PlusBoekrecensie

Aurora schrijft van H.M. van den Brink: een luisterrijke roman

Het is 21 januari 1966 en de oude Josep Pla probeert schuifelend de steile loopbrug te nemen naar de olietanker waarmee hij naar Argentinië zal afrijzen. Hij overweegt om te keren. Niet alleen omdat de klim hem tegenvalt, maar ook omdat het ‘een uitgelezen moment is om nog eens te twijfelen aan de zin van zijn hele onderneming.’

Het is de openingsscène van Aurora schrijft, de nieuwe roman van H.M. van den Brink. En wat volgt is een majeure gedachteloop waarin de Nederlandse schrijver in de huid kruipt van de Catalaanse schrijver die hij tot zijn hoofdpersoon heeft gemaakt– of misschien wel juist andersom: dat hij die Catalaan in zíjn huid laat kruipen.

Is het Van den Brink die Pla verbiedt om ‘letterkunstige tierelan­tijnen’ toe te passen als die zich verbeeldt hoe bij het omdraaien zijn reistas open zou gaan en de duizend brieven in de tas in het havenwater zullen vallen? Of is het Pla die Van den Brink als de schrijversstem uit het verleden voorhoudt: ‘Nu geen vergelijkingen maken. Vellen papier zijn geen vogels, geen vissen en ook geen herinneringen die vervagen.’

De toon is gezet voor een ingenieus perspectiefspel gebaseerd op het leven van journalist en schrijver Josep Pla i Casadevall (1897-1981). In de jaren twintig en dertig van de

vorige eeuw schreef die over het wereldnieuws, in 1934 interviewde hij Adolf Hitler en hij zou spion zou zijn geweest voor Franco. Na de Spaanse Burgeroorlog richtte hij zich op ‘zijn’ Catalonië van boeren en vissers en op de publicatie van zijn dagboeken in 1966, hier in 1993 door Adri Boon vertaald als Het grijze schrift.

In het eerste deel van Aurora schrijft reflecteert de narrige en zelfvoldane, maar ook onthechte Pla aan boord van de tanker op zijn (schrijvers)leven en zijn relatie met Aurora, die min of meer door hem in zijn leven werd gedoogd vanwege haar seksuele inventiviteit. Pas toen zij naar Buenos Aires vertrok, realiseerde hij zich –even – dat hij de liefde van zijn leven was kwijtgeraakt ‘De liefde. Van zijn leven nog wel. Hij leek wel gek.’

Oude botten

Al die jaren heeft hij haar betaald om hem brieven te schrijven – zij, de ongeletterde, die zo de herinneringen aan hun seks levend moest houden. Nu gaat hij haar opzoeken in het wrakke, vervuilde huis waar zij leeft met haar man en bonte dierenschare en krijgt zij in het tweede deel van de roman haar eigen stem met haar kant van het verhaal.

‘Alsof er een oudere clown uit de taxi stapt’, zo komt Pla bij haar aan. Hij ziet haar te strakke jurk, de huid op haar heupen en dijen geaderd en vol putten. Oude botten in zakken van vlees zijn ze. Maar hun seksuele aantrekkingskracht is gebleven. Hebben ze seks met een herinnering aan voormalige versies van zichzelf of is er meer?

Van den Brink laat Pla filosoferen in een roman vol lange zinnen als die van Pla’s ( en waarschijnlijk dus ook Van den Brinks) geliefde Proust ‘waarin de ontmoetingen worden beschreven van figuren die oud en lelijk aan het einde van hun leven zijn gekomen’. Een luisterrijke roman waarin alleen de olietanker waarmee Pla in 1967 naar Rotterdam vertrekt Nederlands is.

Fictie

H.M. van den Brink - Aurora schrijft

Atlas Contact, €21,99, 224 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden