehad. Het was zwoegen. Terwijl de een draaide, monteerde de ander. En vice versa. Die eensgezindheid stralen ook uit in hun uiterlijk: beide met een zwarte pet en een baard.

Toonen zag twintig jaar geleden als camera-­assistent met eigen ogen hoe Piet Römer, ‘een knorrige man die eigenlijk heel lief was,’ zijn rol als De Cock invulde. “Ik zat vaak met mijn knieën op de grond om de markeringen op de grond te maken voor de acteurs van toen. Het was een goede, maar harde leerschool. Nu mocht ik het zelf bedenken.”

Voor de serie van Toonen en Blok kreeg Peter Römer, de zoon van de acteur die elf jaar als De Cock op televisie was, een belangrijke rol als toezichthouder en cultuurbewaker. De regisseurs raadpleegden hem bij twijfels over het script. “Hij was echt een waardevolle toevoeging van het team,” zegt Toonen. “In een van de eerste versies stond bijvoorbeeld een vloek van De Cock. Dat moest eruit. Er waren zo veel situaties waarin een mens even zou vloeken of ‘fuck’ r­oepen. De Cock geeft geen kick bij frustratie­momentjes, terwijl je als regisseur hem iets wilt laten doen. ‘Potverdikkeme’ laten zeggen, werkt niet. Dat is te lullig.”

Groentje

Toonen en Blok kregen creatieve vrijheid, maar aan het karakter en de drie vuistregels van De Cock mocht niet getornd worden. Peter Römer en zijn zoon Thijs Römer hadden de kroning van ­Beatrix en krakersrellen als arena gekozen voor de serie, aan regisseurs de beurt om daar invulling aan te ­geven.

Een interessante uitdaging, vond Blok. “Waarom is De Cock geworden zoals hij is? Dat is de centrale vraag die wij mochten beantwoorden. In de latere serie was het een stoïcijnse man die alle opties goed overwoog. Zo was hij natuurlijk niet altijd. Er was ruimte voor, want iemand van in de 50 was 30 jaar geleden misschien een heel ander karakter.”

De regisseurs lieten De Cock door schade en schande wijzer worden. “Hij kwam van Urk naar Amsterdam,” zegt Toonen. “Daardoor konden we beginnen met een soort groentjesachtige ­naïviteit die hij later niet meer heeft. Hij krijgt

te maken met corruptie en misstanden bij de politie. De jongen met een groot rechtvaardigheidsgevoel en een heel zwart-wit beeld van de wereld maakt in onze serie een ontwikkeling door. Dat was gaaf om te bedenken.”

Toonen, die de film ook regisseerde, wilde het verhaal van rechercheur De Cock nieuw leven inblazen. Hij zette in op verrassing van de kijker. “Het is totaal anders dan de eerdere serie. Ik wil niet dat mensen gaan vergelijken van dit is beter en dat is slechter. Je moet naar het karakter ­kijken en denken: die heeft een interessante ontwikkeling doorgemaakt. Dat is de invalshoek voor de serie.”

Draaien in Leiden

Baantjer, het Begin kent geen rechercheur ­Vledder en het tafelgesprek in de keuken van De Cock na het oplossen van een zaak zit ook nog niet in de routine van de jonge De Cock. Wel buurt hij al regelmatig in het café van Lowietje. Ook komen er thema’s voorbij die nog steeds ­onderwerp van gesprek zijn, zoals het woningtekort en dronken toeristen die in de gracht terechtkomen.

De oplettende Amsterdammer zal opvallen dat scènes op de Wallen niet in Amsterdam zijn opgenomen. Toonen erkent dat er in Leiden is gedraaid. “We hebben wandjes achter de ramen gemaakt en daar hoeren voorgezet. Als je goed kijkt, zie je dat de panden een verdieping te laag zijn.”

Toonen is geen periodepurist. “De serie speelt zich af rond de kroning van Beatrix in 1980, maar als ik een vette telefoon uit 1981 zag, gebruikte ik die. Een auto die pas twee jaar later werd gemaakt, zette ik ook gewoon in. Dit is larger than life. Wij creëren onze eigen wereld, dan mag je iets vrijer zijn in de omgeving. De ­actie en de verhaallijnen zijn dik aangezet. Dat is mijn stijl. Als je op dat soort dingen gaat letten, ben je echt nul geboeid door het verhaal.”

Baantjer, het Begin is vanaf maandag 30 december wekelijks te zien op RTL 4 en streamingdienst Videoland. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden