Plus Unseen Amsterdam 2019

Artistiek directeur Marina: ‘Een foto begrijpen begint met leren kijken’

Artistiek directeur Marina Paulenka heeft als missie: kunstenaars vooropstellen. Beeld Marie Wanders

Unseen Amsterdam laat jaarlijks de kunstfotografie in haar volle glorie zien. Deze week blikken we in een reeks artikelen vooruit op de achtste editie (20-22 september). Ditmaal: de Kroatische Marina Paulenka (33) werd in mei benoemd tot artistiek directeur van Unseen. 

Hoe voelt het om benoemd te zijn als nieuwe artistiek ­directeur?

“Dat is een enorme eer. Ik ben blij dat ik deze verantwoordelijkheid en uitdaging op me mag nemen. Unseen bestaat uit verschillende projecten, waaronder Unseen Amsterdam, Unseen Magazine, Unseen International, het nieuwe online Unseen Platform, en de recent opgerichte Unseen Foundation. Deze stichting is een onafhankelijke non-profitorganisatie die door onder andere tentoonstellingen, een discursief programma en het uitreiken van prijzen, nieuwe en innovatieve manieren aanmoedigt waarop de relatie tussen kunstenaars en hun ­publiek kan worden ondersteund. Ik geef prioriteit aan de ontwikkeling van deze verschillende elementen, die samen onder mijn artistieke leiding vallen.”

Kunt u meer vertellen over uw achtergrond?

“Ik kom uit Kroatië, waar ik het grootste gedeelte van mijn leven heb doorgebracht. Nadat ik mijn master fotografie aan de kunstacademie had afgerond, werkte ik als directeur van een culturele non-profit organisatie, als curator, docent en kunstenaar. Daarnaast werkte ik tien jaar als directeur van het International Photography Festival Organ Vida in Zagreb. Het grootste deel van mijn onderzoek, studie en werk focuste zich op feministische bewegingen en de relatie tussen de samenleving en kunst. Ik richtte me ook op sociaal-politieke onderwerpen en het belang van artistieke productie. Als artistiek directeur van Un­seen wil ik zeker mijn curatoriële werk voortzetten, maar daarnaast wil me ontwikkelen en meer leren in een nieuwe omgeving die ver buiten mijn comfortzone ligt.”

Heeft u altijd al een voorliefde voor fotografie gehad?

“Al jong was ik geïnteresseerd in kunst. Ik schilderde en tekende veel en besloot daarom grafische vormgeving te studeren. Pas later ontdekte ik fotografie. Door de behoefte om me uit te drukken, werkte ik voor een langere periode aan persoonlijke kunstprojecten die voornamelijk op onderzoek gebaseerd waren. Hierbij bestudeerde ik sociale en politieke kwesties die in ons dagelijks leven spelen en hield ik me daarnaast bezig met feministische theorieën en onderwerpen. Ik heb altijd veel waardering voor de hedendaagse Nederlandse vrouwelijke kunstenaars gehad en heb met veel van hen mogen samenwerken. Ik ben dan ook heel blij dat ik naar Amsterdam ben verhuisd, ik heb hier veel collega’s en vrienden om me heen die me steunen.”

Wat maakt een foto interessant in uw ogen?

“Ik heb een fascinatie voor het verhaal en het concept erachter. Ik zie elk kunstwerk als een unieke uitdrukking van een persoon die zijn verhaal aan ons vertelt. Fotografie is in mijn ogen een krachtig middel om communicatie te kunnen bevorderen, maar het is ook een medium voor kritische benaderingen, om generaties te verbinden en om een interculturele dialoog aan te kunnen gaan. Fotografie is zeer democratisch en speelt een belangrijke rol in ons dagelijks leven. We worden elke dag omringd door talloze foto’s. Het is belangrijk te leren kijken om de betekenis van afbeeldingen te begrijpen.”

U bent de derde artistiek directeur in vier jaar tijd. Wat zegt dat over Unseen?

“Eigenlijk ben ik de vierde directeur, maar pas de tweede artistiek directeur in de acht jaar dat Unseen bestaat. Dit is een begrijpelijke voortgang en biedt de mogelijkheid om nieuwe ideeën te ontwikkelen. Unseen staat open voor verschillende benaderingen en loopt voorop op het gebied van de innovatieve en hedendaagse fotografie. Dit vraagt om verschillende meningen, nieuwe strategieën en frisse energie binnen de organisatie en in onze eigen samengestelde producties. Unseen bevindt zich nu in een overgangsperiode. Onze missie is om kunstenaars voorop te stellen, aandacht te schenken aan hun belang in onze samenleving en om van de kunstwereld een betere plek te maken voor iedereen.”

Wat zijn uw plannen met Unseen?

“Ik zie Unseen in de toekomst als een verantwoordelijke en intelligente organisatie die met haar werk, programma en productie een belangrijke beweging en drijvende kracht vormt waarin verschillende sociale praktijken, kunst en de markt samenkomen. Hierbij hoort ook provoceren. Mijn mening was altijd om onafhankelijk te handelen bij het selecteren van het programma, om inclusiviteit na te streven bij het benaderen van het publiek en een sterk concept te creëren met een duidelijke focus. Maar het is ook belangrijk om een persoonlijke benadering en intieme sfeer op het festival te koesteren. Wij, de makers van dergelijke evenementen, moeten ons bewust zijn van de enorme verantwoordelijkheid die dit meebrengt.”

Hoe zit het met hedendaagse fotografie? Is het nog steeds belangrijk om een pionier te zijn op dit vlak?

“Unseen focust zich van begin af aan op het onderzoeken, bespreken en presenteren van hedendaagse fotografiepraktijken – en zal dit blijven doen. We zijn er trots op dat we de kans hebben om nieuwe, nog onbekende kunstwerken te ontdekken en belangrijke onderwerpen aan te snijden die spelen in de maatschappij.”

Wat kan de bezoeker verwachten van deze editie? Zijn er nieuwe trends?

“Bij elke editie willen we ons publiek het nieuwste werk van opkomende en gevestigde kunstenaars tonen. Onderwerpen variëren en zijn afhankelijk van wat er speelt, wat kunstenaars bezighoudt en hoe zij reflecteren op of fantaseren over de wereld waarin we leven. Het is interessant om te zien hoe, bijvoorbeeld, dit jaar verschillende kunstenaars zich bezighouden met mythen en spiritualiteit, geestelijke gezondheid en postkolonialisme, en familie en persoonlijke projecten.”

“Sommige kunstenaars putten op een innovatieve manier uit archieven om nieuw werk te maken. Tabita Rezaire is een kunstenaar die zich bezighoudt met koloniale onderwerpen en de effecten hiervan op de identiteit, technologie, seksualiteit, gezondheid en spiritualiteit. Met trots presenteren wij haar soloshow Vortex of Infinity op deze editie van Unseen Amsterdam in de Zuiveringshal op de Westergas.”

“De tentoonstelling Woven Matters met Joana Chou­mali, Zohra Opoku en andere kunstenaars toont een overzicht van verschillende kunstenaars die textiel in hun werk toepassen. Het zoomt in op het gebruik van textiel in fotografie en onderzoekt de relatie tussen het fysieke en het tactiele van materialen, zoals draad en stof, en de tweedimensionaliteit van het foto­grafische medium.”

Wie zijn de bezoekers van Unseen? En zijn de foto’s die worden geëxposeerd betaalbaar?

“We zijn ongelooflijk blij dat we een groot en divers publiek aantrekken. Van studenten en kunstliefhebbers tot kunstenaars, experts, kunsthandelaren en verzamelaars – allen komen bij ons samen om ideeën en kennis uit te wisselen en te genieten van de kunst. De prijzen van de werken variëren: we exposeren werk voor mensen die hun eerste aankoop willen doen, maar er is ook duurder werk van meer gevestigde kunstenaars. De prijs hangt af van de printtechniek, de editie, het formaat en andere factoren. Tijdens deze editie van Unseen kun je bijvoorbeeld unieke werken van Joana Choumali vinden, die ­bijzonder zijn door de textielkeuze en haar gevoel voor kleur.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden