Plus Interview

Auteur Jo Nesbø is nog lang niet klaar met rechercheur Harry Hole

Rechercheur Harry Hole hangt van contradicties aan elkaar: hij is outsider, womanizer en dronkenlap, maar ook serieuze speurder. Voor de twaalfde keer draaft hij op in een thriller van Jo Nesbø.

Jo Nesbø: ‘De kans dat iemand in Oslo wordt vermoord is in mijn boeken vele malen groter dan in het echt.” Beeld Shutterstock

De wandeling door de binnenstad van Oslo naar restaurant Eik duurt een minuut of twintig en verloopt zonder problemen. Op straat loopt men er ontspannen bij en er zijn geen opzichtig patrouillerende politieagenten te zien. Oslo is een vriendelijke stad.

Oslo is géén vriendelijke stad in de boeken van Jo Nesbø. Verkrachters en seriemoordenaars terroriseren de Noorse hoofdstad. De charismatische politieagent Harry Hole jaagt op ze.

Opeens staat Jo Nesbø (59) naast het tafeltje in het restaurant. De millionseller, die met zijn serie over Harry Hole alleen in Nederland al meer dan een miljoen boeken verkocht en wiens vertaalde boeken in meer dan vijftig landen worden uitgegeven. Hij stelt zich keurig voor, verontschuldigt zich dat zijn favoriete voetbalteam Tottenham Hotspur Ajax heeft uitgeschakeld in de halve finale van de Champions League en roemt Amsterdam.

Vriendelijk als de stad Oslo.

“De kans dat iemand in Oslo wordt vermoord is in mijn boeken vele malen groter dan in het echte leven,” zegt hij, als hij is gaan zitten. “Misschien dat Harry Hole door het oplossen van die moorden de misdaad in het echte leven bezweert.”

Harry Hole. Nesbø laat hem in zijn nieuwste thriller Het mes voor de twaalfde keer opdraven. Hoe spreek je dat eigenlijk uit, Harry Hole? Als het Engelse woord voor gat? Als het Engelse woord voor heilige? Zoals in de eerste Harry Hole, Flaggermusmannen (De Vleermuisman, 1997) al gebeurt.

“Harry Oehle,” zegt Jo Nesbø.

Nog een keer.

“Harry Oehle,” zegt Jo Nesbø nog een keer, en nu is er een wat ingeslikte h te horen voor Oehle.

“Het is een gewone Noorse achternaam. De politieagent in de plaats waar mijn oma woonde heette zo. Een grote, angstaanjagende man. Ik was daar veel in de zomervakanties. Als we niet op tijd naar bed wilde, zei mijn oma: ‘Pas maar op, straks komt Hole je halen.’ Doodeng. Daar heeft Harry zijn achternaam van.”

Profvoetballer

De voornaam Harry ‘leende’ hij van de Noorse voetballer Harry Hestad. Niet helemaal toevallig, gezien zijn liefde voor het voetbal. Hij was op weg profvoetballer te worden bij Molde FK. Zijn droom was om bij Tottenham Hotspur te spelen, maar knieproblemen verhinderden dat. Vervolgens ging hij economie studeren en werd hij effectenhandelaar. Tegelijkertijd oogstte hij succes als zanger-gitarist-liedjesschrijver van de in Noorwegen populaire band Di Derre.

Toen werd hij schrijver. Naar aanleiding van zijn songteksten werd hij door een redactrice van een uitgeverij gevraagd een boek te schrijven over het on the road-leven van de band. “Ik leefde een hectisch leven. Overdag stond ik op de beurs en ’s avonds op het podium. Het was zwaar. Ik was 37 en besloot vijf weken vrij te nemen en naar Australië te vliegen om daar te gaan schrijven.”

Hij ging schrijven, maar niet over het leven als popster. In 1997, in het vliegtuig van Oslo naar Sydney werd namelijk Harry Hole geboren – die Jo Nesbø kwam halen om zijn avonturen op te schrijven. “Ik wilde in die vijf weken een boek schrijven met een kop, romp en een staart. Moord, onderzoek, oplossing. In het vliegtuig bedacht ik de plot en toen ik in Sydney landde, wilde ik, ondanks een jetlag, zo snel mogelijk naar mijn hotel om te gaan schrijven over Harry Hole die in Sydney was geland en met een jetlag zo snel mogelijk naar zijn hotel wilde.”

“Ik was meteen verslaafd aan schrijven. Gitaarspelen en zingen moest ik echt leren, maar met schrijven was het het tegenovergestelde. Ik wist precies wat ik moest doen, ik hoefde niemand iets te vragen. Ik stopte als effectenhandelaar en met gespaard geld op de bank gaf ik mezelf vijf jaar om het te maken als schrijver.”

22 jaar, vele bloederige moorden, en veertig miljoen verkochte exemplaren later haalt Jo Nesbø even zijn schouders op, alsof hij er ook niets aan kan doen dat het zo is gelopen, en prikt met zijn vork in een stukje eendenborst.

Autoriteitsprobleem

Hij is midden in een zin als een man van het belendende tafeltje naast hem staat, die een foto van hem wil nemen. “Noorwegen is een klein land,” zegt hij als de man zijn buit binnen heeft. “Ik ben hier bekend. In het buitenland is de naam Harry Hole bekender dan die van zijn bedenker. Daar wordt ik ook weleens aangesproken als Harry Hole. Wat? Ik zou Harry Hole voor straf moeten laten vermoorden? Ja, haha, maar ik ben hem nog niet zat, ik ben nog lang niet met hem klaar. Hij evolueert nog steeds, wordt steeds interessanter, al ken ik hem nog steeds niet helemaal door en door.”

“Wie Harry Hole dan is? Een man die van contradicties aan elkaar hangt – dat is denk ik ook waarom hij zo geliefd is bij lezers. Mannen willen hem zijn, vrouwen willen hem redden. Hij is romantisch, maar ongetrouwd en een enorme womanizer. Hij is een dronkenlap, en in zijn onorthodoxe optreden ook bijna een misdadiger, maar kan ook heel analytisch en rationeel denken. Hij is cynisch, een outsider, voelt zich niet bepaald in de maatschappij staan, maar hij neemt zijn werk wel heel serieus.” 

“Ofschoon hij niet erg van zijn werk houdt – hij heeft ook een autoriteitsprobleem – vindt hij wel dat hem een taak is gegeven die met rechtvaardigheid heeft te maken. Omdat niemand zo goed op boeven kan jagen als hij vindt hij het belangrijk dat hij dat doet. Hij vindt ook dat er in Oslo geen seriemoordenaars mogen rondlopen. Hij is een man zonder ambitie.”

Huh? En al die moordenaars dan die hij pakt?

“Is het een ambitie voor een alcoholist om dronken te worden? Misdadigers pakken is part of the job. Hij haalt daar geen voldoening uit.”

Die haalt hij uit de liefde?

Jo Nesbø, het laatste stukje eendenborst verorberend, knikt. De glimlach die hij vervolgens laat zien is sardonisch. Achter de aardige man blijkt toch een bloeddorstige schrijver schuil te gaan. Want in Het mes laat Nesbø op de wijze van Game of Thrones zeer onverwacht de geliefde van Harry Hole vermoorden. (Dit is geen spoiler want het gebeurt al op de eerste bladzijden.)

“Op deze manier hou ik Harry wel gaande. Dus ik vind het geoorloofd. Hoeveel van Jo Nesbø er in Harry Hole zit? Harry heeft kenmerken van de fictieve, archetype hard-boiled detective, maar je ontkomt er niet aan dat je ook zelf in je personage gaat zitten, dus er zit ook Jo Nesbø in Harry Hole. Vooral humor en basic values.”

Jo Nesbø weet precies hoeveel Harry Hole’s hij nog gaat schrijven, maar hij zegt het niet. “Ik kan wél zeggen dat hij niet het eeuwige leven heeft. En als hij dood is, zal hij niet herrijzen.”

In wezen is Jo Nesbø dus een moordenaar. Eentje die restaurant Eik uitloopt, zijn fiets los­maakt en om de hoek in het vriendelijke Oslo verdwijnt.

Bloed van geliefde aan zijn handen

Het mes is de twaalfde thriller met rechercheur Harry Hole in de hoofdrol. Hij is door zijn geliefde Rakel het huis uit gegooid, heeft zich (weer) verloren in de drank en wordt op een dag wakker met bloed aan zijn handen en aan zijn kleren: Rakel blijkt te zijn vermoord. Sporen wijzen naar Harry Hole, terwijl in de straten van Oslo ook Svein Finne, de net uit de gevangenis vrijgelaten serieverkrachter en -moordenaar, rondloopt. Harry Hole, die verantwoordelijk is voor het oppakken van FInne, is ervan overtuigd dat deze op wraak beluste misdadiger opnieuw zal toeslaan. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden