PlusInterview

AT5-directeur Alphons Martens blijft, ondanks de redactieopstand: ‘Het belang van AT5 staat voorop’

AT5-directeur Alphons Martens: ‘Ik verwijt mezelf dat ik niet zichtbaarder ben geweest.’ Beeld Ivo van der Bent
AT5-directeur Alphons Martens: ‘Ik verwijt mezelf dat ik niet zichtbaarder ben geweest.’Beeld Ivo van der Bent

Na het vertrek van adjunct-hoofdredacteur Hélène Pronk zegde de redactie van AT5 het vertrouwen op in de directeur. Maar Maar Alphons Martens ging niet weg. Wel heeft hij goed geluisterd. ‘De heftigheid van de emoties heb ik onderschat.’

Nee, hij heeft nooit overwogen op te stappen, ook niet nadat de redactie het vertrouwen in hem opzegde. “Als je stappen wilt ­zetten, struikel je soms. En dat is wat er is gebeurd, ik ben gestruikeld. Dan sta je weer op en ga je ­verder.”

En dus is Alphons Martens (53) nog steeds directeur van AT5. Daar brak eind april grote onrust uit nadat adjunct-hoofdredacteur ­Hélène Pronk na een dienstverband van 25 jaar op straat werd gezet. Pronk was de spil op de nieuwsredactie, mentor van jong talent en het journalistieke geweten van AT5. Haar vertrek leidde tot een opstand: de redactieraad liet weten zich ‘journalistiek onthoofd’ te voelen, prominente oud-AT5’ers eisten dat het besluit werd teruggedraaid, wethouder Touria Meliani (Cultuur) uitte haar zorgen over de situatie bij de stadszender. En directeur Martens was de kop van Jut. ‘Een man met een journalistieke ervaring die ruim past in een keutel van een babymier’ met een ‘ego dat helaas niet in de Stopera past’, schreef columnist Theodor Holman in Het Parool.

“Dat is natuurlijk waardeloos om te lezen, maar het is ook een mening van iemand die niet weet wat er echt speelt. Veel belangrijker vond ik dat mensen hier op de werkvloer heel boos waren. De heftigheid van de emoties heb ik onderschat. Ik heb niet zien aankomen dat het zo zou ontploffen.”

U was niet op de hoogte van hoe geliefd Pronk was op de redactie?

“Onvoldoende. Niet lang nadat ik ben aange­treden als directeur van POA (Publieke Omroep Amsterdam, waaronder naast AT5 ook Salto en een productiehuis valt, red.) brak corona uit, waardoor ook ik niet meer op de redactie aanwezig kon zijn. Die afstand heeft niet geholpen bij het beter leren kennen van het bedrijf, en het aanvoelen van het sentiment op de redactie. Een bestuurder moet niet bovenop de redactie zitten, maar ik verwijt mezelf wel dat ik niet zichtbaarder ben geweest.”

Was het ontslaan van Pronk niet gewoon een misser?

“Allereerst: ze is niet ontslagen. Ik snap dat het minder spannend klinkt, maar er is een beëindigingsovereenkomst gesloten. Hélène heeft een aanbod gekregen, daar heeft ze goed over nagedacht en daar is ze op ingegaan. Ik heb geprobeerd dat zo netjes en zorgvuldig mogelijk te doen. Er was een verschil van inzicht, dat is iets wat kan gebeuren in een werksituatie.”

Dat klinkt vaag, een ‘verschil van inzicht’.

“Ook dat snap ik, maar onderdeel van de overeenkomst is dat Hélène en ik er verder geen ­uitspraken over doen.”

Maar daardoor begrijpt niemand waarom Pronk weg moest.

“Het hoort wat mij betreft bij de relatie die je als werkgever en werknemer hebt. Ik ga niet in het openbaar het individueel functioneren van iemand bespreken. Dat klinkt heel formeel, maar zo is het wel.”

“Ik ben als directeur van POA verantwoordelijk voor een langetermijnstrategie voor het bedrijf, en om te overleven zijn aanpassingen noodzakelijk. Toen ik hier aantrad had AT5 al een jaar of vier geen hoofdredacteur, daar moest iets aan gebeuren. Dan ga je op zoek naar iemand die zowel een journalistiek zwaar­gewicht is, als oog heeft voor die grote lijn. Dan kun je samen tot de conclusie komen dat het niet gaat werken met elkaar.”

Resultaat was dat de redactie het vertrouwen in u opzegde. Heeft u niet gedacht: ik hou de eer aan mezelf?

“De ondernemingsraad zegde het vertrouwen niet op, en de raad van toezicht van POA bleef achter me staan. De raad van toezicht gaat over mijn functioneren. Er is voorgesteld om een mediationtraject in te gaan. Dat was heel heftig, maar ook goed. De afgelopen weken zijn heel veel gesprekken gevoerd, waarin ik vooral heel goed heb geluisterd naar de redactie. Waar zit de woede, waar zit het wantrouwen en hoe kunnen we samen door? Er zijn nog steeds een hoop mensen boos, twee mensen zijn zelfs vertrokken. Dat snap ik, maar ik vind het ook spijtig, want er vloeit kennis en ervaring weg, en uiteindelijk staat het belang van AT5 voorop.”

Ton F. van Dijk, die zowel directeur als hoofd­redacteur van AT5 was, noemde de zender ‘het moeilijkst te leiden mediabedrijf van Nederland’. Klopt dat?

“Het is inderdaad complex. De verwachtingen van AT5 zijn torenhoog, de ambities ook, maar de middelen zeer beperkt. We hebben te maken met het Commissariaat voor de Media, die kijkt of we voldoen aan de ICE-norm, dat staat voor informatie, cultuur en educatie. We worden gefinancierd door de gemeente, die eist dat we zowel open access – Salto – als de nieuwsvoor­ziening op peil houden. Dan is er de mediaraad, die toeziet of we wel alle stromingen in de stad vertegenwoordigen. En de belangrijkste stakeholders zijn de Amsterdammers, die van ons verwachten dat we NOS-kwaliteit leveren. Dat willen we ook, maar van welk geld? Nieuwsvoorziening en journalistiek staan op één, maar we willen ook programma’s zoals De straten van Amsterdam en De zwoele stad maken. Vroeger was daar voldoende geld voor, maar we weten al dat de gemeente tot 2025 geen extra subsidie geeft, en dat daarna, in de volgende concessieperiode, het budget zelfs omlaag gaat.”

“Je moet dus kijken naar hoe je nog meer kunt snijden in de kosten van marketing, overhead en huisvesting en naar manieren om via samenwerkingen en partnerships programma’s te kunnen maken.”

Een van de zorgen van medewerkers is dat u van AT5 een commerciële zender probeert te maken, en onvoldoende oog hebt voor onafhankelijke journalistiek.

“Die zorgen zijn ongegrond: de onafhankelijkheid van de redactie is altijd geborgd. Maar het is niet verkeerd als we via partnerships met bijvoorbeeld ADE, Pride of Keti Koti programma’s maken. En de samenwerking met Pakhuis de Zwijger of De Balie, dat ís journalistiek. Als we De zwoele stad kunnen maken op een plek waar we voor betaald worden, en als de bloemen die op tafel staan misschien gesponsord zijn, doet dat niets af aan de inhoud van de gesprekken die daar gevoerd worden.”

In het jaarlijkse ‘activiteitenplan’, waarin u uw plannen aan de gemeente voorlegt, stond dat ‘senior medewerkers gestimuleerd worden om zich verder te ontwikkelen buiten het bedrijf’. Daarover ontstond veel onrust op de redac­tie. Mensen dachten, zeker na het vertrek van Pronk, dat u een grote schoonmaak ging houden.

“Die zin was ongelukkig geformuleerd. Het zit zo: AT5 is een bedrijf met 35 fte en een enorme ‘flexibele schil’: mensen met tijdelijke contracten en freelancers. Ik vind het niet goed hoe we met die laatste groep omgaan. Sommige werken al jaren voor ons, maar we kunnen ze geen vast contract bieden. Die gaan dan maar elders werken, waardoor je talent verliest, dat je nota bene zelf hebt opgeleid.”

“Het is gezond voor een bedrijf om goed te luisteren naar de wensen van werknemers: ­willen ze verder doorgroeien, willen ze eind­redacteur worden, hoofdredacteur misschien, of willen ze zich liever ergens anders doorontwikkelen, omdat ze binnen AT5 zijn uitgeleerd en we ze dus niets meer kunnen bieden. AT5 is net Ajax: een opleidingsinstituut voor nieuw ­talent, met enkele sterspelers en een paar ervaren oude rotten. Enig verloop is niet rampzalig: Ajax stort ook niet in wanneer een sterspeler of coach vertrekt.”

U zei ook te willen besparen op huisvesting. Kan het nog goedkoper, dan dit pand diep in Slotervaart?

“We moeten hier in 2023 weg, en ik zou ook graag centraler in de stad zitten. Het is goed om een zichtbare plek te hebben, een plek die bovendien een beetje inspireert en waar je de burgemeester kunt ontvangen. Op dit moment zijn we in gesprek met de OBA op het Oosterdokseiland om te onderzoeken of we kunnen samenwerken en we mogelijk daar in kunnen trekken. Het zou fantastisch zijn als dat lukt, we hopen op het derde kwartaal van volgend jaar.”

En bent u dan nog steeds directeur van AT5?

“Ik ben geen passant, ik wil het bedrijf zeker tot na de volgende concessie-aanvraag leiden. Ik geloof echt dat we door een duidelijke toekomstvisie met AT5 en Salto heel mooie dingen kunnen maken, op tv en online. Aan de werklust van de mensen hier zal het zeker niet ­liggen: die zijn niet te stoppen. Na de aanslag op Peter R. de Vries, zaten hier zestien mensen tot diep in de nacht te werken, en de volgende ochtend vroeg waren ze alweer op de redactie.”

Ambitie kan ook omslaan in desillusie, als je niet kunt maken wat je zou willen maken.

“Er zijn best frustraties, en gevoelens van onderwaardering, en ik vraag me ook weleens af hoelang we met steeds minder middelen ­hetzelfde kunnen blijven doen. Moeten we dan maar onze ambities naar beneden bijstellen? Op dat punt zijn we nog lang niet en ik denk ook niet dat we daar ooit zullen belanden.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden